بېلابېلې ټولنيزې ليکنې


دافغانستان دکولتور مخکښان

لیکونکي :ميرعنايت الله سادات ژباړونکی : محمدصفرخواریکښ کله چې دافغانستان دژبې اوکولتور خبره رامنځ ته  کیږي،نوورسره سم د«افغانی نويس» عبدالله نوم اوارزښتناکه کارونه مطرح کیږي. داستر میړه څوک و؟اوزموږکولتور اوادب ته يې کوم نوښتګر چوپړکړی دی؟که ددري اوپښتو ادب ددې استاد تلپاتې اثار نه وی،موږبه اړوی چې دکلموماناګانې،يوازې دنورودلغتنامو اوقاموسونو له لارېپدا کړو.ددغه رازشخصيتونو يادونه په واقعيت کې زموږ دملي کولتور ساتنه ده. افغانی نويس اودهغه بې مخينې نوښت: مخکې تر

10.12.2021 محمدصفرخواریکښ

من مدتی عاشق شده بودم

من مدتی عاشق شده بودم . خاطره یک عشق من! ........................................................ بعد از سپری نمودن بیشتر از یکماه در قرنطین و تحریم فیسبوکی ، توسط مدافعین دروغین حق آزادی بیان ، اکنون بار دیگر با یادبود از یک خاطره دوران کودکی خود ، دوباره بر می گردم . ................. کودک خرد سال بودم ، هنوز هجرت نکرده بودیم ، نخست در چهاردره و بعد ها به شهر کندز کوچ نمودیم که ناگاه تیر عشق قلم به قلبم خلید و مجنون و دیوانه در بیابان عشق قلم ، گردیدم ! البته

06.12.2021 عبدالخالق صارم

لنډه کیسه (شلومبی)

ټکنده غرمه وه یتیمه نجلئ چې د مور سر ته ناسته وه په چیغو چیغو یې ژړل ، طلایې ویښتان یې په سپیره مخ پراته وو ، له پوري کوره د سرو شویو پیازو بوۍ به حرکت راوسته ، له سترګو یې ویښتان ایسته کړل راولاړه شوه دالان ته ننوته، د دیګ کړپ شو ، مور یې راویښه شوه سوړ اسویلی یې وکیښ مرجانو دیګ کې هیڅ شی نشته، راشه ما هم په چایو پسي ډوډۍ وخوړه مرجاني په وړه ژبه په چیغو چیغو وویل ، تریخ چای پسي تر څو ډوډۍ وخورم هره ورځ راته وایې چې هګۍ درپخوم ، ته درواغ راته وایې ، مور یې خپل

29.11.2021 امین الله بهار

توره پرده

زموږ خوارزپل سوی ملت دا شل کاله تردغه توري پردې لاندي پټ وو او دسولي د دروغو په بهانه ټولنه زهیره او د جنګ ترفشار لاندي ساتل سوې وه. اوس چي دا پرده لیري سوه ټول ښکاره سوه، چي خلک بېکاره دي، ډوډې نه لري، ترډېره بريده معتادان دي، خوارځواکي پکښې ډېره ده. کُونډي او یتمان په هرکنج کي دهېواد بې سرپرسته وُږي تږي پراته دي. دغه حالت خو له پروند څخه نه دی پایل سوی. دغه ناخواله حالت دا شل کاله کيږي، چي دغه ټولنه ئې زغمي. د دغه حالت داصل محارک نوم نه اخستل کیږي. پروند امریکا له افغانستانه ووته نن دغه

30.10.2021 محمدسرور وکیلي

دواکمنی بنسټو ته په کتوسره داسلامی نظام لنډانځور

څومره نا اشنا او په اټکل خبره ده په تېر اوراتلونکی کې له اسلام پرته داسلام دوړاندې کړی نظام ساری نه تر سترګو کیږی،ځکه چې دا یو داسې نظام دی چې که ددې عامه حقونوچې په کې څېړل کیږی او ټاکل کیږی یایې تعزیرات او حدود په مالی ،ملکی او دانتظامی قوانینوجوړښت یا دعدل او انصاف لارښوونې په پام کې ونیول شی او یایې په قانون کې دټولو خلکو برابرښت او دقانون له تطبیق څخه دیو چا له استثنا څخه انکار اودشخصی حکومت یاذاتی امتیاز یوشان له منځه وړلو ته وکتل شی نو په هېڅ یو نظام کې داسې کمال نشته لکه چې په اسلامی

22.10.2021 ع.شریف زاد

د ملګرو ملتونو دسازمان دعمومی اسامبلی غونډې

د ملګرو ملتونو دسازمان دعمومی اسامبلی غونډې؛ د اوسنی عصر دوو ډیرو مهمو پرابلمونو باندې بحث وکړ: د کرونا (COVID-19 )پانډومی، د نړۍ د اقلیم بدلون او دوام لرونکی پرمختیا) (Sustainable Developmentته اړتیا. په حقیقت کې دا دواړه سره تړلی موضوعات دي. څیړنو وښوده چې دکرونا ناروغی او د دغه وایرس خپریدل، په خپله د ژویو هبیتات کی د انسانی بیځایه لاسوهنی پایله ده او د دوی دبی سنجشه فعالتیونو او بی خرته صنعتی پرمختګ له امله د نړۍ اقلیم کې منفی بدلون راغلی. انسان باید له طبیعی منابعو او چاپ

26.09.2021 پوهاند محمد بشیر دودیال

دپښتودځینوکلمومانا

دپښتوژبي ګړي چي ځیني ئې جوړي سوي او ځیني ئې په ګړدودو،لهجواویا کیليوالي(dialekt) خبروکي شتون لري؛ دهغو مانا په پښتو،عربي او په دري ژبوسره ژباړه سوي دي. داځکه دلته دهغه ګړو یا وییکو مانا راولو، چي په مقالو(ویینلیکنو)کي ترډېره بریده کاره ول کيږي اوځیني مهال پرسم ځای نه وي راغلي. نوله دې کبله دیو څوپښتوګړي له مانا سره دلته ښوول کيږي. لکه: آند= تصور، فکر، اندېښه، ریّ، سوُچ بډ وهل= راپورته کول، نغښتل، نغړل، پایله= شروع، ابتدا، آغاز، سر پایلامه= نتیجه، آخر، انجام، دکارپای پل

17.09.2021 محمدسرور وکیلي

د ارواښاد حاجي عبدالخالق اخلاص لنډ ژوند ليك

څېړنه: دکتور عبدالظاهر شكيب د ارواښاد حاجي عبدالخالق اخلاص لنډ ژوند ليك بايد يادونه وكړم چې د ارواښاد اخلاص په اړه يادونې د ۱۳۱۷ كابل كالنۍ او ۱۳۶۵کال د افغانستان کالنۍ، کابل مجلې اوسني لیکوال او ځینې نورو کتابونو کې شوي دي او دده په اړه په كې لږ و ډېر معلومات خپاره شوي دي ، په دې وروستيو كلونو كې استاد حبيب الله رفېع او د ارواښاد اخلاص لمسي ښاغلي عبدالمختار اخلاص او ښاغلي څېړنيار عبدالرحمن حبيب زوى دده پر ژوندانه يو څه كار كړى دى . د استاد حبيب الله رفېع ليكنې او يادښتونه (د استق

12.09.2021 عبدالظاهر شکیب

شعرڅه ته وایي!

شعر یوه عربي کلمه «نوم» دی، چي دعربي عالمانو له خولې یوه وینا، چي وزن لرونکې اوقافیه لرونکې وي شعرئې بولي. شعرفلسفه نه ده؛ کېداسي چي فلسفي شعرونه وویل سي. شعر(Poem/Poesie) علم اوهنردی. په ځانګړې توګه د موسیقي هنریوه لویه برخه ئې ډکه کړې ده. شعر په عربو کي ډېر پخوا تراسلام ویل کېده. اوداسلام په وخت کي مسلمانانو هم شعروایه. خوکله چي د الله له طرفه دغه ایات راغی، چي: (وَالشُّعَرَآءُیَتَّبِعُهُمُ الٌغاونَ ° ) قرآن ( ۲۶ سوره ۲۲۴ ایات)مانا«اوشاعران چي دي تابعیت کوي د دوی له ګمراهانو.» ک

05.09.2021 محمدسرور وکیلي

ښه پاچا

نوشېروان په ۵۷۹م یوځل دملک ټول هوښیاران راوغوښتل او هغوی څخه یې پوښتنه وکړه چې د ښه پاچا نښې اوعلامی ،سلوک او تګلاری څه دی؟ په را غوښتل شویو کسانو کې یوه داسې وویل: ښه پاچا هغه دی چې دسخاوت لاس یې خلاص اود ولس په ګټه وی. په غوسه کې معتدل او لافوک نه وی په معاملاتو کې عادل او له ولس سره سم سلوک ولری. دخوارو او غریبو سره همدردی ولری او له ریاکاری سره کلکه مبارزه وکړی. خوش ګفتاره ،خداترس، عالم پالونکی او وطن سره مخلصانه مینه ولری. دخلکو په ژبه پوه او مقتدر شخصیت لرو ن

21.08.2021 ع.شریف زاد

د«چي» وییکه دپښوئې له مخه

«چي» یوه وییکه، ګړه یاکلمه ده، چي دپښتو پښوئې له مخي څو حالتونه لري. لومړی: «چي» تړتوری (حرف ربط) یا (Konjunktion) دئ، چي تړښتي وییني (مرکبي جملې) سره تړي او په کږکۍ«کامه» دواړي وییني«جملې»، چي اصلي اوفرعي جملې دي سره تړي. بولګه: دسالنګ لاره بنده وي، چي واروري اوري. دا یوه تړښتي ویینه ده، چي له دوو ویینو څخه جوړه سوې ده. «دسالنګ لاره بنده وي» اصلي جمله ده او«چي» تړتوری او «واوري اوري.» فرعي ویینه ده. بله بولګه: پرمورمي سلامونه وایه، چي کورته ورسې.داسي هم وایو: چي کورته ورسې، پرمورمي س

01.08.2021 محمدسرور وکیلي

کونړ؛ غرونه او غورځنګونه

زه اعتراف کوم چې زما دا کتاب (کونړ؛ دنګ غرونه او غورځنګونه) نیمګړی او له عیبه خالي نه دی. ځکه د نړۍ پر مخ یواځینی کتاب چې خاوند یې په پیل کې د هغه د کره توب او له هر ډول شک او شبهې څخه د پاکۍ او برائت اعلان کوي، هغه قرآنکریم دی (‌ذلک الکتاب لاریب فیه). د دې کتاب د ۳۱۵ پاڼو لیکلو، اته میاشتې ونیولې ترڅو د درنو لوستونکو چوپړ ته یې وړاندی کړم. له ګران افغانستان او په ځانګړي ډول د کونړ سره ځما مینه، زه له مکې سره د پیغمبر (ص) د مینې، لمانځنه او تسلسل بولم. یثرب ته د هجرت په شپه یې کعبې ته مخ کړ ا

25.07.2021 ولي الله ملکزی

کونړ؛ غرونه، غورځنګونه

زه اعتراف کوم چې زما دا کتاب (کونړ؛ دنګ غرونه او غورځنګونه) نیمګړی او له عیبه خالي نه دی. ځکه د نړۍ پر مخ یواځینی کتاب چې خاوند یې په پیل کې د هغه د کره توب او له هر ډول شک او شبهې څخه د پاکۍ او برائت اعلان کوي، هغه قرآنکریم دی (‌ذلک الکتاب لاریب فیه). د دې کتاب د ۳۱۵ پاڼو لیکلو، اته میاشتې ونیولې ترڅو د درنو لوستونکو چوپړ ته یې وړاندی کړم. له ګران افغانستان او په ځانګړي ډول د کونړ سره ځما مینه، زه له مکې سره د پیغمبر (ص) د مینې، لمانځنه او تسلسل بولم. یثرب ته د هجرت په شپه یې کعبې ته مخ کړ ا

18.07.2021 ولي الله ملکزی

د رزق د کمي علتونه

د څښتن تعالی سنت دا دي چې ایماندارانو او نیکو کارو خلکو ته د خیرونو او برکتونو دروازې خلاصوي، خو مکذبین او ضالین هغه چې د خدای حکمونه ماتوي او انبیاء تکذیبوي په رنګ رنګ عذابونو کې نیسي . یعنی کله چې د یوې ټولنې د خلکو په زړونو کې ایمان ځای ونیسي او تقوای په کې راشي ور سره سم به د اسمان نه برکتونه په نزول شروع وکړي او د بشریت د ژوند په ټولو اړخونو کې به ارامي ، پراخي او سوکالي راشي . او ځمکه به هم د انسان لپاره د خیر او برکت دروازې را خلاصې کړي ، او یوازې د انسان لپاره نه بلکې د نورو ژ

17.07.2021 قاضي طارق

دهرات یونلیک

د۱۳۹۹ل. کال د کب میاشت کې د افغانستان د ولسمشر محترم ډاکتر محمد اشرف غنی د ځانګړي حکم له مخې پریکړه وشوه چې د هیواد دنامتو ادبي څیرې، امیرالکلام امیرعلی شیرنوایی د زیږیدو د ۵۸۰کال په مناسبت د هرات په ښکلی او تاریخی ښار کې ( دامیرعلیشیرنوایی افکارو ته نوې کتنه) تر عنوان لاندې یو نړیوال سیمینار جوړ شي. د دې سیمینار د تدویر په خاطر د جمهوری ریاست د دفتر د لوی رئیس محمد شاکرکارګر تر نظر لاندی یو کمیسیون وټاکل شو. د سیمنار دتدویر دنده د اطلاعاتو او فرهنګ وزارت ته وسپارل شوه . د اطلاعاتو او فرهنګ و

02.07.2021 دودیال

تمدن وفرهنگ افغانستان باستان

تمدن وفرهنگ هر کشوری همزمان باتاریخ آن کشور است. به کمک آثار کتبی٫باقیمانده أثار باستان شناسی ُازمایش های نوین٫سنگ نبشته ها ٫اثار باقیمانده کتبی بروی فلز وظروف گلی ونیز بکمک تحقیقات علمی جدید٫میتوان درباره گذشته کشوری ونیز تاریخ وسوابق تاریخی ملتی وهم چنین اهمیت ونفوذ تمدن وفرهنگ ان کشور به گفتگو وپحث پرداخت. تمدن با خوشبختی وپیش رفت هر کشوروملتی ارتباط مستقیم دارد.در صورتیکه فرهنگ هر کشور مر بوط است به پیش رفت واخلاق مردم هرکشور یابه عبارت دیگر تمدن و فرهنگ همانند دانه ها یا حلقه های زنج

27.06.2021 ع.شریف زاد

مـــرحوم عـــلامه ابوالـفضـل معين الدين څوک ؤ؟

مـــرحوم عـــلامه ابوالـفضـل معين الدين څوک ؤ؟ بسمه تعالی حامدا ومصلیا بې له شکه چي دعلماء کرامو دانتقال لړۍ له څه مودې راهیسي په ډیر شدت روانه ده، ډیر علماء حق له دې فاني نړۍ دخپل مهربانه رب پر لور وکوچيدل، چي دا هم. دې امت ته یوه ستره صدمه ده، پکار خو داده چي موږ دهر حق عالم په ژوند کي قدر وکړو، خو متأسفانه چي زموږ په ټولنه کي هيڅ دکمال خاوند په ژوندون کي ارزښت نلري، خو کله چي له دې دنیا کوچ وکړي نو بیا یې ستایونکي او محبین ډیر سي، او دتمساح په شان اوښکي تويوي، خو دنعمت له ز

26.06.2021 طالب العلم

به مناسبت 24 جوزا روز مادر

بنیان گذاران روز جهانی مادر ، از مادر این چنین تقدیر می کنند ! ...................................................... روز جهانی مادر توسط زن راهبه آمریکایی به نام آناجارویس در سال 1907 م در کلیسای شهر گرافتون ، ولایت ویرجینیای آمریکا ، اساس گذاشته شد و بعد از آن بخاطر ترقی و پیشرفت مادران وطن ما، به طرف کشور ما صادر گردید ! لذا روز جهانی مادر را کسانی اساس گذاشتند که با مرتکب شدن وحشتناک ترین جنایات در مقابل مادر ، از مادر تقدیر نمودند و می نمایند ، که به چند نمونه از این تقدی

13.06.2021 عبدالخالق صارم

د یوه چا د آخرت د ښه کولو هڅې!

د یوه چا د آخرت د ښه کولو هڅې! عبدالله وردک انګلستان - مې - ۲۰۲۱ ګرانو او قدرمنو وروڼو او خویندو! السلام علیکم و رحمت الله و برکاته! الله(ج) د وکړي، چې روغ او جوړ وئ! ګرانو او قدرمنو لوستونکو! نن سبا، متأسفانه هغه خلک چې د یوه چا د آخرت د ښه کولو کوښښ کوي، هغوی ته په ښه سترګه نه کتل کیږي، او حتٰی په ځینو وختونو کې هغه توهین کیږي هم؛ او هغوی ته هغه ټکي کارول کیږي، چې ډېر دردونکي وي. پکار خو دا ده، چې د دغه شانته خلکو باید د زړه له کومي قدر او عزت وشي، او هغوی ن

15.05.2021 عبدالله وردک

د یوه پردېس افغان د روژې د میاشتې دعا!

ګرانو او قدرمنو وروڼو او خویندو! السلام علیکم و رحمت الله و برکاته! الله(ج) د وکړي، چې ټول روغ او جوړ وئ. د زړه له کومي، د الله(ج) لوی او مهربان دربار ته، د عاجزۍ دواړه لاسونه پورته کوم، او دغه لاندې دعاوې کوم: ۱ - الله(ج) د زمونږه ټولو مسلمانانو روژې، تراوېح ، ختمونه، او نور عبادتونه، پخپل دربار کې قبول کړي. آمین یارب العٰلمین. ۲ - الله(ج) د زمونږه ټولو مسلمانانو، دین او دنیا برابر کړي. آمین یارب العٰلمین . ۳ - الله(ج) دې په اففانستان او په ټوله نړۍ کې هغه شانته سوله

02.05.2021 عبدالله وردک

علامه ابوالفضل دعلمي اسمان ځلاند ستوری

بسمه تعالی حامدا ومصلیا بې له شکه چي دعلماء کرامو دانتقال لړۍ له څه مودې راهیسي په ډیر شدت روانه ده، ډیر علماء حق له دې فاني نړۍ دخپل مهربانه رب پر لور وکوچيدل، چي دا هم. دې امت ته یوه ستره صدمه ده، پکار خو داده چي موږ دهر حق عالم په ژوند کي قدر وکړو، خو متأسفانه چي زموږ په ټولنه کي هيڅ دکمال خاوند په ژوندون کي ارزښت نلري، خو کله چي له دې دنیا کوچ وکړي نو بیا یې ستایونکي او محبین ډیر سي، او دتمساح په شان اوښکي تويوي، خو دنعمت له زوال وروسته دپه هغه پسي ارمان کول کومه ګټه نلري، الله تع

29.04.2021 طالب العلم

د مجازي ګروپونو د مسىٔولینو او غړو د پام وړ!

ګرانو او قدرمنو وروڼو او خویندو! السلام علیکم و رحمت الله و برکاته! الله(ج) د وکړي، چې ټول روغ او جوړ وئ. ګرانو او قدرمنو لوستونکو! نن سبا، کېدای شي، په ګران افغانستان کې د ډېرو خوراکي شیانو کموالی تر سترګو شي، لېکن، د افغانانو ترمنځ د مجازي ګروپونو یا پاڼو شمېره خو باالکل پرېمانه شتون لري. هرڅوک په ډېره آسانۍ سره، د واټس اَپ یو ګروپ جوړولی شي، او بیا خپل ملګري، د دوی له خوښې پرته پکې شاملولای شي. لېکن، د دغې ګروپونو صحیح اداره کول نو بیا د هرچا کار ندی، او دومره ساده، او

25.04.2021 عبدالله وردک

اشک و لبخند

اشک و لبخند مصطفی عمرزی برگ های بسیاری از سیاهروزی ها و بی خانمانی های ما، محتوای کتابی ست که از سی سال بدین سو بر حجم آن افزوده می شود و پایانی ندارد. آن برگ ها افزون بر نکته ها و نماهایی هستند که با این بهانه نیز گوشه هایی از آن ها را به تصویر می کشیم. گذر از رنج ها، تجربه ای ست که در پهنای زمین، در کمین است. کسی نیست که در آن شناخته نشده باشد. در داستان های اندوه، کودکان کارگر و رنج های شان،  پاسخ مرارت هایی هس

22.04.2021 مصطفی عمرزی

څلور،څلور،څلور

الف : څلور شیان دی چې دېر نقصان پېښوی : دښځو ښکار ،قمار،شرابخوری او دکار په وخت کې ښکار. ب:څلور شیان دی چې انسان لوړې درجې ته رسولی شی: علم ،حلم، کرم او ښه ژبه . ج:دمنافق علا مات څلور دی:دروغ ویل،وعده ماتول،خیانت او نا پایداری ،اوخبروکې جګړه او بدالفاظ شهر رمضان الذی انزل فیه القرآن سوله متدین، هراړخیزه ،جامع او ارادتمنده اصول او آداب غواړی .سوله ولسواکی ده، دغریب ده دفقیرده ،عزت ده، سکون او امنیت،سوله دمظلوم ملت یو سترآرمان دی دغه سپېڅلی آرمان باید تر سره شی.په سوله الله ج خو

11.04.2021 ع.شریف زاد

عظیم انسان

ددنیا په پلیتی مې ځان پلیت کړ حیف دی داچې نه عالم شوم نه جاهل «رحمن بابا علیه الرحمه» ای خلکو ! تاسې ومنی چې د نړۍ ډیری هېوادونو ډېر کار کړی او له موږڅخه ډیر مخکې دی زه دسترګو دید له تاسې سره شریک کوم. کوم عامه کارونه چې دوی دولس لپاره کړی په اقتصادی ،اجتماعی او ټولنیزو برخو کې کړی عقل او سوچ نه وځی .شپه او ورځ یوشان کړې ،امنیت د سکون لپاره دومره مطمن بریښی چې انسان خپل موجودیت باندې پوره حاکمیت لری . دومره خپلې خاورې ته صاف اوصادق دی چې له عمرانی برخو څخه یې په ډاګه کیږی. عام

07.04.2021 ع.شریف زاد

OK
This site uses cookies. By continuing to browse the site, you are agreeing to our use of cookies. Find out more