د Dr.Sadaqat Yaqubi لخوا خپرې شوې لیکنې
لومړی څپرکی-لمفاوي سسټم-شپږمه برخه
د تایمس غده: د تايمس غده د هموار لمفوئد نسج ديو بې قنات لرونكي (Pinkish-Gray) ارغواني يا پيازي رنګه كتلې څخه عبارت ده چي په ټټر كې د ننه واقع ده. د تايمس غده په زړه او د زړه د لويو رګونو د پاسه پرته ده. د تايمس غده د دوو لوبونو څخه متشكله ده چي د منضم نسج پواسطه نښتي او پوښل شويدي .هر لوب د Trabeculae د بيلونكو پردو پواسطه په لوبيولونو باندي ويشل شويدی او هر لوبيول د خارجي Cortex او داخلي Medulla لرونكی دی. Cortex ډير ناپاخه شوي لمفوسايټونه ل
لومړی څپرکی-لمفاوي سسټم-پنځمه برخه
ټانسلونه:
لومړی څپرکی-لمفاوي سسټم-څلورمه برخه
لمفاوي غوټي:د لمفاوي رګو په اوږ دو كې په تار كې د پيل شوي لوبيا دانو په څير د انساجو كتلې چې(۱-۲۵) ملي متره جسامت لري د لمفاوي غوټو څخه عبارت دي.ډیر لمفاوي غوټې د غاړې، ټټر، ګيډې او سپوغي نواحيو كي موجود دي. او لږ تعداد یي د زنګانه او څنګلې شاته موجود دي.سطحي لمفاوي غوټي د سپوغې، غاړې او تخرګ په نوا حيوكي قرارلري. او ژور لمفاوي غوټي د سپوغي، د ملا تير، د سږ و په قاعده او ځيګر كې ځاى لري. لمف له ويني سره د ګډيدو په وخت كي لږ تر لږه د يوه لمفاوي غوټي څخه تيريږي. ل
لومړی څپرکی-لمفاوي سسټم-دریمه برخه
د لمفاوي سیسټم د اجزاوو لنډه تشريح: Lymphatic capillaries : د انساجو څخه اضافي مايعات راټولوي.Lymphatic Vessels)Collecting Vessels ):د غاړي وريدته د لمفاوي كپيلرو څخه لمف ورانتقالوي.Lymph Nodes : لمفاوي غوټي د لمفاوي ركګونو په اوإ دوكي پراته دي، كوم چي اجنبي شان د لمف څخه فلتر كوي. Axillary Nodes: دويني رګونو ته ددواړو مړوندونو، د تټر د ديوال دډيري برخي، تيونو او د ګيډي د پورتنې برخې لمف تخليه كوي.Supra Tochlear Nodes : د دواړو لاسونو او ورغوو لمف تخليه كوي.Cervica
لومړی څپرکی-لمفاوي سسټم-دویمه برخه
لمفاوي سیسټم : لمفاوي سیسټم د ډيرو وړو او بندو څوکو لرونكو رګونو څخه چي ویښتو ته څیرمه رګونو په نامه ياديږي شروع كيږي چي دغه رګونه د بين الحجروي مايع او محيطي انساجو سره مستقيمي اړيكي لري.هغه مايعات جي دوينې د جريان څخه خارج شوي او د حجراتو ترمڅګ تشو ځايو كي څای پر څای شوي او تجمع يي كړيوي د لمفاوي سیسټم پواسطه را ټوليږي او دويني دوران ته تخليه كيږي. واړه لمفاوي شعريه عروق سره يو څای كيږي او غټ لمفاوي رګونه جوړوي چي دغه لمفاوي رګونه د ځاګړو جوړښتونو څخه چي د لمفاوي غوټو
لومړی څپرکی-لمفاوي سسټم-اوله برخه
مهم ټکي:
تور زیړي یا هیپټایټس
پوښتنه: راليږونکی :
پیښې او لومړنۍ مرستې-اوله برخه
پیژندنه: هغه مرستې او هڅې چې بې له ځنډه د یوې حادثې له پیښیدو څخه تر روغتیایې کتنځي او یا روغتون پورې د یو مصدوم(ناروغ) سره
په زړه پوری موضوع
دا یوه څرګنده خبره ده چې ایډزپه ټوله نړۍ کې د خپریدو په درشل کې دی اما د مخ پروده او وروسته پاتې هیوادو لپاره یوه بوږنوونکې موضوع ده.
ایډز په افغانستان کې:
بدبختانه د افغانستان په اوسنیو شرایطو کې د HIV د خپریدو لپاره
د ایډز د ناروغۍ تاریخچه:
1981زیږدیز کال کې د امریکې په متحده ایالاتو کې ډاکټران له یوې عجیبې ناروغ
HIV څه شی دی؟
HIV څه شی دی؟ HIV د Human Immunodeficiency Virus لنډیز دی.HIV یو ډول RNAویروس دی چې د Retro-Virus کورنئ پورې اړوند دLenti-Virus سب گروپ کې شامل دی. Lento کلمه چې په انگریزي کې د slow معنی ورکوي ځکه ددی گروپ ویروسونو ته ویل شوی چې د دوې د تفریخ او ډیروا
د بدن معافیتي سیسټم:
په وینه کې د عضویت معافیتي سیسټم په دوه ډوله دی:1 – Humoral Immune System:په دې برخه کې B.lymphcytes عمده رول لري،په دې ډول چې د هرAntigen په وړاندې د Antibody د جوړولو مسولیت په غاړه لري.2 - Cell Mediated Immune System : په دې برخه کې T-Lymphocytes چې د T-Cell او CD4 په نامه یادیږي رول لري. T-cells په درې ډوله دي:1- T-Helper-2 T-Suppressor-3 T-Killer څرنگه چې T-Cells پخپله سطحه باندې Molecular-Cluster چې د CD
د ایډزاو STDs تر منځ توپیرونه:
- ایډز یوازې د جنسي نژدیوالي د لارې نه بلکه د نورو لارو هم انتقالیری.- د ایډز په ویروس د اخته کیدو څخه وروسته د درمل هیڅ امکان نشته.- د ایډز عامل پخپله د مرگ او اعراضو او علایمو د تبارز سبب نه بلکې د ژغورنې سیستم د کمزوري کولو په واسطه د نورو انتاناتو د مداخلې چانس زیاتوي چې همدغه ثانوي انتانات د اعراضو اوعلایمو د تبارز او د اخته شخص د مرگ سبب گرځي .- د ایډس عامل Oncogenic اغیزي نه لري.
ایډز ولې کسبي سنډروم ونومول شو؟
په 1981 میلادی کال کې د Kaposi’s Sarcoma واقعات په New Yorkکې د Friddman-kein په واسطه او د Pneumocystis Carinii Pneumonia واقعات په Los Angeles کې د Gottlieb په واسطه په هم جنس بازونارینه وو کې ولیدل او تشریح کړی شو.څرنگه چې پورتنئ دواړه ناروغۍ د Immunosuppression سره اړیکې لري پهداسی حال کې چی په پورتنیو ناروغیو اخته Homo Sexual نارینه وو کې د معافیتی سیستم د کمزورتیا بل سبب لکه Radiotherapy ,Corticosteroid therapy
ایډز څه شی دی؟
ایډز یوه داسې انتاني ساري ناروغي حالت ده چې د یو نوع ویروس په واسطه چې Human Immunodeficiency Virus یا HIV نومیږي منځته راځي.د نوموړي ویروس په واسطه د انسان د عضویت دفاعي سیستم کمزوری کیږي ,او په نتیجه کې د مختلفو موقع شناسو(Opportunistic) انتاناتو د مداخلې زمینه مساعدهاو د نوموړي انتاناتو اعراض او علایم په اخته شخص کې تظاهر او تبارز کوي او بالاخره د مصاب شخص د مرگ سبب گرځي.د AIDS کلیمه د:Acquired =کسبيImmune =معافیتDeficiency=کمبودSyndrome = م
ولې ایډز؟
انسانان د ادم علیه السلام د پیدایښت څخه تر دې دمه پورې ډول ډول ستونزو او ناروغیو سره مخامخ شوي
