مقالې
د بشر له پاره د نړۍ د ستر او حیرانونکي تلسکوپ جیمز وب پیغام!
د بشر له پاره د نړۍ د ستر او حیرانونکي تلسکوپ جیمز وب پیغام: ادبی ټوټه: کال ۲۰۲۲ جنوری سيد عبيدالله نادر ځم له دې فضا او ماورا نه لیری ،هلته چې څوک په وهم او خیال کې هم نشی ورتلای ،ځم چې د عالم هستی اسرار کشف کړم ،ځم داسی ځای ته چې ،د دې عالمِ بشریت له دومره پرمختګ سره سره بیا هم، ماته لاس رسۍ نه وي ،زما د بیا جوړولو او رغاولو به د دې بشر سره نور هیڅ وس او توان نه وي ، او نه به ماته بشر راتلای شي ،ځکه زه به ډیر لیري د دې خاورین ځمکي نه د لمر په مدار کې قرار لرم ، زه به
مېړني دي، چې یادیږي!
د کرکټ په مینهناکه لوبه کې د افغانستان د کرکټ ملي اتلانو داسې ویاړونه خپل کړي، چې د هېواد نوم یې د نړۍ په کچه روښانه کړی دی. دوی نه یوازې په نړیوالو سیالیو کې تاریخي بریاوې ترلاسه کړي؛ بلکې د افغان ولس د یووالي، ملي ویاړ او ګډ هویت استازي هم ګرځېدلي دي. موږ ویاړو، چې د دغو اتلانو بریاوې به د افغانستان د پرمختګ، هوساینې او ملي یووالي لپاره د الهام سرچینه وي او د هېواد په معاصر تاریخ کې به د ویاړ نوې پاڼې ورزیاتې کړي. د افغانستان د کرکټ د ودې، پرمختګ او نړیوال شهرت په بنسټ اېښودونکو شخ
د خاموشو انسانانو سیاست
دیارلسمه برخه ... په تیر پسي 1380 کال کي پولی تخنیک پوهنتون ریاست مقام زمونږ د ګروپ ملګري د اوبو او بریښنا وزارت ته د عملي زده کړو دپاره معرفي کړ، د اوبو او بریښنا وزارت په تشکیل کي یو ریاست په نامه د ریاست عمومي منابع آب و هایدرولوژي وو، ددي ریاست د انجنیري په آمریت کي ددوي انجینران یوه شعبه کي 10 کسه وو او دری پایه میز او دري چوکي يي درلوده، هر انجنیر به په نوبت په چوکي کي کیناستل، دري کسه به ناست وو شپږ ولاړ بیا به چي کوم کس جیګیده یا دا بل ستړی کیده بل ته به يي نوبت ورکوه. طالب مس
ترڅوپورې تېر وتنې او مجهولې سیالۍ؟
وینا ته یې چې ګورې دوطن په غم جلبل دی پرې مه غولېږه غل دی په ژبه هرڅه وایی. وطن او ملت ستایی. په دې غم مبتلا یی مجلس دصادقانو ته راغلی په چل دی پرې مه غولېږه غل دی « ارواښاد الفت صاحب» دسیالۍ کاذبې او ککړې معاملې : الف : دربانی هوس ، بچه ګانه/ششګانه وهفت ګانه پرچمی مشربه اداره مثال مسعود خلیلی دپرچمیانو ویاند. ظاهر طنین دایمی استاذی ملګری ملتونه ب:دبن خوسا اوشرمنده سازش انتریم اداره ج: دقطر بیسواده پرېکړه او جوړجاړی دقدرت په خا طر دسیالیو انګړ کې : دسیا
ابعاد بحـــران افغانستان از دیدګاه «جامعه شناسی»
**** بنام خداوند یکتا جامعه شناسی به حیث یک علم ، مانند هر علم دیگری به گفته (اگست کُنت )بنا بر کشف روابط ضروری و پایدار در جامعه بودکه وارد حوزۀ علوم گردیده است " جامعه فزیک اجتماعی است و فرد اتوم اجتماع " بدیوسیله میخواهد بگوید ، همانطوری که حرکت طبیعت را فزیک بررسی میکند جامعه را با تمام مناسبات اش جامعه شناسی به تحلیل و بررسی میگیرد . درین منظر ، فرد اتم جامعه است و جولانگاه یا کوره غنی سازی آن کنش و واکنش اجتماعی است، فرد با لذات بد و خوب تولد نمیشود این بستر و زمینه های کنشی
د ټولنیز ژوند مهم لومړیتوبونه دې په پام کې ونیول شي!
په نننۍ زمانه کې خلک د ژوند د بېلابېلو اړخونو، ښو او بدو چارو په اړه له پخوا ډېر پوهاوی لري، خو بیا هم د بېپامۍ او ناغېړۍ له امله ګڼ شمېر کسان د ژوند مهمو لومړیتوبونو ته هغه ډول پاملرنه نه کوي لکه څنګه، چې اړینه ده. د همدې بېغوریو پایله کله د فرد او کله هم د ټولنې په زیان تمامېږي. اسلام د ژوند د ټولو اړخونو لپاره بشپړې او هر اړخیزې لارښوونې وړاندې کړې دي. زموږ دین د انسانانو د حقونو، د زیان د مخنیوي، نېکو اخلاقو او ټولنیز مسئولیت په اړه څرګندې سپارښتنې لري، خو په عملي ژوند کې لا هم د دغ
د پردیو تالار کې «یو بام او دوه هوا »
پکه دادې لا بله سپکه ! ماموریت که په ښه وجه او صورت وی لب سرین پوډر ته به څه ضرورت وی کار ورانیږی نه وایمه چې څه کیږی که معیار دلیاقت زېب وزینت وی «اروا ښاد الفت صاحب» د پردیو تالار کې «یو بام او دوه هوا » او بچه احمد هنوز بچه هستی وپېر نادان محقق که حق راتوهین کردید تاسې نه ګوری دملا شاهی دوه غړی بی خبر ی حوزه جنوب غرب ملا برادر او ملا متقی امارت رسوایی ذاشو دافغانستان« ملی زعامت »وا یی «ارباب نباشد قشلاق ویران میشود » انهم قشلاق که سالها انتحاری بخاطر قدرت و زور
بررسی روانشناسانه ازجنایاتِ آمریکا
بررسی روانشناسانه ازجنایاتِ آمریکا عبدالخالق صارم ............................................................... قسمت سیزدهم در ادامه گذشته آمریکا، جرثومهِ پخش و نشر بیماری های فراگیر باید دانست که نسل کشی و انسان کشی آمریکا تنها در جنگ خلاصه نشده است، بلکه صفات و اختلال شخصیت ضد اجتماعی، زیست تروریزم، نیات آدمکشانه و رفتار های سادیستی آمریکا، دامنه این کُشتار و آدمکشی را خیلی گسترده نموده و ابعاد گوناگون، به آن بخشیده است، از جمله، پخش و نشر بیماری
اولویت های امروزه برای نویسنده ها ومسئولیت نشریه ها
جای خوشی است که افغانها هنوز هم امکانات استفاده از نشرات را دارند و تعدادی زیادی نویسنده مقاله می نویسند. باوجودیکه تعداد مقالات اکادمیک و علمی در ژورنال های معتبر علمی کمتر اند، اما مقالات عمومی(خصوصاً سیاسی) در ویبسایت ها و فیسبوک ونشرات چاپی بامطالب متنوع به نظر میرسند. سطح آگاهی و شعور هموطنان طوریست که هم ضرورت به( Scientific/ heavy writing) و هم به(General writing) احساس میگردد. این را هم میدانیم که جامعه دارای ثبات نبوده ودر وضعیت مناسب قرار ندارد. مشکلات اقتصادی، موانع جدی در راه
د خاموشو انسانانو سیاست
دولسمه برخه .....په تیر پسي 1378 کال د اوړي موسم اود پولي تخنیک پوهنتون بهاری سمستر وو چي یوه ورځ مازدیګر لمانځه وخت جومات کي اعلان وشو چي ماښآم لمانځه کي باید محصلین غیر حاضري ونکړي، د پولیتخنک مشرتابه راځي او محصلینو سره خبري کوي، همدي وخت کي د لیليي مدیریت هم په اطاقونو وګرځيده او محصلین يي د ماښام لمانځه کي د حتمي اشتراک وویلي. کله چي ماښام جومات ته لاړو تر جماعت وروسته غونډه پیل شوه او د پولي تخنیک عمومي رئیس تر لنډو خبرو وروسته د یو میلمه یی وویلي چي غواړي محصلینو ته وینا وکړي د
شعرونه
د تورتم او تيارې په شعر د (چت جی بی ټي) ارزونه
د چت جی بی ټي ښکلی تبصره او ارزونه زما په دي شعر باندی د شعر په آخره کښي ولولئ سید عبیدالله نادر تورتم او تیارې اعتبار په چـا کې نشته،په هـر چا می شـــک پیداشــو د دنیا په هـــر وګـړي او آشــنا می شـک پــیدا شـــو د دانا په نـوم چې تل کړي،برخــلیک باندی مــو لوبي په دا هســي منور،او په دانا می شـــــک پیــدا شـــو چـې باطن یې وي د دیـــو، او ظاهــر د پرښــــتو وي د دي وخــت په انسانانــو د دنــیا می شـک پیدا شو چې دنیا راته بد رنــګه کړي، او ســـا راڅــخه ا
تورتم او تىارې!
سید عبیدالله نادر تورتم او تیارې اعتبار په چـا کې نشته،په هـر چا می شـــک پیداشــو د دنیا په هـــر وګـړي او آشـــــنا می شـک پــیدا شـــو د دانا په نـوم چې تل کړي،برخــلیک باندی مــو لوبي په دا هســي منور،او په دانا می شــــــک پیــدا شـــو چـې باطن یې وي د دیـــو، او ظاهـــر د پرښــــتو وي د دي وخــت په انسانانــو د دنــیا می شـــک پیدا شو چې دنیا راته بد رنــګه کړي، او ســـا راڅــخه اخــلي نو په خضر د زمان ،او مسیحا می شـــک پـیـدا شــو دمیړانی او وفـ
ګوښه ژوند!
له بی عـــمله زاهـــــــدانو نه پردې کښي یــم ناســـت له ډیره غمه په یــو ګوټ د میکدې کښي یـــم ناســـت درانه بـارونه می راوړي ، د غـــمونـــو، دلـــــــــــــــته د غمو پیټو ســـره ګوټ دي میـــــخانې کې یم ناســـت چې د میــــخورو درناوی په میــکدې کښــــــــي وشي لکه فـقیر د میــــکدې په دروازې کښـــــي یم ناســــت چې دا ظلــمونه وحشـــتونه د دي خــــــــلکو ویـــنم د خپل غمجن زړه سره تل ،په غم خانې کښی یم ناست د خــلایـــــــقو
غزل
غزل ورک دې سي رنګ مهرباني نلري دامهم خوي دجنتي نلري له پيره مه جوړوه خداي مه کوه اطلاع پرغيبو هم نبي نلري خالي کدو اوهم خالي بوتل وی څوک سي پر زړه غم دلالي نلري بس تنهايي دې تل په شا ګرزوي سي څوک غريب وي شتمني نلري پرهغه پلار باندې مې زړه خوږيږي سي پخپل کورکي پاچهي نلري داعمړي هم عجيبه ملا دی کله ملايي کله ملايي نلري محمدعلي عمري مسلم باغ
د اروښاد سید حسن حسن د زدکړه تر عنوان لاندی شعر
د وطن د یو دردمن شاعر ادیب لیکوال ، فلسفی او نظامی شخصیت شهید جنرال سید حسن (حسن) د (زده کړه) تر عنوان لاندی یو شعر چې زمونږ د مکتبونو په نصاب تعلیمی کې هم شامل وو ، چې تعلیمی ، انتباهی ، تربیوی ، او اخلاقی بڼه لري ،او تر اوسه د وطن د مینانو ورد زبان دی ، مرحوم سید حسن(حسن) زده کړه ! په نغمــه لـــــــــکه بلبل، غږیدل زده کـړه پټه خـــوله ویـــــنا د ګـل، له بلبل زده کړه رخت په سر کړه ، له غنچی نه رابهر شه په هوا لـــکه وږمـــــــــه، چلـی
اړیکې جوړول
راشه زړه دې زما کور کړه پاکول یې زما کار دی د زړه درد دې را بربنډ کړه جوړول یې زما کار دی چې دې ورکه کړله لاره استغفار، توبې ته راشه لحظه وره کې راته تم شه لار موندل یې زما کار دی د اخلاص اوښکې دې توی کړه چې دیدار مې در نصیب شي د اخلاص اوښکې درنې دي قبلول یې زما کار دی . که دې لارې شولې بندې یوځل بیا هم رجوع وکړه درته خلاصې به شي لارې، لارښودل یې زما کار دی ما نه وکړه خپله غوښته هغه دم یې درکومه اوس یې غواړه هرڅه غواړې درکول یې زما کار دی له مرګ مخکې ځا
تنګ جهان
تنګ جهان چې په عمر دې شراب څکلي نه وي قضاوت یې کړې د خوند و رنګ په څه میخانې ور خو د ټولو پر مخ خلاص وي توغوي پرې له ممبر خد نګ په څه چې نېشه د بنګ سلا، مۍ ناروا وي فرق نېشه کې د شرابو، بنګ په څه نه له خپل حاله خبر، نه د بل اورې په ټول عمر یې مبهوت و منګ په څه د پردو وفادارۍ کې دې شک نشته د خپل ولس سره کوي نیرنګ په څه له ملا او پیر دې څه په ژوند حاصل کړل له پوهنې نه د وخت کړې څنګ په څه په جرګو سره چې ستونزې هوارېږي ضرورت دی په وطن کې جنګ
اغزن رباطونه!
سید عبید الله نادر اغزن رباطونه څه اوږده، اوږده،مــزلــــونه دي او زه یم چې په هر لوري ، جنګونه دي ، او زه یم په قـــامت زمــــا د عمر، ســـــــر تر پایه د هجـــــــران هــم ګړنګونه دي، او زه یم لاروی د سخــــــتولارو یـــم، دي دَور کې څه اغـــــــزنې رباطـــــونه دي ، او زه یم د غمــــونو دریابــــــونو کې، لاهــــــو یم د دردونـــــو تــــــوفــــانونه دي، او زه یم چې غلــط کړم، خپل غمـــونه میکدې کې د ســـاقی په لاس جــامونه دي، او زه یم نور
ای خالقه
یا خالقه دعالم پرور دګاره پوهه علم اقرآء خو حق دانسان ده ته رحمن یې رب العالمین ! ته رانه لیرې کړې دا ډیرې بدرنګې بد مرغۍ بې ځایه بې حسابه یا خالقه یا عظیمه ته احد او یکتا یې هم صمد یې هم مهربان یې موږ ډیر ګناه کار بندګان یو بېشماره دلته استکبار استعمار ر اغلی دپوهې ضد لوی ښکرور ښامار راغلی کړی پلمې بې منطقه له ناچاره تورې تیارې دی ! خپرې په کلیو او بانډو لویو او غټو ښارو نو سیمې غرونو انزوا کې راګیر په ډاګه پاتې له ټول جهانه یا خالقه ته
تياره ذهنيتونه !
کال ۱۳۷۹پیښاور تیاره ذهنیتونه دلــــــــته بیدو کــــــې ، څوک بیدار نه پریږدی دلتـــه د ځان نه ، څوک هوښــــــیار نه پریږدي چي د پردي شاته ، دښمـــــــــــــــن کړي رسوا احســــــاس خــــــاوند ، او خبر دار نه پریږدي دلـــــــــــــــته دي لوبی ،مـــــــعرفت په ناموس دعلــــــــــــم و فن دلـــــــــــــته آثار نه پریږدي چي ترې نه ویره کړي ، په خـــــــوب کې غلیم د خپل دښـــــــمن د سترګو خــــــار نه پریږدي ذهنـــــــــــــــــــــــــــــیتونه دي ، ت
