ټول   BBC ازادي راډیو امریکا غږ ډیوه


د سویل ختیځ زون لسګونو کسانو روغتیايي زده کړې وکړې

د پکتیا کې د سویل ختځ زون د څلورو ولایتونو لسګونه ښځې او نارینه د دوه کلنو روغتیايي زده کړو تر بشپړیدو وروسته د فارمسۍ او لابراتور له څانګو فارغ شول.

27.01.2021 ازادي راډیو

افغانستان کې د کرونا وبا د تشخیص لپاره ۱۲ نوي مرکزونه جوړیږي

اروپايي ټولنه له افغانستان سره د خپلو مرستو په دوام، دا ځل له کرونا ویروس سره د مبارزې په برخه کې د ۳۵ میلیونه یورو مرسته کړې. د اروپايي ټولنې دا مالي مرسته د روغتیا نړیوال سازمان، یونېسف او د اغا خان بنسټ له‌خوا لګول کېږي. د روغتیا نړیوال سازمان وايي، که څه هم افغانستان سره د کویډ-۱۹ واکسینو د مرستې ژمنې هیلې زیاتې کړي، خو بیا هم د دې ناروغۍ د پېژندنې، څارنې او د هغو کسانو د ساتنې لپاره چې له دې وبا سره په لومړۍ کرښه کې مبارزه کوي، لا ډېرو مرستو ته اړتیا ده. د دې سازمان له‌خوا په خپره شوې خبرپاڼه کې لیکل شوي، د اروپايي ټولنې له‌خوا د مرسته شوېو ۳۵ میلیون یورو څخه به یې ۱۵ میلیونه د روغتیا نړیوال سازمان له‌خوا د کوېډ-۱۹ تشخیص لپاره د ۱۲ مرکزونو په جوړېدو، د روغتیايي کارکوونکو د ظرفیت لوړونې او مدیریت برخه کې مصرف شي. د افغانستان د عامې روغتیا وزارت له دې مرستو هرکلی کوي او وايي، دا وزارت به د دې مرستو د لګښت په برخه کې یوازې د څارنې ونډه ولري. د ياد وزارت ویاندې معصومې جعفري ازادي راډیو ته وویل، دا مرستې له کرونا وبا سره د مبارزې په برخه کې ډېرې مهمې دي. مېرمن جعفري زیاته کړه، هند هم ژمنه کړې چې له افغانستان سره د کرونا ویروس ۵۰۰ زره ډوزه واکسین مرسته وکړي: "هند د ۵۰۰ زره ډوزه واکسینو مرسته کوي. موږ له دې مرستو هرکلی کوو. دا هغه واکسینونه دي چې اکسفورډ پوهنتون یې جوړوي او هر مهال چې د روغتیا نړیوال سازمان تصدیق کړ، افغانستان ته به را ولېږل شي." د افغانستان د عامې روغتیا وزارت وايي، دا واکسین به لومړی روغتیايي کار کوونکو، د ډېر عمر خاوندانو، هغه کسانو ته چې سختې ناروغۍ ولري او هغوی ته چې په بنسټیزو خدمتونو وړاندې کولو بوخت وي، پیچکاري شي. دا په داسې حال کې ده چې پرون سې شنبه (د سلواغې ۷مه) د افغانستان د عامې روغتیا وزارت مرستیال وحید مجروح وویل، تر راتلونکو ۶ میاشتو به د نړیوال او د اسیا پراختیايي بانک په مالي مرسته د افغانستان ۴۰ سلنه خلکو ته د کرونا ویروس د واکسین زمینه برابره شي. هغه زیاته کړه، نږدې شپېته میلیونه ډالرو ته اړتیا ده چې پاتې ۶۰ سلنه خلکو ته هم د کرونا ویروس ضد واکسين ورکړې زمینه برابره شي. په افغانستان کې د کرونا وبا سره د مبارزې برخه کې داسې مهال د دې مرستو ژمنه کېږي چې په دې هېواد کې په تېرو ۲۴ ساعتونو کې ۳۷ نوې پېښې ثبت شوي دي. په همدې موده کې په ټول افغانستان کې د دې ناروغۍ له کبله ۸ تنه مړه شوي او ۹۰ تنه نور بیا بېرته رغېدلي دي.

27.01.2021 ازادي راډیو

د اوبو طبعي چینه، په بوسنيا کې د افغان کډوالو لپاره تر ټولو ګرم حمام

په بوسنيا کې د افغان کډوالو يو کمپ ته څېرمه د اوبو يوه طبعي چينه ده چې کډوال هلته حمام کوي. دوی وايي په کوم کمپ کې چې اوسېږي ګرمې اوبه نه لري او د حمام لپاره يې تر ټولو مناسب ځای همدا دی.ډېری دا کډوال افغانان دي. نور په دې راپور کې وګورئ او خپلو دوستانو سره يې هم شريک کړئ.

27.01.2021 ازادي راډیو

د جلال اباد خواړه - د جلال اباد پېژندنه

د جلال اباد خواړه - د جلال اباد پېژندنه د ننګرهار په مرکز جلال اباد ښار کې د خوندورو خوړو په نندارتون کې لسګونه کسانو برخه اخیستې وه. نور په راپور کې:

27.01.2021 ازادي راډیو

په کندز کې د ښځو په نوم رستورانت پرانيستل شوى

په کندز ولایت کې د لومړي ځل لپاره د ښځو یوه ځانګړي رستوانت فعالیت پیل کړ. ستایش رحیمي د کندز ښار اوسېدونکې ده. هغه رستورانت ته د خوړو لپاره راغلې چې ښځو د ښځو لپاره پرانیستی.  هغې زیاته کړه: "موږ د خوښې احساس کو چې د ښځو لپاره دغه رستوانت جوړ شوی ده، دلته نارینه نشته دي او ټول کار یې د ښځو له لورې پرمخ وړل کېږي. ښځې کولي شي دلته د خپلې کلیزې او د خوښې نور محفلونه هم ولمانځي." په شمال ختېځ زون کې کندز هغه ولایت دی چې په کې د ښځو لپاره د اقتصادي فعالیتونو ساحه ډېره محدود ده.  پر جګړو او نا امنیو سربېره په دغه ولایت کې لاهم  ګڼ شمېر کورنۍ ناسم دودونه په پام کې نیسي چې له کبله یې پر ښځو له کوره بهر د کار کولو او پر خپلو پښو د درېدو لپاره فضا را تنګه کړې.   ستايش رحیمي وايي، کله چې وخت پیدا کړي دغه رستورانت ته ورځي او د ډوډۍ خوړلو ترڅنګ کتابونه مطالعه کوي.  رحيمي وویل: "موږ هيله لرو چې په راتلونکي کې په دې ځای کې فرهنګي او ادبې برنامې ترسره کړو چې ښځې وکړای شي خپل نظریات او کاري پلانونه له یو بل سره شریک کړي او د ستونزو لپاره د حل لارې ومومي."  افغان ټولنه یوه سړي سالاره ټولنه ده او ښځې په کې له بېلابېلو ستونزو او ځورونو سره مخامخ دي. په داسې حال کې د کندز ښار اوسېدونکې ښځې د ښځو لپاره د دا ډول ځانګړو ځایونو د جوړېدو هرکلی کوي، چې پخوا په دغه ولایت کې د ښځو لپاره کوم ځانګړی رستوانت نه و.  سوژه نظامي هم دې رستورانت ته د خوړو لپاره راغلې.   دا وايي: "موږ دلته د کلیزې لمانځلو محفل ترسره کړه څو دښځو لپاره د خوښې فضا رامنځته کړو. موږ هڅه کوو چې دلته مشاعرې، هنرې او کلتورې پرګرامونه هم ترسره کړو، څو د ښځو لپاره سالمه سرګرمې رامنځته کړو."  خو د دې رستورانت څښتنې، د شته امنیتي ګواښونو او دغه راز په ټولنه کې د ناسمو دودونو له کبله له خبرو کولو څخه ډډه وکړه او د دې رستورانت د جوړولو هدف یې د ښځو لپاره د آرامه فضا رامنځته کول وباله. 

27.01.2021 ازادي راډیو

امریکا د فلسطینیانو او اسراییل د جلا دولتونو د تشکیل ملاتړ وکړ

په ملګرو ملتونو د امریکا متحدو ایالتونو سرپرست سفیر وویل، چې واشنګټن د فلسطینیانو او اسراییل د جلا دولتونو د تشکیل ملاتړ کوي. په ملګرو ملتونو کې د امریکا د متحدو ایالتونو سرپرست سفیر وايي، د ولسمشر جو بایډن اداره د فلسطینیانو او اسراییل د دوو جلا دولتونو د جوړېدو ملاتړ کوي. ریچارد میلز پرون سې شنبه امنیت شورا ته وویل، د منځني ختیځ لپاره به د جو بایډن پالیسي د دوو دولتونو د جوړېدو ملاتړ وي، داسې دولتونه چې دواړه لوري ورباندې موافق وي. میلز زیاته کړه، دا پلان باید د دې سبب شي چې اسراییل د فلسطیني دولت تر څنګ له سولې او امنیت برخمن وي. په ملګرو ملتونو کې د امریکا سرپرست سفیر وویل، د بایډن اداره په پام کې لري چې فلسطینیانو ته د بشري مرستو رسولو لړۍ بېرته پیل کړي او د خپلو هغو ډیپلوماتیکو ماموریتونو د بيا پرانیستل کېدو پر لار به ګامونه واخلي چې د پخواني ولسمشر ډونالډ ټرمپ له خوا تړل شوي وو. ریچارد میلز امنیت شورا ته په خبرو کې وویل، واشنګټن به نور هېوادونه هم وهڅوي چې له اسراییل سره خپلې اړیکې عادي کړي. د ده په باور خو دا هڅه به د اسراییل او فلسطینیانو ترمنځ د سولې د موافقې ځایناستې نه وي. پخواني ولسمشر ډونالډ ټرمپ څلور کاله مخکې اعلان وکړ چې واشنګټن بیت المقدس د اسرائیل د پلازمېنې په توګه په رسمیت پېژني او د امریکا سفارت یې له تل ابیب څخه بیت المقدس ته انتقال کړ. که څه هم اسراییل د هغه اعلان هرکلی کړی و، خو دې کار د فلسطینیانو تر څنګ په ګڼو هېوادونو کې خلک په غوسه کړل. په همدې حال کې د منځني ختیځ لپاره د ملګرو ملتونو د سولې د چارو تنظیموونکي له اسرائیل غوښتنه وکړه، چې له فلسطینیانو سره د کرونا ویروس ناروغۍ ضد واکسین په برابرولو کې مرسته وکړي. تجربه کار نارویژي ډیپلومات، تور ويني سلاد چې تېره میاشت پر دې دنده ګمارل شوی، اسراییل وستایه چې له ملګرو ملتونو سره یې په همکارۍ لویدیځې غاړې، ختیځ بیت المقدس او غزې ته د طبي وسایلو په رسولو کې ونډه اخیستې ده. اسراییل د کرونا ویروس ضد واکسین پراخ کمپاین پیل کړی، چې تر اوسه یې خپلو دوه نیم میلیون وګړو ته دغه واکسین ورکړی دی. د فلسطین د بهرنیو چارو وزیر ریاض المالکي پر اسراييل تور لګولی، چې فلسطیني وګړو ته یې هېڅ ډول واکسین په واک کې نه دی ورکړی. خو په ملګرو ملتونو کې د اسراييل سفیر ګیلاد ایردان دا تورونه بې اساسه وبلل.

27.01.2021 ازادي راډیو

کرونا؛ هالنډ کې پولیسو د ګرځبندیز پر ضد ۷۰ اعتراض کوونکي نیولي

د هالنډ په امستردام کې پولیسو اویا کسان وروسته له هغه ونیول چې د شپې د ګرځ بندیز پرضد یې درېيمه شپه هم اعتراضونو ته دوام ورکړ.   په ځینو ځایو کې لاریون په تاوتریخوالی اووښتی او لاریون کوونکو پولیس په ډبرو وویشتلي.   پولیسو ویلي چې لاریون کوونکو د کورونا ویروس د معاینې یوه ځای ته اور ورته کړ.   د دې هیواد صدراعظم د دوشنبې په ورځ فساد او ګډوډي وغندله.   راین لینډسې د ایرلنډ دی، خو اوس امستردام کې اوسي او هلته کار کوي او غواړي چې د هالنډ حکومت د کرونا ویروس د خپرېدو د مخنیوي په خاطر رامنځته کړي محدودیتونه لېرې کړي.   ریان رويټرز خبري اژانس ته داسې ویلي: "زه فکر کوم چې موږ باید اجازه ولرو چې خپل ژوند وکړو. ویروس شته خو د ویروس په خاطر باید د نړۍ ټول کارونه ونه تړل شي. زه فکر کوم چې موږ باید د ویروس مخه ونیسو، خو خپل ژوند هم وکړو او ټول دوکانونه باید پرانېستي وي. دا زما خپل نظر دی."   کارلو هافمن هم د امستردام اوسېدونکی دی. دی بیا وايي، حکومت هڅه کوي چې د ویروس د خپرېدو په مخنیوي سره ژر تر ژره لاره هواره کړي چې خلک خپل عادي ژوند ته ستانه شي. د ده په نظر په ښار کې يې دا ډول وضعیت ډېر د حیرانۍ وړ دی ځکه دا وضعیت بې ساری دی. هافمن زیاتوي: "ډېره حیرانوونکې ده چې دا ډول وضعیت رامنځته شو او خلک د لیونیانو په څېر چلند کوي. زه پوهېږم چې ولې خو موږ باید دا ستونزه حل کړو او باید ټول ارام پاتې شو. زه فکر کوم حکومت ډېر ښه اقدامات کړي او هر څه تر کنټرول لاندې راولي چې موږ وکړای شو ژر تر ژره دباندې ووتلای شو."   درې ورځې کېږي چې هالنډ کې لاریون کوونکي د بندیزونو پر ضد لارو کوڅو ته راوتلي او په ځينو مواردو کې یې پر پولیسو هجوم ور وړی او دوکانونو او نور شیانو ته یې زیان اړولی.   د روتردام او امستردام په څېر لویو ښارونو تر څنګ په کوچنیو ښارو لکه هارلیم، ګیلین، دین باچ کې پراخ لاریونونه وشول او لاریون کوونکي تر ډېره تر شلو کلونو کم عمره کسان وو.   په دې هېواد کې د دوهمې نړیوالې جګړې راهیسي دا لومړی ځل دی چې ګرځ بندیز لګيږي. د ګرځبندیز اعلان وروسته له هغه وشو چې د روغتیا ملي انسټیټیوټ خبرداری ورکړ چې د کرونا ویروس دوهمه څپه راتلونکې ده.   د دوشنبې په ورځ په هالنډ کې د کورونا ویروس ۴۱۲۹ نوې پېښې ثبت شوي او دا د ډسمبر له لومړۍ نېټې راهیسي تر ټول کم شمېر دی.   پولیسو ویلي، سلګونو کسان یې نیولي چې پر دوی یې په ډبرو ویشتلي او یا یې هم له ځان سره چاقوګان راوړي وو.  

26.01.2021 ازادي راډیو

په فاریاب کې د بېځایه شویو له کړاوه ډک ژوند

په فاریاب ولایت کې سلګونه بېځایه شوې کورنۍ په دې سخته یخنۍ کې تر خیمو لاندې له کړاوه ډک ژوند تېروي. ازادي راډيو څه موده وړاندې د دوی پر سخت ژوند راپور خپور کړ چې له امله يې دوی ته د مرسته کوونکو ټولنو پام واوښت. نور په دې راپور کې:

26.01.2021 ازادي راډیو

روغتیا وزارت: په افغانستان کې د کرونا ويروس اغېز مخ پر کمېدو دی

افغانستان عامې روغتیا وزارت وایي، په دغه هيواد کې د کرونا ويروس اغېز مخ په کمېدو دی. د افغانستان عامې روغتیا وزارت وایي، د نړیوالې ټولنې په مرسته به تر راتلونکې سرطان میاشتې پورې ۲۰ سلنه خلکو ته د کرونا ویروس  ضد واکسین زمینه برابره کړي. د دې وزارت مرستیال ویاند، نورالله تره کي د دوشنبې په ورځ ازادي راډیو ته وویل، د روغتیا نړيوال سازمان،د واکسین نړیوالې ټولنې،نړیوال بانک او د اسیا پراختیایي بانک په مرسته به د راتلونکو دوو کلونو تر پایه ۴۰ سلنه افغانان واکسین شي. نوموړی وایي، چې وروستیو دوه اونیو په افغانستان کې د کویډ-۱۹ ناروغانو په شمېر کې کمښت راغلی دی. هغه زياتوي: "هغه واکسین چې افغانستان ته مهم دى هغه د لندن د اکسفورډ پوهنتون واکسین دی، چې د استرازنکا په نوم يادېږي. یو واکسین په هند کې جوړ شوی چې هغه هم د همدې کمپنۍ دى."  د ښاغلي تره کي په وینا، له نورو هېوادونو څخه د واکسین پېرل محدود دي خو تر ډېره د کرونا ویروس خپرېدو د مخنیوي په موخه د روغتیایي سپارښتنو په پام کې نيولو ټینګار کېږي. د کرونا ویروس نوی ډول لومړی په بریتانیا کې وپېژندل شو او بیا نورو هېوادونو ته وغځېد.  د راپورونو پر بنسټ چې د کرونا دا ډول تر ایرانه رسېدلی او اندېښنې شته چې افغانستان ته هم انتقال شي. د ساري ناروغیو متخصص فرید عمري ټینګار کوي، چې حکومت باید له ګاونډیو هېوادونو سره په ګډو پولو جدي څار وکړي او هغه کسان چې افغانستان ته راځي باید د کرونا ویروس ازمایښت پرې اجباري شي. هغه زياتوي: "که امکان ولري دولت باید خپلې پولې قرنطین کړي، یا هم هغه خلک چې افغانستان ته راځي باید د کرونا ټیسټ وکړي، ګنې د کرونا ویروس نوی ډول به ټول حیران کړي." دا په داسې حال کې ده، چې د رسمي شمېرو پر بنسټ، افغانستان کې د کرونا ويروس خپرېدو څخه تر دې دمه ۵۴۷۵۰کسان په دې ناروغۍ اخته ،۲۳۹۰ مړه او ۴۷۳۶۵بېرته ترې روغ شوي دي. 

25.01.2021 ازادي راډیو

د ارزګان ځينې فعالانې: له نامعلومو ادرسونو ګواښول کېږو

په ارزګان کې یو شمېر ښځینه فعالاني وايي، له نامعلومو ادرسونو ورته ګواښونه کېږي.  په افغانستان کې د یو شمېر خبریالانو او مدني فعالانو تر وژل کېدو وروسته اوس په ارزګان ولایت کې یو شمېر هغه فعالانې چې د ښځو د حقوقو لپاره مبارزه کوي، وايي چې په دې ورستیو کې په مرګ ګواښل شوي دي. په ارزګان ولایت کې د ښځو د همغږۍ ټولني مشرې نازو سنګر ازادي راډيو وویل، چې یو شمېر نا معلومو کسانو ګواښونه ورته کړي چې له مدني فعالیت څخه دې لاس واخلي او په خبره يې دغه ګواښوونه ورته پر ټيلیفون کېږي. نوموړې وايي، د دغو ګواښونو په اړه يې په رسمي ډول د ارزګان ولایت مقام او ملي امنیت ادارې ته شکایت کړی خو دا ادعا کوي چې یادې اداري د دې پر ځای چې معلومات يي پټ وساتي ګواښ کوونکو ته د دې په اړه ټول معلومات ورکړي دي. هغه زياتوي: "ماته کوم چا ګواښونه کول نو زه لاړم رسمي عریضه مې وکړه. قوماندانۍ ته مې یووړل، هلته د زیات وخت لپاره پرته وه خو هیڅ ګټه يي ونه کړه. د وخت په تېرېدو سره مې وروسته ملي امنیت ته عریضه وکړه او هغه شمارې چې ماته ګواښ په کېده هم مې ورکړې خو هغوی د دې پر ځای چې هغه کس ونیسي او پوښتنې ترې وکړي، د ملي امنیت اداري کارونکو زما په اړه هغه کس ته چې ماته يي ګواښونه کول، ټول معلومات ورکړي وو چې پلانۍ او د پلاني لور ستاسو په اړه موږ ته شکایت کړي و او دا خبرې ماته دغه ګواښ کونکي کس خپله وکړي او بیا راته ګواښ وکړي." نازو سنګر وايي، په دې وروستیو کې پر خبریالانو او مدني فعالینو بریدونو د ارزګان ولایت فعالان زیات اندېښمن کړي او دوی له دولت څخه غواړي چې په ارزګان کې دې د دغه ډول بریدونو مخه ونیسي. یو شمېر نورو ښځينه مدني فعالانو له ازادي راډيو سره په خبرو کې ورته اندېښنې شریکې کړې، خو هغوی د امنیتي ستونزو له کبله نه غوښتل نومونه او غږونه یې خپاره شي. په ارزګان ولایت کې مو د مدني فعالانو دغه اندېښنې د ارزګان ولایت له والي محمد عمر شیرزاد سره شریکې کړې. هغه په دې اړه وویل: "زموږ ژمنه داده چې د خویندو لپاره د زده کړو زمینه، د کار زمینه ګ او همدا ډول د دوي امنیت باید خوندي کړو. که زموږ خویندې په هر ځای کې له ګواښونو سره مخامخ کېږي، دوی په ازادانه ډول کولای شي د ولایت مقام او امنیتي ارګانو ته خپل شکایت وړاندې کړي او موږ دوی ته ډاډ ورکوو چې د دوی راپور به پټ ساتل کېږي او هر هغه څوک چې دغه ګواښونه کوي هغه باید ونیول شي." خو ښاغلي شیرزاد د ازادي راډيو د دې پوښتني ځواب ورنه کړ چې ایا واقعاً د امنیتي ادارو کارکوونکو د نازو سنګر معلومات بېرته تر هغه ګواښ کوونکو رسولي؟ د ارزګان ولایت د امنیې قومندانۍ د تروريزم سره د مبارزې مدیر محمد اغا داوري ازادي راډيو وویل، چې دوی ته په دې اړه هیڅ معلومات نه دي ورکړل شوي. دى وايي: "دا خبرې زه ردم موږ ته په دې اړه هیڅ ښځینه مدني فعالي شکایت نه دى کړی او نه يې هم راته ویلي دي چې ماته چا ګواښ کړى او موږ ته چې کله څوک دا ډول معلومات راکړي موږ دا پټ ساتو او تر هغو چې د هغه کس مو د قانون منګلو ته نه وي سپارلى."  په ارزګان ولایت کې دغه مدني فعالانې داسې مهال د دوی پر وړاندې د ګواښونو خبر ورکوي، چې په دې ورستیو دوو میاشتو کې پر خبریالانو او مدني فعالانو بریدونه زیات شوي چې د یادو بریدونو مسئولیت تر اوسه هیڅ ډلې نه دی منلی. د وروستیو حملو په قربانیانو کې د ازادي راډیو خبریال الیاس داعي هم شامل دی، چې د نومبر په ۱۲ نېټه د ده په موټر پورې د نښلول شوي ماین د چاودنې په نتيجه کې ووژل شو. د افغانستان د کورنیو چارو وزارت مخکې ویلي، چې د دغه قتل په تړاو یې یو کس نیولی دی خو تر اوسه د کورنیو چارو وزارت د تحقیقاتو بشپړه نتیجه لا نه ده اعلان کړې.

25.01.2021 ازادي راډیو

بلخ کې سوداګرې: د چینايي توکو زیاتوالی زموږ د تولید بازار له ماتې سره مخ کړی

بلخ کې ښځینه سوداګرې وايي چې په داخلي بازار کې د چینايي توکو زیاتوالي او همدا راز د هغوی تولید شوېو توکو ته د نندارتونونو نه جوړېدو دوی له ماتې سره مخ کړي.  ۳۴ کلنه حمیرا په عربستان کې له دوو لسیزو مهاجرت وروسته کابو دوه کاله پخوا خپل ټاټوبي بلخ ته راغلې او د مزارشریف په رابعې بلخي مارکیټ یا ښځو ته د سوداګرۍ په ځانګړي بازار کې یې د لاسي صنایعو د تولید یوه کارخونه پرانېستې.  حمیرا په دغه کارخونه کې لاسي صنایع لکه؛ لاسي بکس، د ناوې جامې، افغاني یخن او نارینه وو ته واسکټ جوړوي.  نوموړې وايي چې د کرونا د خپرېدو تر مخه یې کاروبار تود وو، خو اوس توکو ته یې د بازار د نشتون په خاطر د کارخونې فعالیت له ماتې سره مخ دی.  هغې وویل: "زموږ تولید ډېر زیات وو، ان څو تنه زده کوونکي مې هم درلودل چې ماسره به یې د لاسي صنایعو په تولید کې مرسته کوله. اوس بازار نشته او حیرانه په دې یم چې د هټۍ د کرایې پیسې له کومه کړم؟"  اغلې حمیرا وايي چې حکومت باید د هغوی د تولیداتو د پلور د ښه کېدو په خاطر د لاسي صنایعو مختلف نندارتونونه جوړ کړي.  هاخوا د شمال زون د سوداګرۍ او صنایعو خونه په بلخ کې د ښځو لاسي صنایعو ته د پلور د بازار د نشتون په خاطر اندېښنه ښيي.   په شمال زون کې د سوداګرۍ او صنایعو خونې د ښځو څانګې مسئوله شکېبا شکیب وايي چې سره له دې د کرونا له امله وضع شوي محدودیتونه لېرې شوي او بلخ – اروپا ترمنځ هوايي دهلېز بیا فعاله شوی، خو د سوداګرو ښځو لاسي صنایعو ته بازار نشته.  هغې وویل چې په رابعه بلخي مارکیټ کې کابو پنځوس هټۍ او کارخونې شته چې پکې یوازې اته یا لس کارخونې فعالې دي او پاتې نور د بازار د نشتون په خاطر بندې دي.  دې زیاته کړه: "موږ اندېښمن یو که پاملرنه ونه شي او وضعیت همداسې دوام وکړي، ډېرې ښځې به زیانمنې شي. وضعیت که داسې وي د لاسي صنایعو تولید په بشپړ ډول بندیږي."  سره له دې چې په بلخ کې سوداګرې ښځې په کورنیو بازارونو کې د چینايي او ارزان قیمته توکو زیاتوالی د وطني تولیداتو د بازار د ماتېدو اصلي عامل ګني، خو د بلخ د سوداګرۍ ریاست وايي چې په هڅه کې دی د سوداګرو ښځو تولیداتو ته بازار پيدا کړي.  د دغې ادارې مشر شېر احمد سپاهي زاده وايي چې په هڅه کې دی د منځنۍ اسیا او اروپا ته د افغان سوداګرو د توکو انتقال ته یوه لاره پیدا کړي، څو چې د لاسي صنایعو تولید بلخ کې له منځه ولاړ نه شي.  سپاهي زاده وویل: "موږ هوايي دهلېز بیا فعاله کړ او همداسې د حیرتان بندر له لارې په هڅه کې یو چې منځنۍ اسیا ته د افغان ښځینه سوداګرو توکي ولېږدو چې بهر کې ورته بازار پیدا شي او د له منځه تلو یې وژغورو."  د دغو ژمنو سربېره، اوس دې ولیدل شي چې د بلخ د سوداګرۍ او صنعت اداره به کله ازبکستان او اروپا ته د افغان ښځینه سوداګرو د توکو د لېږد په برخه کې عملي اقدام پیلوي، څو د مزارشریف په رابعه بلخي مارکیټ کې د سوداګرو ښځو د لاسي صنایعو پاتې کارخونې هم د بازار د نشتوالي له امله بندې نه شي. 

22.01.2021 ازادي راډیو

ایا د افغانستان د سولې خبرې د ټرمپ بریا ګڼل کیږي؟

د امریکا پخواني ولسمشر ډونالډ ټرمپ د افغانستان سولې د خبرو پیل له خپلو مهمو بریاوو څخه شمېره. خو د ټرمپ دا " بریا" افغانان څه ډول ارزوي؟ ایا ټرمپ ريښتیا افغانستان کې سولې ته لاره پرانیسته ؟ په دی راپور کې همدې پوښتنې ته ځواب لټوو.

21.01.2021 ازادي راډیو

جو بایډن د امریکا د متحدو ایالاتو ۴۶م ولسمشر شو

جوبایډن د امریکا د متحدو ایالاتو د شپږڅلوېښتم ولسمشر په توګه لوړه وکړه. بایډن د پنځوس کلونو سیاسي هلوځلو او ګڼو زیارونو څخه وروسته بالاخره وکولی شول چې د خپل هېواد د واک تر ټولو لوړې څوکۍ ته ځان ورسوي. د دې لپاره چې بایډن نور هم وپېژنئ، دا ویډیويي راپور وګورئ:

20.01.2021 ازادي راډیو

د پکتیا یو شمېر لېرې پرتې سیمې به له دې وروسته روغتیايي کارکوونکې ولري

سوېل ختیځ زون کې لسګونو نجونو او ځوانانو روغتیايي زده کړې وکړې. د پکتیا ولایت د مرکز ګردېز اوسېدونکې شکېبا له هغو کسانو یوه ده چې په پکتیا کې د سویل ختځ زون د څلورو ولایتونو د دوه کلنو روغتیايي زده کړو تر بشپړېدو وروسته د فارمسۍ او لابراتور له څانګو فارغ شول.  نوموړې وايي: "ما چې کله لابراتوار انتخاب کړو، ډېر شوق مې ورسره وو او بل دا ستونزه ما په خپله ټولنه کې لیدله، هر کله چې ښځینه به يې ډاکټرته بوتلې، نو نه يې غوښتل چې نارینه دې ورڅخه وینه واخلي، نو که دې برخه کې ښځه وي، خلک کولی شي، په اسانۍ خپلې ناروغانې ډاکټرانو ته بوځي، کوم ځای کې چې ښځینه ټکنالوژیستې موجودې وي، نو دوی کولی شي، په ښه زړه خپل ناروغه ور ولي." شکېبا د فارمسۍ او لابراتوار تر څنګ په نورو طبي برخو کې هم د ښځو زده کړې اړینې ګڼي.  دې د پکتیا د روغتیایي علومو انسټیټیوټ د لابراتوار برخه کې دوه کلنې زده کړې وکړې او له خپلو نورو ټولګیوالو سره يې د جنورۍ په ۱۸مه نېټه د خپل فراغت مراسم ولمانځل. یاد پروګرام د ناروې په مالي او تخنیکي همکارۍ پرمخ بیول کېږي.  مسوولین وايي، د نویو فارغانو په ګمارلو سره به د سوېل ختیځو ولایتونو په مرکزونو او ولسوالیو کې د روغتیايي کار کوونکو د کمښت ستونزه تر یوه بریده هواره شي. د ناروېژۍ مؤسسې په مالي مرسته د پکتیا د روغتیايي علومو له  انسټیټیوټ څخه دا ځل د سوېل ختیځ زون د ۴ ولایتونو پکتیا، پکتیکا، خوست او غزني ولایتونو ۵۹ کسان د لابراتوار او فارمسۍ له برخو فارغ شول.  د پکتیا د عامې روغتیا ریاست چارواکي وایي، د روغتیایي زده کړو له مرکزه فارغ شوي کسان به هرې ولسوالۍ ته د اړتیا له مخې ولېږي، څو دې برخه کې شته ستونزې کمې شي. د پکتیا د عامې روغتیا رئیس ولایت خان احمدزی وايي: "له همدې ځایه ۵۹ تنه د څلورو ولایتونو په سطحه چې پکتیا، خوست، غزني او پکتیکا وو فارغ شول او په دې انسټیټیوټ کې يې دوه کلنې زده کړې بشپړې کړې، نو په مرکز، ولسوالیو او اطرافو کې کوم ځای چې بستونه خالي وي، دوی به هلته ټاکل کېږي او د فارمسي او لابراتوار په برخه کې به خدمات وړاندې کوي، دا انسټیټیوټ د زون په کچه فعالیت لري او تردې وروسته به نوې بله دوره جذبوي او دا پروسه به جریان لري." په ټوله کې افغانان روغتیايي اسانتیاوو ته بشپړه لاسرسی نه لري او هره ورځ سلګونه ناروغان د درملنې لپاره نورو هېوادونو ته ځي. په پکتیا کې دا مهال د ۲ ښځینه متخصصینو او ۵ معالجو ډاکټرانو په ګډون شااوخوا سل ښځینه روغتیايي کارکوونکې په فعالیت بوختې دي.

19.01.2021 ازادي راډیو

پکتیا کې یو شمېر نجونې: کانکور ته د هلکانو په څېر چمتوالی نه شو نیولی

د کانکور ازموینو لپاره چمتووالی یو له هغو ستونزو دی چې د پکتیا یو شمېر نجونې ورسره مخامخ دي.دوی شکایت کوي چې د هلکانو په څېر نه شي کولای د کانکور تیاري لپاره شخصي کورسونو ته لاړې شي.   دا نجونې وایي، دې ولایت کې د کانکور ازموینې لپاره د کورسونو نشتوالی د دې لامل شوی چې د کانکور ازموینه کې د خوښې پوهنځي ته بریالی نه شي او یا هم نتیجه بې پایلې راووځي.  ثنا له دغو زده کوونکو یوه ده. نوموړې د دغو ستونزو یو لامل اقتصادي محدودیت یادوي، خو په وینا یې د یوه خیریه بنسټ وړیا کورسونو له ګڼو نجونو سره دې برخه کې مرسته کړې. ثنا زیاتوي: "زه ډېره خوښه یم چې موږ لپاره داسې ژمنی کورس جوړ شو چې د کانکور لپاره ډېر ګټور واقع کېږي ځکه دلته داسې سهولت نشته."  تمنا بله زده کوونکې ده چې دې کورس کې د کانکور لپاره په تیاري بوخته ده، نوموړې وايي، د دغه بنسټ د اقداماتو هرکلی کوي او هیله منده ده چې کانکور کې به ښې نومرې واخلي. تمنا زیاتوي: "موږ دې کورس ته ډېره اړتیا لرله، د حماس له بنسټه ډېره مننه او له نورو بنسټونو هم هیله کوو، بېلابېلو وختونو کې موږ لپاره کورسونه جوړ شي چې موږ هم وکولی شو د هلکانو په څېر زده کړو ته ادامه ورکړو."  د دې خیریه بنسټ مشر ډاکټر هادي حماس وایي، پکتیا کې ډېری نجونې له دې امله کانکور کې لوړې نومرې نه شي اخیستلی او یا هم ناکامېږي چې د کانکور ازموینې لپاره د تیاري کورسونه نشته او دې اړتیا ته په کتو یې د نجونو لپاره ځانګړي وړیا کورسونه جوړ کړل.  ښاغلي حماس زیاته کړه: "دا چې پکتیا ښځینه برخه کې طبابت ته ډېره اړتیا لري، دوی لپاره وړیا د کانکور اماده ګۍ کورس دایر شو چې شپږ استادان لري او دا به درې میاشتې ادامه هم ولري او نور هم کوښښ کوو دا وغځوو، څو دوی د کانکور لپاره چمتو وي او لوړو پوهنځيو ته لاره ومومي."  د پکتیا د پوهنې ریاست رئیس کوچی ځاځی وایي، د مدني ټولنو او خیریه بنسټونو په همکارۍ یې د دې ولایت په مرکز او ولسوالیو کې د نجونو او هلکانو لپاره ۵۰ بابه وړیا کورسونه جوړ کړي چې ډېره برخه یې د هلکانو دي.  دی هم مني چې پکتیا کې د نجونو لپاره شخصي کورسونه نشته او له همدې امله کانکور ازموینو کې یو شمېر نجونې په ښو نومرو د خوښې پوهنځي ته نه بریالی کېږي، خو د تازه جوړو شوېو کورسونو په اړه هیله مند دی چې نجونې به په لوړو نومرو د کانکور په ازموینه کې بریالی شي.

19.01.2021 ازادي راډیو

OK
This site uses cookies. By continuing to browse the site, you are agreeing to our use of cookies. Find out more