ټول   BBC ازادي راډیو امریکا غږ ډیوه


د تېر نظام د ولسي جرګې ښځينه وکيلانو کاناډا کې د پناه ورکولو د غوښتنې هرکلی کړی

په خیبر پښتونخوا کې مېشته د تېر جمهوري نظام په ولسي جرګې کې د ننګرهار ولایت د خلکو پخوانۍ استازې سایمه خوږیاڼۍ افغانستان کې د ټولو مېرمنو په ځانګړي ډول د ښځينه وکيلانو په اړه اندېښمنه ده. دا اندېښنې وروسته له هغه زیاتې شوي، چې د تېرې یکشنبې په شپه د کابل په احمدشاه مېنه کې د جمهوري نظام پر مهال په ولسي جرګه کې د کابل د خلکو پخوانۍ استازې مرسل نبي‌زاده له خپل یوه ساتونکي سره د نامعلومه کسانو له‌خوا ووژل شوه، او ورور یې ټپي شو. له دې پېښې وروسته پرون د جنورۍ په ۱۶مه نېټه د کاناډا یو شمېر معتبرو رسنیو د یاد هېواد د پارلمان د شپږو تنو غړو یوه کډه اعلامیه خپره کړه، چې په‌کې د کاناډا په هېواد غږ شوی و، چې په افغانستان کې له خطر سره د مخ ښځینه وکیلانو د خوندیتوب په برخه کې ژر تر ژره اقدام وکړي. په دې اعلامیه کې د مرسل نبي‌زاده په وژنه خواشیني او د ټولو افغان نجونو او ښځو د ژوند په اړه اندېښنه ښودل شوې ده. د تېر جمهوري نظام په ولسي جرګې کې د ننګرهار ولایت د خلکو پخوانۍ استازې سایمه خوږیاڼۍ، له افغان ښځو په ځانګړي ډول ښځینه وکیلانو د کاناډا هېواد د پارلمان د غړو ملاتړ ستايي او له هغه هېواد غواړي، چې د افغان ښځو د ژغورنې له‌پاره خپلې هلې ځلې چټکې کړي. نوموړې ازادي راډیو ته وویل: "دا چې د کاناډا پارلمان احساس د مسولیت کړی او د انساني همدردۍ له‌مخې یې د افغانستان د وکیلانو ملاتړ کړی دی، مننه کوم. د کاناډا حکومت باید ژر تر ژره اقدام وکړي، ځکه مرسل په ډېر وحشتناک ډول ووژل شوه او زما هیله دا ده چې له نورو وکیلانو سره دې د مرسل نبي‌زاده کورنۍ هم له افغانستان څخه وباسي." د تېر جمهوري نظام د ولسي جرګې پخوانۍ غړې چې په افغانستان کې دننه پاتې دي وايي، د امنیتي ستونزو له امله خبرې نه‌شي کولای. خو له دوی یوه، چې نه‌غواړي نوم او غږ یې په راپور کې خپور شي، ازادي راډیو ته په یو پیغام کې ادعا کړې، چې د دې په کور هم څو ځله چاپې اچول شوې دي. ياده پخوانۍ وکيله وايي: "له هغې ورځې څخه چې جمهوریت سقوط کړی، ټولو ښځو په تېره بیا سیاسیونو او پخوانیو ښځینه وکیلانو ته ستونزې پیدا شوي، شخصاً زما پر کور ۱۲ ځله چاپې واچول شوې، مرسل نبي‌زاده زما نږدې ملګرې وه، زه خپل د اوسېدلو ځای ته وخت په وخت تغیر ورکوم، مرسل ته مې وویل چې خوش باوري مه کوه، خو هغې ونه منله، ویل یې چې همدا مې وطن دی او غواړم همدلته کار وکړم. بالاخره په‌دې وطن کې یې د کار انجام مرګ شو." د تېر جمهوري نظام د ولسي جرګې دا پخوانۍ وکیله هم د کاناډا له حکومت غوښتنه کوي، چې د مرسل نبي‌زاده کورنۍ او پاتې وکیلانې ژر تر ژره له افغانستان وباسي. له طالب ویاندویانو ذبیح‌الله مجاهد او بلال کریمي مو د دغو ادعاو او په افغانستان کې د تېر جمهوري نظام پر مهال د ملي شورا د غړو د خوندیتوب په اړه وپوښتل، خو د راپور تر خپرېدو پورې مو ځواب تر لاسه نه‌کړ. د کابل لپاره د طالبانو د امنیه قومندانۍ ویاند خالد ځدران په خپل ټوېټر پاڼه د مرسل نبي‌زاده د وژل کېدو په تړاو لیکلي، چې د پېښې په اړه تر اوسه څوک نه‌دي نیول شوي خو څېړنې روانې دي. د یادونې ده، چې کاناډا د تېر جمهور نظام د ملي شورا ډېری غړو ته پناه ورکړې، چې دقیق شمېر یې نه‌دی معلوم. د کاناډا هېواد د بهرنیو چارو وزیرې میلاني جولي او د کډوالو وزیر شان فریزر د دوشنبې په ورځ په یوه ګډه اعلامیه کې وویل، چې موږ د افغانستان د پارلمان د پخوانۍ غړې مرسل نبي‌زاده وژنه غندو او د دوی په ټکو، هغې د ښځو او نجونو د حقونو لپاره په زړورتیا سره مبارزه کوله. په خبرپاڼه کې دا هم راغلي چې، د کاناډا حکومت ژمن دی چې د ۲۰۲۳ کال تر پایه په کاناډا کې ۴۰ زره افغان کډوال مېشت کړي، چې په‌کې ښځینه قاضیانې، د بشري حقونو مدافعانې، مدني فعالانې، خبریالانې او د پارلمان ښځینه غړې هم شاملې دي.

17.01.2023 ازادي راډیو

د کندهار د سپین بولدک ځینې اوسېدونکي: هېڅ ډول خدمات نه لرو

د کندهار د سپین بولدک ولسوالۍ اوسېدونکي شکایت کوي چې په سیمو کې یې هېڅ ډول خدمات نه شته. د دغه ولسوالۍ د لرې پرتو سیمو اوسېدونکي وايي، وروستیو جګړو او وچکالیو ډېر ځپلي، خو لا هم په کې د روغتیا، زده کړو، بیارغونې، د اوبو رسولو او نورو برخو خدمات نه شته او یا هم په ډېره کمه اندازه دي. نور جزییات د لاندې لېنک په کېکاږلو اورېدلی شئ:

17.01.2023 ازادي راډیو

ارزګان کې د ۱۹میلیونه افغانیو په ارزښت څلور پروژې تطبیق شوي

په ارزګان کې د ۱۹ میلیونه افغانیو په ارزښت څلور پرمختیايي پروژې تطبیق شوي دي. په ارزګان کې د ولایتي روغتون لپاره د اوبو او برښنا سیستم فعالول، د نويو زېږېدلو ماشومانو د ځانګړې پاملرنې څانګې جوړول، د ناپاکو اوبو لپاره د زېرمې جوړول او د دو واټونو پخول له تطبیق شویو پروژو څخه دي. د ارزګان ولایت اوسېدونکي د دې پروژو د پلي کېدو څخه خوشحاله دي او د لا ډېرو پروژو د تطبیق غوښتنه کوي. شریف الله شرافت په دې اړه راپور لري چې د لاندې لېنک په کېکاږلو یې اورېدلی شئ:  

16.01.2023 ازادي راډیو

مثلث: په پاکستان کې د افغان کډوالو زنداني کیدل او خوشې کیدل

د پاکستان د سند ایالت له زندانونو سلګونه افغان کډوال خوشي شوې. چارواکي وایي، دې کسانو قانوني اسناد نه لرل چې د زندان د مودې له تیریدو وروسته ازاد شول. سوال دا دی چې دې کسانو که اسناد نه لرل څرنګه تر کراچۍ ورسیدل. لاهم په سلګونو افغانان په پاکستان کې زنداني دي. په دې اړه دلته بحث لیدلی شئ

14.01.2023 ازادي راډیو

د افغانستان او اسټرالیا د کرکټ لوبو لغوه کېدل؛ ایا سپورټ او سیاست سره جلا دي؟

د لوبو له میدانه' په خپرونه کې به واورئ چې اسټرالیا نه غواړي له افغانستان سره په مارچ میاشت کې ۳ یو ورځنۍ لوبې وکړي. د اسټرالیا په بیګ بیش سیالیو کې د افغان لوبغاړو د نه ګډون پرېکړه او عواقب یې. د سپورټ او سیاست په جلا والي د یو شمېر خلکو ټینګار، ایا اوس سپورټ او سیاست سره جلا دي؟ د ګڼو افغان لوبغاړو په ګډون د نړۍ د بېلابېلو سوداګریزو کرکټ لیګونو پیل. افغان کرکټ بورډ باید د کرکټ راتلونکي لپاره څه وکړي؟ د فوټبال، ټینس او هاکي نړیوالې او سوداګریزې سیالۍ. په خپرونه کې نور مطالب هم شته چې د لاندې لېنک په کېکاږلو یې اورېدلی شئ:

14.01.2023 ازادي راډیو

د کندهار علماو شورا ته د يان ايګلنډ ليک: پر نجونو د تحصيل او کار بنديزونه ليرې کړئ

د کډوالو لپاره د ناروې د پلاوي سرمنشي یان ایګلنډ په کندهار کې د طالبانو والي او د دیني عالمانو شورا ته یو لیک کې لیکلي، د دې لپاره افغانستان ته راغلی چې په افغان نجونو د زده‌کړو او کار بندیز د ویجاړونکو پایلو په اړه طالب مشران خبر کړي. دا لیک د یان په رسمي ټویټرپاڼه خپور شوی. په دې لیک کې د یان ایګلنډ له قوله د کندهار والي او د دیني عالمانو شورا ته په خطاب کې لیکل شوي، خبر شوی چې نور هغوی له ده سره د کتنې لپاره منتظر نه‌شي پاتې کېدای، خو ایګلنډ کندهار ته د خپل سفر د ځنډ لامل د هوا خرابوالی بللی. خو د کندهار د والي ویاند حاجي زید بیا ازادي راډیو ته وویل، دوی یان ایګلنډ ته د لیدنې د لغوه کېدو خبر نه‌دی ورکړی. هاخاو د کډوالو لپاره د ناروې د پلاوي سرمنشي هم هیله ښودلې چې بیا به هم هڅه کوي مخامخ او یا هم په انلاین ډول د کندهار والي او د دیني عالمانو شورا غړو سره خبرې وکړي. یان ایګلنډ په دې یادښت کې ځینې نورو مهمو ټکو ته هم اشاره کړې ده. هغه لیکلي، هغه مهال چې دې خبر شو چې طالبانو په افغان نجونو او ښځو زده‌کړې او کار بندیز ولګاوه حیران شو، ځکه د ده له قوله، د ۲۰۲۱ کال د اګسټ له ۱۵مې وروسته، طالب چارواکو په ځلونو په دوحه، اوسلو، اسلام‌اباد او کابل کې دوی سره ژمنه کړې چې افغان نجونو او ښځو ته به د زده‌کړو او کار زمینه برابروي. یان زیاتوي، که څه هم د طالبانو پلاوي د دوی په کارونو له څار وروسته کومه ستونزه و نه مونده، مګر بیا یې هم بې له دې چې دوی ته خبرداری ورکړل شي، ښځې په نا دولتي مؤسسو کې له کار کولو منع کړې. یان ایګلنډ وايي، د افغانانو له دود سره سم دوی نه‌شي کولای د نارینه‌و په وسیله ښځو ته مرستې ورسوي، له همدې امله تر هغه چې د دوی ښځینه همکارانو ته د کار اجازه ور نه کړل شي، دوی به خپل فعالیتونه پیل نه ‌کړي. د کډوالو لپاره د ناروې د پلاوي سرمنشي غوښتنه کړې چې هر څه افغان نجونو او ښځو ته د زده‌کړو او کار د اجازې په اړه نوی فرمان صادر شي، څو افغانستان په راتلونکې کې ښې ډاکټرانې، انجینرانې، ښوونکې، نرسانې او ماهرې کارکوونکې ولري. هغه ژمنه کړې چې نجونو او ښځو ته د کار په اجازې سره به بیا هم دوی د افغانستان ټول دودیز اصول مراعتوي. یان ایګلنډ د تېرې یک‌شنبې په ورځ کابل ته راغی، څو طالب مشران په دې قانع کړي چې افغان نجونو او ښځو په نا دولتي مؤسسو کې د کار کولو اجازه ورکړي. هغه هیله ښودلې وه چې د طالبانو مشر ملا هبت‌الله اخندزاده سره به هم وګوري. له کله چې طالبانو په نا دولتي مؤسسو کې د نجونو او ښځو په کار بندیز ولګاوه، د نږدې ۹۰ سلنه نا دولتي چارې په افغانستان کې په ټپه او یا هم جزوي توګه ودرېدې، هغه چې له وړاندې بحران سره مخ افغانان یې نور هم وځپل.

13.01.2023 ازادي راډیو

د طالبانو پر وروستيو محدوديتونو به د اسلامي همکارۍ د سازمان غوښتنې اغېز ولري؟

طالبانو د ښځو او نجونو د تعلیم په اړه د اسلامي همکاریو سازمان اندېښنه پر ځای بللې او ویلې یې دي، د زمینې په برابرولو به دا اندېښنې رفع شي. د اسلامي همکاریو سازمان له طالبانو غوښتي چې د نجونو پر تعلیم او د ښځو پر کار لګول شوي بندیزونه چې دغه سازمان غیر اسلامي بللي، ژر تر ژره لرې کړي. د ترکیې ولسمشر رجب طیب اردغان هم له طالبانو ورته غوښتنه کړې. دا چې د اسلامي هېوادونو دا غوښتنې به کوم ځای ونیسي او که نه او ولې د نجونو د کار او تعلیم په برخه کې د طالبانو تګلارې د نورو اسلامي هېوادونو له تګلارو بېلې دي، همدا پوښتنې اسدالله لودین د اروپا د علماو شورا له یوه غړي مولانا صدیق الله فدایي نه کړي دي. د ښاغلي فدايي خبرې د لاندې غږيز فايل په کېکاږلو اورېدلی شئ:

13.01.2023 ازادي راډیو

د ترکيې ولسمشر: پر افغان نجونو د زده‌کړو بنديزونه 'نا انساني او غير اسلامي' عمل دی

په افغانستان کې د ښځو او نجونو پر کار او تعلیم د طالبانو بندیز ته نړیوال غبرګونونه ورځ تر بلې په پراخېدو دي. تازه د ترکیې ولسمشر رجب طیب اردغان د نجونو پر تعلیم او تحصیل محدودیتونه "غیر انساني او غیر اسلامي" بللي دي. د(Middle East Eye) په نوم خبري وېب‌سایټ چې له لندنه خپرونې لري پرون ویلي، چې اردغان د چهارشنبې په ورځ په انقره کې د بشري حقونو د ملاتړ یوه نړیوال کنفرانس ته دغه څرګندونې کړي دي. اردغان زیاته کړې: "زموږ په دین کې داسې څه نه‌شته، هیڅوک باید داسې بندیزونه له اسلام سره ونه تړي، موږ د داسې یوه دین لارویان یو چې له زانګو تر قبره یې د تعلیم سپارښتنه يې کړې ده." بل لورته د افغانستان د بشري حقونو لپاره د ملګرو ملتونو ځانګړي راپورتر ریچارد بېنیټ د نجونو د تعلیم او کار د بندیز په اړه د اسلامي همکاریو سازمان د اعلامیې هرکلی کړی دی. په دغې اعلامیه کې چې د چهارشنبې په ورځ خپره شوه د افغانستان پر اوسنیو حاکمانو غږ شوی چې د نجونو ښونځي او پوهنتونونه پرانیزي او ښځو ته په کورنیو او نړیوالو مؤسسو کې د کار اجازه ورکړي. د دغه سازمان د ۵۶ غړو هېوادونو سفیرانو د سعودي عربستان په جدې ښار کې تر خپلې غونډې وروسته وویل، تعلیم ته د نجونو لاس‌رسی د پوهنتون په ګډون په هره کچه چې وي، د بشر اساسي حق دی او نه باید محدود شي. د اعلامیې په دوام دغه راز راغلي، د اسلامي همکاریو سازمان د افغانستان له ملي حاکمیت، ځمکنۍ بشپړتیا، خپلواکۍ او ملي یووالي ملاتړ کوي او هلته د پرمختیا، ثبات، امنیت، سولې او بشري حقونو د تامین غوښتونکی دی. طالبانو بیا پرون ماښام د اسلامي همکاریو سازمان اعلامیې ته غبرګون وښود. د دوی په اعلامیه کې چې ویاند یې ذبیح‌الله مجاهد رسنیو ته لېږلې راغلي، طالبان د اسلامي همکاریو د سازمان له غونډې او د افغانستان په اړه اعلامیې څخه هرکلی کوي. د طالبانو په دې غبرګون کې د ښځو د کار په اړه څه نه‌دي ویل شوي خو د نجونو د تعلیم په اړه یې د اسلامي همکاریو سازمان اندېښنې (د درک وړ) بللي دي. طالبانو ویلي، حکومت یې د نجونو د تعلیم د بندیز په برخه کې موقتي ګام اخیستی او زیاته کړې ده چې د زمینې په برابرولو سره به دغه اندېښنې رفع شي. طالبانو نه‌دي ویلي چې څه موده وروسته به دغه زمینه برابریږي او د نجونو ښونځي او پوهنتونونه به بېرته پرانيستل کېږي؟ طالبانو د تېرې ډسمبر میاشتې په وروستیو کې د نجونو لوړې زده‌کړې تر دویم اعلان پورې وځنډولې او څو ورځې وروسته یې په کورنیو او نړیوالو مؤسسو کې د ښځو کار هم منع اعلان کړ. د ملګرو ملتونو په ګډون بېلابېلو نړیوال سازمانونو د طالبانو دغه پرېکړې غندلي او غوښتنه یې ترې کړې چې لغوه یې کړي. د طالبانو د حکومت دا دی نږدې ۱۷ میاشتې پوره شوې، د دوی حکومت تر اوسه په ظاهره د همدې او ورته نورو بندیزونو او محدودیتونو له کبله په رسمیت هم نه‌دی پېژندل شوی.

13.01.2023 ازادي راډیو

ازادي راډيويي مجله؛ د پوهاند حسن کاکړ شپږم تلين

افغانستان کې د انلاين کتابتونو مروجېدل او ترې استفاده، نورستان کې پر باغونو د ناغو لرغونی دود، غزني کې له کوره د مسافرو د رخصتولو دودونه، شعر، کيسه او نور مطالب! ازادي راډيويي مجله چې هره اوونۍ يې احمد شيبر چمتو کوي په‌کې هنري، ادبي، فرهنګي او ټولنيز مطالب راټوليږي. دا خپرونه د لاندې غږيز فايل په کېکاږلو يې اورېدلی شئ:

12.01.2023 ازادي راډیو

اسټرالیا له افغانستان سره لوبې نه کوي

اسټرالیا له افغانستان سره خپلې ۳ یو ورځنۍ لوبې لغوه کړې. کرکټ اسټرالیا وايي دا پرېکړه یې د افغان ښځو او نجونو د کار او تعلیم پر سر د طالبانو د بندیز په غبرګون کړې. د دې پرېکړې د عواقبو په تړاو فریدې سیال د کرکټ بورډ له پخواني اجرایوي رییس شفیق ستانکزي سره مرکه کړې ده

12.01.2023 ازادي راډیو

د بشري حقونو د څار سازمان: طالبانو ښځې له اساسي حقونو بې‌برخې کړي دي

د بشري حقونو د څار سازمان وايي، له هغه وخته چې طالبانو په افغانستان کې واک تر لاسه کړی، دوی داسې قوانین او پالیسۍ تحمیل کړې، چې په پراخه کچه یې ښځې له خپلو اساسی حقونو لکه، زده‌کړې، کار، بیان او سفر له حقه بې‌برخې کړې دي. دغه سازمان د پنجشنبې په ورځ په افغانستان کې د بشري حقونو د وضعیت په اړه د خپل کلني راپور په خپرولو سره ویلي، چې د طالبانو له‌خوا د ښځو پر وړاندې د سختو دریځو قوانینو پلي کولو د دوی په ټولو حقونو، لکه د ژوند کولو، معیشت، سر پناه، روغتیايي خدمتونو ته لاس‌رسي، خوړو او اوبو باندې اغېز کړی. د بشري حقونو د څار سازمان په راپور کې دا هم راغلي، چې د طالبانو په حکومت کې ښځو ته د قضا یا هم ملکي برخې په ګډون، ښځو ته په لوړه کچه د کار کولو اجازه نه‌ده ورکړل شوې، د دې تر څنګ یې ښځې له محرم پرته له سفر کولو منع کړې او د طالبانو قوانینو ښځې یوازې له کوره له وتلو هم منع کړي. د بشري حقونو د څار سازمان دا هم وايي، چې طالبانو ټولې ښځې حتی په ټلوېزیون کې هم ښځینه خبریالانې مخ پټولو ته اړې کړي. ياد سازمان زیاته کړې چې طالبانو د لاریون کوونکو ښځو د جلا کولو لپاره هم له حد وتلی له زور زیاتي څخه کار اخیستی، لاریون کوونکې نجونې یا هم د دوی د کورنۍ غړي یې په خپل سر بندیان کړي او وهلې یې هم دي. طالب چارواکو د بشري حقونو د څار د سازمان د دغه راپور په اړه تر اوسه کوم غبرګون نه‌دی ښودلی، خو پخوا یې د ښځو د حقونو د نقص په اړه ویلې وو، چې دا د افغانستان کورنۍ موضوع ده او دوی ښځو ته د اسلامي شریعت په چوکاټ کې حقونه ورکړي دي. دا په داسې حال کې دی چې په ښځو باندې د طالبانو د محدودیتونو په اړه افغانې ښځې وایي، داسې ښکاري چې د طالبانو شل کلنه جګړه یوازې ښځو سره د مبارزې لپاره وه او بله موخه یې نه درلودله. د پوهنتون استادې محمودې تقوا ازادي راډیو سره په خبرو کې وویل: "د طالبانو په راتګ سره پر ښځینو ډېر زیات محدودیتونه ولګېدل، داسې انګېرل کېږي چې د اسلامي امارت شل کلنه جګړه یوازې د ښځو سره د مبارزې لپاره وه نو دا ټولې هغه ستونزې دي چې د ښځو پر وړاندې دي، نه یوازې ښځې بلکې د هغوی کورنۍ او ټولنې ته هم زیان ور رسیږي." د ملګرو ملتونو د همغږۍ دفتر (OCHA) په خپله ټویټر پاڼه لیکلي، چې د جنسیتي نابرابرۍ له امله افغانستان د ښځو او نجونو په برخه کې تر ټولو په بد هېواد بدل شوی. خو د ښځو د حقونو ځینې فعالانې وایي، چې د دغه راپور د چمتو کولو پر ځای باید نړیواله ټولنه د طالبانو له‌خوا، د ښځو د حقونو د ښکاره سر غړونو پر تړاو ژر تر ژره اقدام وکړي. مدني فعاله ترنم سعیدي د طالبانو له‌خوا پر ښځو د لګېدلو بندیزونو په اړه ازادي راډیو ته وویل، ښځې ورځ په ورځ له خپلو حقونو بې برخې کېږي او په تیاره او په بې‌برخلیک چاپیریال کې ژوند کوي. نوموړې وايي: "دوی د ښځو ټول انساني، مدني او د ژوند کولو حقونه تر پښو لاندې کړي، او افغانستان یې په یو داسې دوزخ بدل کړی چې خلک په اساني په‌کې ساه هم نه‌شي اخیستلای، زه خواشینې یم چې د دغو ټولو کړنو پر وړاندې یوازې ګزارشونه جوړیږي، نوره چوپ چوپتیا ده، هیڅ کوم اقدام نه‌شته، موږ اړتیا لرو چې یو فوري او جدي اقدام وشي او طالبان له افغانستان وویستل شي." پر افغانستان د طالبانو له بیاځلي واکمنېدو وروسته د ښځو پر ژوند سخت محدودیتونه لګېدلي دي، چې تر ټولو وروستي یې دوی له لوړو زده‌کړو او په نادولتي مؤسسو کې هم له کار کولو راګرځول شوې دي.

12.01.2023 ازادي راډیو

د اسلامي همکاريو سازمان: د ښځو پر زده‌کړو او کار بنديز لګول له اسلامي قوانينو سرغړونه ده

د اسلامي همکاریو سازمان چې ۵۶ غړي لري غوښتنه وکړه چې ښځې او نجونې باید په افغانستان کې کار او زده‌کړو ته لاس‌رسی ولري. د دغه سازمان په اعلامیه کې چې پرون چهارشنبه ماښام یې له بېړنۍ غونډې وروسته خپره کړه راغلي، تعلیم ته د نجونو لاس‌رسی د پوهنتون په ګډون په هره کچه چې وي، د بشر اساسي حق دی او نه باید محدود شي. د اعلامیې په دوام راغلي، د اسلامي همکاریو سازمان د افغانستان له ملي حاکمیت، ځمکنۍ بشپړتیا، خپلواکۍ او ملي یووالي ملاتړ کوي او هلته د پرمختیا، ثبات، امنیت، سولې او بشري حقونو د تامین غوښتونکی دی. د اسلامي همکاریو سازمان تېر ځل د ۲۰۲۱ کال په دسمبر کې د اسلام اباد په کوربه‌توب د افغانستان د بشري وضعیت په اړه غونډه جوړه کړې وه. دا ځل دغه سازمان په زغرده له طالب چارواکو غوښتي چې د نجونو ښونځي او پوهنتونونه خلاص او پرېږدي چې افغان مېرمنې په هره برخه او څانګه کې چې غواړي تحصیل وکړي. د طالبانو د حکومت دا دی نژدې ۱۷ میاشتې تېریږي، خو هیڅ هېواد نه‌دی حاضر شوی چې دوی په رسمیت وپېژني. د دغه کار یو اساسي لامل د ښځو پر تعلیم، کار او بشري حقونو د بندیزونو لګول ښودل کېږي. طالبان بیا وایي، د اسلامي شریعت او افغاني دود په چوکاټ کې نجونو او ښځو ته حقونه ورکوي، خو یو شمېر ښځینه فعالانې د طالبانو دا دریځ عمومي بولي او وایي، دوی د خپل سخت تعبیر له‌مخې پر ښځو او نجونو دا محدودیتونه لګولي دي.

12.01.2023 ازادي راډیو

يان ايګلنډ: ځينې طالب مشران د نجونو له زده‌کړو او مؤسسو کې له کار کولو سره موافق دي

د ناروې د کډوالو شورا مشر وایي، له طالب چارواکو یې غوښتي چې پر ښځو او نجونو د کار او تعلیم محدودیتونه لرې کړي څو افغانان زیانمن نه‌شي. یان ایګلنډ پرون د جنورۍ په ۱۱مه ازادي راډیو ته په یوه ځانګړې مرکه کې وویل، طالب چارواکو ترې غوښتي چې زغم ولري، خو نوموړی ټینګار کوي چې زغم ډېر خلک زیانمنوي. نوموړی وايي: " کابل کې مې د طالبانو له ځینو وزیرانو سره وکتل، د دوی د اقتصاد او کډوالو له وزیرانو او د بهرنیو چارو له مرستیال سره مې وکتل، له څو نورو طالب مشرانو سره مې هم لیده کاته درلودل، دوی ټول موافق دي چې نجونو ته د زده‌کړو زمینه برابره شي، دوی توافق درلود چې ښځې دې بشري برخو کې کار وکړي، دوی دغه راز ویل چې نجونو ته د کار او زده‌کړو د اجازې په اړه کار کوي، دوی له موږه غوښتنه وکړه چې صبر ولرو، موږ ورته وویل چې ډېر صبر نه‌شو کولای، په ځانګړې توګه هغه مهال چې خلک له دغو محدودیتونو زیانمن شي." یان ایګلنډ په خپله مرکه کې ویلي، د ناروې د کډوالو شورا افغانستان کې ۴۷۰ ښځینه کارکوونکې درلودې چې ټولې اوس په کور ناستې دي. نوموړی وایي، د دغو ښځو له کار پرته د ماموریت دوام ورته ستونزمن دی، ځکه په باور یې له افغاني دود سره سم یوازې ښځې کولای شي د اړمنو مېرمنو لاسنیوی وکړي. هغه زیاته کړه، تېرو شلو کلونو کې يې د طالبانو تر واک لاندې سیمو کې فعالیت کړی او په خبره یې طالبان د دوی د بنسټ او فعالیتونو په اړه پوه دي. یان ایګلنډ زیاته کړه اوس‌مهال په افغانستان کې د دوی ټول فعالیتونه په ټپه ولاړ دي. د ناروې د کډوالو شورا او یو شمېر نورو مؤسسو وروسته تر دې خپل فعالیتونه و درول چې طالبانو د تېرې میلادي میاشتې په وروستیو کې په نادولتي مؤسسو کې د ښځو پر کار بندیز ولګاوه. یان ایګلنډ وایي، د کار پر مهال یې د افغانانو دود ته پام کړی او په خبره یې دفترونو کې یې ښځې او نارینه جلا کړي وو. هغه له ازادي راډیو سره خبرو کې طالب مشرانو ته هم پيغام درلود. نوموړي وويل: "تر هغو چې پر ښځینه کارکوونکو دا محدودیتونه دوام ولري، خلک ډېر ډېر زیانمنیږي، په پایله کې ژوند له خطر سره مخامخیږي، موږ پلان درلود چې دې شپو ورځو کې زرګونه بې ځایه شویو کسانو ته خیمې او د تودوخې وسایل برابر کړو." د ناروې د کډوالو شورا مشر چې د کابل په سفر بوخت دی، پخوا تر دې هم خبرداری ورکړی چې د طالبانو له خوا محدودیتونه ۲۵ میلیونه اړمن کسان د لوږې او بې‌وزلۍ له جدي خطر سره مخامخوي او د دغه هېواد ماتېدونکی اقتصاد نور هم زیانمنوي.

12.01.2023 ازادي راډیو

د اسلامي همکارۍ سازمان په غونډه کې به له طالبانو کومې غوښتنې وشي؟

ټاکل شوې د سعودي عربستان پر وخت لس بجې د جدې په ښار کې د اسلامي همکاريو د سازمان غونډه جوړه شي. د اسلامي همکارۍ په سازمان کې یوې سرچینې ازادي راډيو ته وویل، چې دا غونډه د سعودي، ترکیې او ګامبیا چې افریقايي هېواد دی په غوښتنه رابلل شوې ده، خو په افغانستان کې د طالبانو حکومت ته په‌کې د ګډون بلنه نه‌ده ورکړل شوې. سرچینه چې نه‌غواړي په راپور کې پېژندنه وشي، وايي په دې غونډه کې چې د اسلامي همکارۍ په سازمان کې د اسلامي هېوادونو سفیران به په‌کې برخه واخلي، د طالبانو د حکومت په هغه تګلارو بحث او خبرې وشي چې له مخې يې په افغانستان کې ښځې له کار او زده‌کړو منع کړل شوې دي. سرچینه وايي، د غونډې په پای کې چې د سعودي په وخت څلور او د کابل په وخت نږدې شپږ نیمې بجې کېږي اعلامیه هم خپره شي. دغه سرچینه وايي، ښايي په اعلامیه کې له طالبانو په جدي ډول وغوښتل شي چې د افغان مېرمنو د تحصیل او کار په اړه خپلې پرېکړې بېرته واخلي او دغه شان به طالبانو ته وویل شي چې د ښځو په وړاندې د دوی پرېکړې د اسلامي اصولو خلاف عمل دی. سرچینه وايي، که طالبان دغه غوښتنې ونه مني ښايي وروسته د اسلامي هېوادونو د بهرنیو چارو د وزیرانو ستره غونډه راوبلل شي او د افغان مېرمنو په اړه د طالبانو د وروستیو پرېکړو په اړه په‌کې بحث وشي. د طالبانو د حکومت ویاندویانو تر اوسه د دغه غونډې په اړه زموږ پوښتنې نه‌دي ځواب کړي. دا سازمان په ۱۹۶۹ میلادي کال کې د اقصی جومات تر سوځېدو ورسته جوړ او لومړنۍ غونډه یې په مراکش کې وکړه. د دې سازمان په لومړني غونډه کې د افغانستان د پاچا ظاهر شاه په استازولۍ د هغه وخت د عدلیې وزیر استاد عبدالستار سیرت برخه لرله او د دې سازمان منشور يې لاسلیک کړو. د اسلامي همکارۍ سازمان په عمومي ډول په اسلامي هېوادونو کې د ستونزو او مشکلاتو په اړه غونډې کوي. د افغانستان په اړه د دغه سازمان د نن ورځې ځانګړې غونډه په داسې حال کې جوړیږي، چې طالبانو په تېر دسمبر میاشت کې په دوه بېلابېلو فرمانونو کې د ښځو پر تحصیل او په غیر دولتي مؤسسو کې یې په کار کلک بندیز ولګاوه. د اسلامي همکارۍ سازمان مخکې تر دې د طالبانو دا پرېکړه په یوه اعلامیه کې غندلې او او دا يې د اسلامي شریعت د مقاصدو او د امت د اجماع خلاف عمل بللی و. د دې ترڅنګ د طالبانو دا پرېکړه په کور دننه او بهر په پراخه کچه غندل شوې او په غبرګون کې يې څو نړیوالو مرستندویه مؤسسو په افغانستان کې خپل فعالیتونه ځنډولي دي. ملګرو ملتونو ویلي، چې د طالبانو دا پرېکړه په افغانستان کې د میلیونونه هغو بې‌وزله کورنیو په ژوند نېغ په نېغه اغېز لري، چې اوس مهال يې ژوند په بشري مرستو ولاړ دی.

11.01.2023 ازادي راډیو

د ارزګان خلک: د بې‌وزلۍ له امله د ماشومانو د درملنې وس نه‌لرو

د دغه ولایت اوسېدونکي وايي، روان ژمي کې د اقتصادي ستونزو له امله چې د کورونو د تودولو توان نه‌لري، ماشومان يې په بېلابېلو ساري ناروغیو اخته شوي دي. دوي وايي، که دولت او خیريه بنسټونه ورسره مرسته ونه‌کړي نو یو انساني ناورین به رامنځته شي. بل‌خوا د ارزګان والي مولوي علي جان احمد وايي، چې دوی هڅه کوي چې د مؤسسو په همکارۍ تر اړمنو کورنيو پورې مرستې ورسوي. نور تفصيل د لاندې غږيز فايل په کېکاږلو اورېدلی شئ:

11.01.2023 ازادي راډیو

OK
This site uses cookies. By continuing to browse the site, you are agreeing to our use of cookies. Find out more