بېلابېلې ټولنيزې ليکنې


ګل او بلبل

نوی کال او یوه پخوانۍ لیکنه ګل اوبلبل: د سپرلي د موسم یو ښکلی سهار وو. بڼ و چمن له ډول ډول ګلونو څخه رنګینې جامې اغوستې وې. د سهار وږمو د ګلانو معطر بویونه پر کلي او مالت ګرځول. په دې وږمین او رنګین سهار کې یو بلبل، د ګل پر ډنډر ناست او د خپلې مینې او سوزداستان په لوړ غږ اوچیغو چیغو خپل میین، ګل ته ترغوږه تېروي. ګل هم د ګران میین، د مینې داستان ته خپل ښی غوږ نېولی او بلبل چې له نغمو څه قدرې وزګار شو، په خندا کې يي ورته وویل: ګرانه یارانه په پرده او نزاکت کې مزه کوي، د چیغو یار

20.03.2022 سرلوڅ مرادزی

د ښځو نړیواله ورځ

نن د عیسوي ۲۰۲۲ کال د مارچ د میاشتې اتمه نېټه ده چې د ۱۴۰۰ هجري لمریز کال د کب د میاشتې له اتلسمې نيټې سره سمون خوري. د مارچ اتمه نېټه د نړیوالو لخوا د ښځو د نړیوالې ورځې په نامه نومول شوې ده. ددې ورځې د تاریخي پیدایښت او ودې په اړه ما څو کاله مخکې د مینه والو له پاره مفصلې مقالې لیکلې چې په انټرنيټي پاڼو او هم زما په فیسبوک پاڼه کې موندل کیدای او لوستل کیدای شي. (ددې لیکنې په لمن کې دوه لینکونه زما د پخوانیو دوو لیکنودي). داسې رواج رامنځته شوی چې هر کال د مارچ اتمه نېټه یو خاص شعار لري.

08.03.2022 نور محمد غفوري

نوی کال او د نوروز جشن

نوروز د ویاړلو آریائیانو(نجیب زاده ګانو) جشن دی. اوس دغه ورځ د افغانستان ترڅنګ په نورو ګاونډیو؛ لکه ایران،تاجسکتان، پاکستان او آن هند کی لمانځل کیږی. سږکال دغه ورځ په نړیواله کچه رسماً وپیژندل شوه. زموږ په ګڼ شمیر تاریخی آثاروکې دحماسو یادونه او زموږ د باتورو نیکونو دکار او کښت دموسم د پیل ورځی او د یما(جمشید) تدبیر او د اوسنی افغانستان تمدن، صنعت، سوداګری او دکروندو او بڼونو پریماني له همدې ورځې سره یادې شوی دي. نوروز یعنی نوی ورځ. له دې څخه موخه د وري(حمل) د میاشتی لومړی ورځ ده چی په هم

04.03.2022 دودیال

آیا د موسیقي اوریدل او غږول کبیره ګناه ده؟

د عربي نړۍ د رسنیو له مخې، د مصر د پخواني ولسمشر جمال عبد الناصر له جنازې وروسته د دغه هیواد بله تاریخي جنازه د ام کلثوم وه. نوموړې چې د یو امام لور وه؛ په ۱۹۷۵م کال کې مړه شوه او په جنازه کې یې له څلور ملیونو څخه زیاتو مصریانو ګډون وکړ چې د الازهر ځینې شیخان هم په کې شامل وو. تیره اونۍ په هندوستان کې د دغه هیواد د فلمي صنعت پورې تړلې د نړیوال شهرت لرونکې سندرغاړې،‌ لتا منګشیکر مړه شوه؛ نو له یو ملیارد څخه ډیرو هندوانو، مسلمانانو، سیهکانو او نورو د هغې په مرګ غمرازي وښوده. په پاکستان کې مشهور

15.02.2022 ولي الله ملکزی

مشر تا به

غرونه غرونه خوب څاڅکی اوبو تښتی یار زما په سیند داوښکو بېدار نه شو «رحمن بابا علی الرحمة » موږهم د ډېرو خواخوږو،همکارو،همفکرو، پوهانو په غرونو- غرونو، مستو سېندونو ،سېلابونو اوښکو له ډېر درانه ولې خواږه خوبه دادی لا راویښ شوی نه یو او لا ویده پاتې یو لنډه دنیا او ۲۱ پېړۍ ده، نو ولې په خپل وخت کې هر یوه له را پېښو لانجو،کړکېچو نو ، سازشونو،تباهیو ،وژنو او ګواښونو خبر کړو،خو له بده مرغه د ډېرو غږونه دسارا دچیغې او غږ په څېر دهوا په اوچتو څپوکې ورک او پناه شول دمجرم او لامجرم،دجنایت

09.02.2022 ع.شریف زاد

ناچاره   بې وسه

لنډه کیسه کړنګ ژمی و. کرۍ شپه، د زول باران په خپل سور و تال ورېده، او د بوډا له سترګو یې، چې د زړې او ورستې خېمې په منځ کې د اینګور او دوو کوشنیو لمسیانو سره پروت و، خوب لوټه. کرار ته یې نه پرېښودو. ټوله شپه یې د خېمې د څڅوبي، څک څوک ته کاسې کونډۍ ایښودلې، او ورسره جوخت یې خپل پړسېدلی لړمون خواړه....... خېمه د ژمي سړو ړچوله، او ورسره یې د بوډا، اینګور، د هغه دوه لمسي، یوولس کلنه زرلښته، او اووه کلن ببری شټکول. د سون توکي یې نه درلودل، ان کاغذونو، او خځلو هم د زول له کبله سر خو

31.01.2022 خوشال کونړی مزاروال

ملکه زیبایی سال 2019 آمریکا ، خودکشی کرد ؟!

ملکه زیبایی سال 2019 آمریکا ، خودکشی کرد ؟! عبدالخالق صارم ........................................................ چسلی کریست ، ملکه زیبایی آمریکا در سال 2019 م روز یکشنبه 10 دلو 1400، بعد از ساعت 7 صبح ، در شهر نیویورک آمریکا ، از منزل نهم یک ساختمان 60 طبقه ای ، خود را به زیر پرتاب نموده و خود کشی نمود . در ماجرای خودکشی این ملکه زیبایی ، چند نکته قابل تأمل است. بلی ! - چسلی کرست در حالی از این زندگی فلاکتبار در زیر کابوس تمدن بشر ستیز غرب شرارت پیشه که

31.01.2022 عبدالخالق صارم

د فساد لغوي او صطلاحي معنى

په تېر پسى . ... ۱ - په دی ليکنه کې د فساد لغوي او اصطلاحي معنی لوستلای شو . ۲ – د فساد د معنی په اړه د یو شمیر مفسرینو تفصیلي نظریات او د منافقانو خویونه ۳- د ابو البشر ( ادم ) علیه السلام او ملائکو په اړه معلومات . فساد د ( فسد یفسد ) مصدر دی چې ضد یې اصلاح ده او په لغت کې په ډېرو معانیو راځي لکه : بطلان ، ګډو‌‌ډي ، تغیر، تجاوز، خرابول ، د چا د مال اخیستل په ظلم سره ، قطع رحم ، تلف کول , هلاك كول , نقصان رسول , ضرر او زيان رسول , لهو و لعب او داسی نور ......... ا

29.01.2022 قاضي طارق

د مینې او پخلاینې بابا !

نن د سولې، مینې او بیدارۍ د بابا (خان عبدالغفار خان) دوه دیرشم تلین دی. د یو داسې پتمن انسان د مبارزې یادونه او لمانځنه ده چې خپله خاني، هستي، عیش او عشرت یې د یو پاشلي او ناغیړه قوم د شعوري بیدارۍ په خاطر، د تاواني سودا په تله کې کيښود. له جابر پيرنګي سره د مقابلې له امله یې کمربند وتړلو او د (حق ورکول کیږي نه، اخیستل کیږي) شعار یې پورته کړ. د خامتا او بېستۍ جامي یې په غاړه کړې او د ګواښونو له خطره بې پروا، په خپل هدف پسې لیونی سپیلنی وګرځيد. پیرنګي ترې ویره محسوسه کړه او د ۳۷ کالو لپاره یې

20.01.2022 ولي الله ملکزی

د ښو خلکو باید ډېر قدر وشي!

جنوری ۲۰۲۲ ګرانو او قدرمنو وروڼو او خویندو! السلام علیکم و رحمت الله و برکاته! الله(ج) د وکړي چې ټول روغ او جوړ وئ. ګرانو او قدرمنو لوستونکو! زه غواړم ټولو افغانانو ته د وطن د آزادۍ مبارکي یو ځل بیا ووایم، او الله(ج) د بیا ګران افغانستان له هر نوع اشغال څخه په امن کې وساتي. آمین یارب العٰلمین. دغه د افغانستان آزادول کوم آسانه کار نه و. ددغه آزادۍ په لاسته راوړلو کې ځینو په مستقیمه توګه، او ځینو په غیر مستقیمه توګه ونډه اخستې ده. نو الله(ج) د هغو ټولو افغانانو (نارینه ا

20.01.2022 عبدالله وردک

امت او امتیان

له ښایسته ډیرې مودې راهیسې، په خپل فکر کې کرل ریبل کوم چې آیا اسلامي امت په موزیم کې د کومې لرغونې تابلو نوم دی؛ که هغه د پرمختللو او موحدو پرګنو ستره ټولنه ده ؟ آیا وحدت المسلمین د کوم سیاسي ګوند تش تشریفاتي لقب دی که هغه د محمد (ص) د اتباعو د هویت شاخص؟ او آیا اسلامي أخوت، کومه ایماني وجیبه ده که د غم غلطولو هسې سولیدلې شعار؟ د ځینو په اصطلاح، د سیاسي اسلام پلویان ووټ او جمهوریت بهتر ګڼي او د اسلامي‌ امارت پیروان په بیعت باندې ټینګار کوي خو دوئ یو له بل سره نه کوشیر کیږي. د اسلامي خلافت

14.01.2022 ولي الله ملکزی

د بیان آزادي

ما ډیر کلونه مخکې یوه مقاله د (قانوني آزادۍ او د هغو عملي امکانات) تر نامه لاندې لیکلې او په انټرنيټ او د هیواد په داخل کې مې په مطبوعاتو کې خپره کړې وه چې وروسته مې هغه په ۲۰۱۵م کال کې یو ځل بیا نشر ته وسپارله. په دې لیکنه کې د انسان آزادي د ټولنیز ژوندانه په مختلفو ډګرونو کې لکه- اقتصادي آزادي، د دين او مذهب آزادي، سیاسی آزادي، کلتوري آزادي، د لباس آزادي، د بیان آزادي، د ميډيا او مطبوعاتو آزادي، د غونډو، تشکیلاتو او سیاسی ګوندونوآزادي- تر بحث لاندې نیول شوې او په اړتیا یې بحث شوی دی. اوس چې

14.01.2022 نور محمد غفوري

د ځمکې پر مخ تر ټولو لومړی جنایت

د قتلونو ، وژنو او وينو د تويولو لړۍ چې ، د فساد خورا ستر ډولونه دي ، د لومړي ځل لپاره د ځمكې پر مخ د انسانانو په تاريخ كې ، د ادم عليه السلام د دوه زامنو ( قابيل او هابيل ) تر منځ شروع شوه ، تر دغه وخته پورې لا انسانانو يو د بل وژل نه پېژندل . تر دغه وخته پورې د ځمكې په سر فسادونه او شرونه نه وو ، د لومړي ځل لپاره د ادم عليه السلام د دوه زامنو هابيل او قابيل تر منځ جنجال پېدا شو چې ، بالاخره د هابيل قتل ته منجر شو او د قابيل په لاس په قتل ورسېد . د قتل د دی عظیم جنایت په اړه چې قابیل

12.01.2022 قاضي طارق

یوه لنډه کیسه: وطن مو وران شو لا ورانیږي

توماس په خندا سره باتور ته ووییل “ های ... دا تا سو افغانان ولي خپلو ښځو ته حق نه ورکوې؟ ” باتور چی له څو کلو راهیسې په جرمني کی اوسیدهء، تقریباً هره ورځ به له داسی یو سوال سره مخ کیده او نه پوهیده چی څنګه به دا خلکو ته قناعت ورکړي چی دی یو عادی افغان دی او نشي کولای چی د ټولو افغانانو په نماینده ګي خبري وکړي، خندا سره ووئیل “ والله زه نه پوهیږم... که څه هم چی زه د ښځو د حقونو پلوی یم خو دا ټولنه یی نه غواړي” توماس بیا په غوصه شو او په جګ آواز یی ووئیل “کومه ټولنه... په دا

05.01.2022 سمیع الله خالد سهاک

د بی ګناه نفس وژنه

د قرانکریم نه دا په صراحت سره ښکاري چې په ټولو امتونو کې د نفس د وژلو د تحریم حکم بني اسرائیلو ته متوجه شو ، کوم نفس چې بې ګناه دی نو وژل یې حرام دي او جریمه یې خورا لویه او د ټول بشریت د وژلو سره برابر دی ، دا یو قراني فیصله ده چې یوازی بني اسرائیلو ته نه بلکې د ټول بشریت لپاره ده . هغه څوک چې په ځمکه کې د فساد د خپرولو هڅې کوي ، انسانان وژني او یا یې مالونه لوټ کوي ، د هغو په هکله به په راتلونکي یو بل فصل کې پوره وضاحت وشي ، دلته یوازې د هغه چا په اړه بحث کوو چې د فساد او نفس وژنې نه په

04.01.2022 قاضي طارق

د کمپیوټر ساینس په اړه د خلکو غلط نظرونه

زموږهېوادوال داسې یو خوی لري، درنه به پوښتنه وکړي چې کوم پوهنځی دې لوستی یا یې لولې، چې د کمپیوټر ساینس نوم واخلې نو داسې فکر کوي ګوندې دا کمپیوټر ساینس یوازې په کمپيوټر باندې کار کول (Computer Operating) دي. درته به واي چې دا پوهنځې د څه کوه، کوم بل څه به دې لوستي وه. کمپیوټر خو په لنډمهالو کورسونو کې هم زده کولی شې. غواړم د دې لېکنې له لارې دغه دوستانو ته دا خبره روښانه کړم چې کمپیوټرساینس یوازې کمپیوټر باندې کار کول نه بلکې یو ځانګړی علم دی. که ووایو چې نن سبا داټوله نړۍ د دغه علم د ابتکار

30.12.2021 میرویس

بیت المقدس

بيت المقدس د مسلمانانو لومړۍ قبله ده ، او د ځمکې په سر دوهم جومات دی چې د مسجد حرام څخه څلویښت کاله وروسته جوړ شوی دی ، لکه چې په مسلم کې د ابي ذر رضي الله عنه نه روایت شویدی قال: (سألت رسول الله صلى الله عليه وسلم عن أول مسجد وضع في الأرض قال : المسجد الحرام ، قلت : ثم أي ؟ قال : المسجد الأقصى ، قلت : كم بينهما ؟ قال : أربعون سنة ، ثم الأرض لك مسجد فحيثما أدركتك الصلاة فصل ) ژباړه : ابي ذر رضی الله عنه وایې : د رسول الله صلی الله علیه وسلم نه می پوښتنه وکړه چې د ځمکې پر مخ د

26.12.2021 قاشي طارق

موسکا

ځموږ په نړۍ وال خاورین کلي کې؛ پاو کم اته ملیارده وګړي اوسیږي او چیټاکۍ د پاسه؛ په اوو زرو بیلا بیلو ژبو باندې ګړیږي. خو یواځینۍ ژبه چې هیڅ ژباړونکي ته اړتیا نه لري او د هر ځای او هرې ژبې خلک ور باندې پوهیږي، هغه د موسکا ژبه ده. موسکا یواځې د عاشقانو ترمنځ د فراق او وصال بی روحه تابلو نه ده چې د دیدن په مهال یې پرمخ را څرګندیږي. بلکې موسکا د ماتو زړونو په هندارو کې د نڅا اروا پوکي او د ولولو شلیدلي امیلونه بیرته رغوي. موسکا د نهیلو او بی کسو انسانانو په رګونو کې د زمانې شور ته ټکور ورکوي او د

15.12.2021 ولي الله ملکزی

دافغانستان دکولتور مخکښان

لیکونکي :ميرعنايت الله سادات ژباړونکی : محمدصفرخواریکښ کله چې دافغانستان دژبې اوکولتور خبره رامنځ ته  کیږي،نوورسره سم د«افغانی نويس» عبدالله نوم اوارزښتناکه کارونه مطرح کیږي. داستر میړه څوک و؟اوزموږکولتور اوادب ته يې کوم نوښتګر چوپړکړی دی؟که ددري اوپښتو ادب ددې استاد تلپاتې اثار نه وی،موږبه اړوی چې دکلموماناګانې،يوازې دنورودلغتنامو اوقاموسونو له لارېپدا کړو.ددغه رازشخصيتونو يادونه په واقعيت کې زموږ دملي کولتور ساتنه ده. افغانی نويس اودهغه بې مخينې نوښت: مخکې تر

10.12.2021 محمدصفرخواریکښ

من مدتی عاشق شده بودم

من مدتی عاشق شده بودم . خاطره یک عشق من! ........................................................ بعد از سپری نمودن بیشتر از یکماه در قرنطین و تحریم فیسبوکی ، توسط مدافعین دروغین حق آزادی بیان ، اکنون بار دیگر با یادبود از یک خاطره دوران کودکی خود ، دوباره بر می گردم . ................. کودک خرد سال بودم ، هنوز هجرت نکرده بودیم ، نخست در چهاردره و بعد ها به شهر کندز کوچ نمودیم که ناگاه تیر عشق قلم به قلبم خلید و مجنون و دیوانه در بیابان عشق قلم ، گردیدم ! البته

06.12.2021 عبدالخالق صارم

لنډه کیسه (شلومبی)

ټکنده غرمه وه یتیمه نجلئ چې د مور سر ته ناسته وه په چیغو چیغو یې ژړل ، طلایې ویښتان یې په سپیره مخ پراته وو ، له پوري کوره د سرو شویو پیازو بوۍ به حرکت راوسته ، له سترګو یې ویښتان ایسته کړل راولاړه شوه دالان ته ننوته، د دیګ کړپ شو ، مور یې راویښه شوه سوړ اسویلی یې وکیښ مرجانو دیګ کې هیڅ شی نشته، راشه ما هم په چایو پسي ډوډۍ وخوړه مرجاني په وړه ژبه په چیغو چیغو وویل ، تریخ چای پسي تر څو ډوډۍ وخورم هره ورځ راته وایې چې هګۍ درپخوم ، ته درواغ راته وایې ، مور یې خپل

29.11.2021 امین الله بهار

توره پرده

زموږ خوارزپل سوی ملت دا شل کاله تردغه توري پردې لاندي پټ وو او دسولي د دروغو په بهانه ټولنه زهیره او د جنګ ترفشار لاندي ساتل سوې وه. اوس چي دا پرده لیري سوه ټول ښکاره سوه، چي خلک بېکاره دي، ډوډې نه لري، ترډېره بريده معتادان دي، خوارځواکي پکښې ډېره ده. کُونډي او یتمان په هرکنج کي دهېواد بې سرپرسته وُږي تږي پراته دي. دغه حالت خو له پروند څخه نه دی پایل سوی. دغه ناخواله حالت دا شل کاله کيږي، چي دغه ټولنه ئې زغمي. د دغه حالت داصل محارک نوم نه اخستل کیږي. پروند امریکا له افغانستانه ووته نن دغه

30.10.2021 محمدسرور وکیلي

دواکمنی بنسټو ته په کتوسره داسلامی نظام لنډانځور

څومره نا اشنا او په اټکل خبره ده په تېر اوراتلونکی کې له اسلام پرته داسلام دوړاندې کړی نظام ساری نه تر سترګو کیږی،ځکه چې دا یو داسې نظام دی چې که ددې عامه حقونوچې په کې څېړل کیږی او ټاکل کیږی یایې تعزیرات او حدود په مالی ،ملکی او دانتظامی قوانینوجوړښت یا دعدل او انصاف لارښوونې په پام کې ونیول شی او یایې په قانون کې دټولو خلکو برابرښت او دقانون له تطبیق څخه دیو چا له استثنا څخه انکار اودشخصی حکومت یاذاتی امتیاز یوشان له منځه وړلو ته وکتل شی نو په هېڅ یو نظام کې داسې کمال نشته لکه چې په اسلامی

22.10.2021 ع.شریف زاد

د ملګرو ملتونو دسازمان دعمومی اسامبلی غونډې

د ملګرو ملتونو دسازمان دعمومی اسامبلی غونډې؛ د اوسنی عصر دوو ډیرو مهمو پرابلمونو باندې بحث وکړ: د کرونا (COVID-19 )پانډومی، د نړۍ د اقلیم بدلون او دوام لرونکی پرمختیا) (Sustainable Developmentته اړتیا. په حقیقت کې دا دواړه سره تړلی موضوعات دي. څیړنو وښوده چې دکرونا ناروغی او د دغه وایرس خپریدل، په خپله د ژویو هبیتات کی د انسانی بیځایه لاسوهنی پایله ده او د دوی دبی سنجشه فعالتیونو او بی خرته صنعتی پرمختګ له امله د نړۍ اقلیم کې منفی بدلون راغلی. انسان باید له طبیعی منابعو او چاپ

26.09.2021 پوهاند محمد بشیر دودیال

دپښتودځینوکلمومانا

دپښتوژبي ګړي چي ځیني ئې جوړي سوي او ځیني ئې په ګړدودو،لهجواویا کیليوالي(dialekt) خبروکي شتون لري؛ دهغو مانا په پښتو،عربي او په دري ژبوسره ژباړه سوي دي. داځکه دلته دهغه ګړو یا وییکو مانا راولو، چي په مقالو(ویینلیکنو)کي ترډېره بریده کاره ول کيږي اوځیني مهال پرسم ځای نه وي راغلي. نوله دې کبله دیو څوپښتوګړي له مانا سره دلته ښوول کيږي. لکه: آند= تصور، فکر، اندېښه، ریّ، سوُچ بډ وهل= راپورته کول، نغښتل، نغړل، پایله= شروع، ابتدا، آغاز، سر پایلامه= نتیجه، آخر، انجام، دکارپای پل

17.09.2021 محمدسرور وکیلي

OK
This site uses cookies. By continuing to browse the site, you are agreeing to our use of cookies. Find out more