مقالې
له لوړو- ژورو سره سره تیرو اووه سوه کلونو کی د حکومتولی تجربه
له لوړو- ژورو سره یوځای حکومتولي او دافغانانو د اووه سوه کلنې حکومتولی پړاوونه او تجربه ( د یوه نوی نښېر لنډه پېژندنه) دغو وروځو کې د امازون له لارې د افغانستان د تاریخ وروستیو اووه-اته سوه کلنو حاکمیتونو او په دغه ټوله سیمه کې د حکومتولي، اداري چارو، اقتصادی لومړنیو تدابیرو، مالي سیستمونو او حقوقی او نظامی چارو د بنسټ ایښودو په اړه یو په زړه پورې کتاب خپور شو. دغه نښېر ښاغلی دوکتور نوراحمدخالدي د ( The Pashtun School or Statecraft) “د پښتنو د دولتدارۍ ښوونځی” تر عنوان لاندې د سلګونو
لوستو هیوادوالو تاریخ مستند کړئ !
د پاکستاني ظالم پوځي رژیم د تیریو او د ملکي قربانیانو د تاریخ مستندول؛ د تاریخي حافظې، عدالت او بشري حقونو لپاره ډیر اړین دي. افغان ولس نیږدې نیمه پیړۍ په ډیرې بې رحمۍ سره ووژل شو. له بده مرغه موږ پخوا په هرکور او کلي کې لوستي وګړي نه لرل، له همدې امله مو د ملیونونو شهیدانو او بی ګناه ملکي وګړو تاریخ سم خوندي نه کړای شو. زموږ په هر کلي او کور کې د ناروا جګړو قربانیان شته خو زیاتره یې نوم ورکي دي. اوس چې تکنالوجۍ پرمختګ کړی، هر څه اسانه شوی دي او په هر کور او کلي کې لوستي ځوانان لر
د خاموشو انسانانو سیاست
یوولسمه برخه .....په تیر پسي 1377 کال کي چي د فاکولتی اول صنف کي وم په مناسبتي ورځو رخصتي کي کورته تلم او بیا ژمني رخصتیاني به مي هم ننګرهار کي تیري کړي، خو پوهنتون کي دا یو کال تیرولو کي زما ذهن او فکر ډير بدل شوی وو، ما په ځان کي د تغیر احساس کوه او مسایلو ته مي نور د ښوونځي د دوري سره په ښکاره تفاوت لیده. د ژمي په رخصتي کي زه د مکتب د دوري هغه ټولګیوالو لیدو ته ورتلم چي ځای او آدرسونه يي ماته معلوم وو، خصوصا د ننګرهار د طب پوهنځي کي شامل زما ټولګیوال، یوه ورځ مازدیګر زه خپل د ی
معادن ملي پانګه ده
معادن ملي پانګه ده افغانستان د پراخه طبیعې زیرمو په لرلو سره غني هیواد دی که چرته د طبیعې زیرمو استخراج په شفافیت او مسلکیتوب سره وشي کیدای شي چې د افغانانو اقتصادي ستونزې ختمې شي . اسلامي امارت افغانستان د طبیعي زېرمو له پلوه د پام وړ چانس لري، که په سمه توګه ترې ګټه واخیستل شي، هېواد کولی شي پر خپل ژور اقتصادي او ټولنیز کړکېچ برلاسی شي. د دې موخې د ترلاسه کولو لپاره، د امارت مشرتابه باید یوازې ملي ګټې لومړیتوب وګرځوي او د کانونو د استخراج په برخه کې له هغو شرکتونو سره له همکارۍ
د خاموشو انسانانو سیاست
نهمه برخه .....په تیر پسي کال 1377 کي چي زه هلته د لمړي صنف محصل شوم د پولي تخنیک عمومي ریئس د یو جهادي لیډر مولوي محمد یونس خالص ځوی مولوي انورالحق مجاهد په نامه کس وو، مونږ چي ورسته د طالبانو دخوا ګمارل شوی نور ریئسان ولیده نظر نورو ته انورالحق مجاهد معتدل او نرم خویه انسان راته ښکاره شو، کاکا د انورالحق مجاهد د کوم ملګري نه ماته یو لیک اخیستی وو چي زما په هکله ورته سفارش او مشګلاتو ته د رسیدو غوښتنه شوي وه، ما هغه لیک وسپاره او انور الحق مجاهد ماته دا وویلي چي که څه مشکل سره مواجه
کربلاء؛ د شهامت سمبول او د مذهبي ناندریو ډګر
کربلاء؛ د شهامت سمبول او د مذهبي ناندریو ډګر ولي الله ملکزی له علي، حسن او حسین (رضی الله عنهم) سره مینه او د هغوئ درناوی د هر مسلمان د ایمان او اسلامي ارزښتونو مهمه برخه ده. نن د ۱۴۴۸ هجري قمري کال د محرم لسمه نېټه ده، چې په عربي کې ورته عاشوراء ویل کېږي. د کربلاء پېښه د اسلامي تاریخ یو ډېر دردناک، تاوجن او غمجن فصل دی. ځکه په دې فاجعې کې د رسول الله ﷺ لمسی، حسین بن علي (رض) د هغه د کورنۍ غړي او ملګري په ډېرې بې رحمۍ سره شهیدان شوي او د هر مسلمان زړه پرې دردېږي. که موږ د یوه
د ظاهري بڼې سره خپله وینا سمبالول!
سید عبید الله نادر د ظاهري بڼي سره خپل وینا سمبالول انسان ته ښايي چې د خپل عبا او قبا او یا د خپلو ظاهری جامو په سمبالښت سره خپلي خبري سمی وکړی ، او یا خپلي خبری د خپلي سپیني جامو سره پاکي او ښي اوکړي . ځکه که دانسان خبری نا سنجیده وي ، د انسان د وقار د پلې خوا نیمه خوا په هوا کې پاتي کیږي ،نو د حضرت بیدل د شعر په مصداق د هر چا سره باید سنجیده خبري وشي . لکه چې وايي : با هرکه هر چه گويي ،سنجیده بایدت ګفت تا کـــــفهء وقــــــــــارت پا در هوا نـــباشد سړی باید
د تیارو زیری مه ورکوئ!
سید عبید الله نادر د تیارو زیری مه ورکوئ طالبانو ته ! پریږدۍ چې دوي د کتاب او قلم سره مینه وکړي ،پریږدئ چې دوي د خپلو زړونو شمعې د علم او معرفت په څراغ روښانه کړي ،پریږئ چې دوي لوست وکړي. پریږدئ چې دوي د نړۍ د انجونو سره سیالانې شي. پریږدئ چې دوي دومره علم او فن حاصل کړي چې د هغي په رڼا کښي زمونږ لیری راتلونکی روښانه ، او ستونزی مو، پری حل کړي. پریږدئ چې دوي د پوهنې له فیضه څخه ګټې اوچتې کړي. دوي په لوی لاس د تیارو خواته مه بیایئ. تاسي د تیارو زیری مه و
عاشورا/«ده محرم »
بسمه تعالیًً. عاشورا/«ده محرم » بسمه تعالی عاشورا ۱۴۰۵ چه روزی است؟ عاشورای ۱۴۰۵ شمسی روز چهارشنبه، چهارم سرطان سال ۱۴۰۵ است مطابق با ۲۵ ژوئن ۲۰۲۶ میلادی و دهم محرم ۱۴۴۸ هجری قمری. (ممکن است با تأیید رویت هلال یک روز جابجا شود.) درسهای عاشورا | پیام کربلا برای زندگی امروز مسلمانان جهان عاشورا فراتر از محرم اولین ماه از سال قمری هجری است و یکی از چهار ماه «حرام» در اسلام بهشمار میرود. این چهار ماه عبارتند از: ذیالقعده، ذیالحجه، محرم و رجب. در آی
د ملي کلتور د پیاوړتیا لپاره دې ادبي او فرهنګي هڅې ګړندۍ شي!
په معاصر پېر کې ادبي او فرهنګي فعالیتونو ته د پخوا په پرتله ډېره پاملرنه کېږي. لیکوالان، شاعران او فرهنګي فعالان هڅه کوي، چې د قلم له لارې خپل رسالت ترسره کړي او ټولنه د پوهاوي، پرمختګ او روښانه راتلونکي پر لور رهبري کړي. د ادب او فرهنګ لارویان دې د خپلو فکري او علمي هڅو پر مټ داسې بنسټونه کېږدي، چې راتلونکو نسلونو ته د ودې او پرمختګ زمینه برابره شي. ادبي او فرهنګي خوځښتونه د لیکنو، لوستنو، غونډو او رسنیزو فعالیتونو له لارې د خلکو د پوهاوي په لوړولو کې مهم رول لري. دغه بهیر د دې لامل ګرځي
شعرونه
تورتم او تىارې!
سید عبیدالله نادر تورتم او تیارې اعتبار په چـا کې نشته،په هـر چا می شـــک پیداشــو د دنیا په هـــر وګـړي او آشـــــنا می شـک پــیدا شـــو د دانا په نـوم چې تل کړي،برخــلیک باندی مــو لوبي په دا هســي منور،او په دانا می شــــــک پیــدا شـــو چـې باطن یې وي د دیـــو، او ظاهـــر د پرښــــتو وي د دي وخــت په انسانانــو د دنــیا می شـــک پیدا شو چې دنیا راته بد رنــګه کړي، او ســـا راڅــخه اخــلي نو په خضر د زمان ،او مسیحا می شـــک پـیـدا شــو دمیړانی او وفـ
ګوښه ژوند!
له بی عـــمله زاهـــــــدانو نه پردې کښي یــم ناســـت له ډیره غمه په یــو ګوټ د میکدې کښي یـــم ناســـت درانه بـارونه می راوړي ، د غـــمونـــو، دلـــــــــــــــته د غمو پیټو ســـره ګوټ دي میـــــخانې کې یم ناســـت چې د میــــخورو درناوی په میــکدې کښــــــــي وشي لکه فـقیر د میــــکدې په دروازې کښـــــي یم ناســــت چې دا ظلــمونه وحشـــتونه د دي خــــــــلکو ویـــنم د خپل غمجن زړه سره تل ،په غم خانې کښی یم ناست د خــلایـــــــقو
غزل
غزل ورک دې سي رنګ مهرباني نلري دامهم خوي دجنتي نلري له پيره مه جوړوه خداي مه کوه اطلاع پرغيبو هم نبي نلري خالي کدو اوهم خالي بوتل وی څوک سي پر زړه غم دلالي نلري بس تنهايي دې تل په شا ګرزوي سي څوک غريب وي شتمني نلري پرهغه پلار باندې مې زړه خوږيږي سي پخپل کورکي پاچهي نلري داعمړي هم عجيبه ملا دی کله ملايي کله ملايي نلري محمدعلي عمري مسلم باغ
د اروښاد سید حسن حسن د زدکړه تر عنوان لاندی شعر
د وطن د یو دردمن شاعر ادیب لیکوال ، فلسفی او نظامی شخصیت شهید جنرال سید حسن (حسن) د (زده کړه) تر عنوان لاندی یو شعر چې زمونږ د مکتبونو په نصاب تعلیمی کې هم شامل وو ، چې تعلیمی ، انتباهی ، تربیوی ، او اخلاقی بڼه لري ،او تر اوسه د وطن د مینانو ورد زبان دی ، مرحوم سید حسن(حسن) زده کړه ! په نغمــه لـــــــــکه بلبل، غږیدل زده کـړه پټه خـــوله ویـــــنا د ګـل، له بلبل زده کړه رخت په سر کړه ، له غنچی نه رابهر شه په هوا لـــکه وږمـــــــــه، چلـی
اړیکې جوړول
راشه زړه دې زما کور کړه پاکول یې زما کار دی د زړه درد دې را بربنډ کړه جوړول یې زما کار دی چې دې ورکه کړله لاره استغفار، توبې ته راشه لحظه وره کې راته تم شه لار موندل یې زما کار دی د اخلاص اوښکې دې توی کړه چې دیدار مې در نصیب شي د اخلاص اوښکې درنې دي قبلول یې زما کار دی . که دې لارې شولې بندې یوځل بیا هم رجوع وکړه درته خلاصې به شي لارې، لارښودل یې زما کار دی ما نه وکړه خپله غوښته هغه دم یې درکومه اوس یې غواړه هرڅه غواړې درکول یې زما کار دی له مرګ مخکې ځا
تنګ جهان
تنګ جهان چې په عمر دې شراب څکلي نه وي قضاوت یې کړې د خوند و رنګ په څه میخانې ور خو د ټولو پر مخ خلاص وي توغوي پرې له ممبر خد نګ په څه چې نېشه د بنګ سلا، مۍ ناروا وي فرق نېشه کې د شرابو، بنګ په څه نه له خپل حاله خبر، نه د بل اورې په ټول عمر یې مبهوت و منګ په څه د پردو وفادارۍ کې دې شک نشته د خپل ولس سره کوي نیرنګ په څه له ملا او پیر دې څه په ژوند حاصل کړل له پوهنې نه د وخت کړې څنګ په څه په جرګو سره چې ستونزې هوارېږي ضرورت دی په وطن کې جنګ
اغزن رباطونه!
سید عبید الله نادر اغزن رباطونه څه اوږده، اوږده،مــزلــــونه دي او زه یم چې په هر لوري ، جنګونه دي ، او زه یم په قـــامت زمــــا د عمر، ســـــــر تر پایه د هجـــــــران هــم ګړنګونه دي، او زه یم لاروی د سخــــــتولارو یـــم، دي دَور کې څه اغـــــــزنې رباطـــــونه دي ، او زه یم د غمــــونو دریابــــــونو کې، لاهــــــو یم د دردونـــــو تــــــوفــــانونه دي، او زه یم چې غلــط کړم، خپل غمـــونه میکدې کې د ســـاقی په لاس جــامونه دي، او زه یم نور
ای خالقه
یا خالقه دعالم پرور دګاره پوهه علم اقرآء خو حق دانسان ده ته رحمن یې رب العالمین ! ته رانه لیرې کړې دا ډیرې بدرنګې بد مرغۍ بې ځایه بې حسابه یا خالقه یا عظیمه ته احد او یکتا یې هم صمد یې هم مهربان یې موږ ډیر ګناه کار بندګان یو بېشماره دلته استکبار استعمار ر اغلی دپوهې ضد لوی ښکرور ښامار راغلی کړی پلمې بې منطقه له ناچاره تورې تیارې دی ! خپرې په کلیو او بانډو لویو او غټو ښارو نو سیمې غرونو انزوا کې راګیر په ډاګه پاتې له ټول جهانه یا خالقه ته
تياره ذهنيتونه !
کال ۱۳۷۹پیښاور تیاره ذهنیتونه دلــــــــته بیدو کــــــې ، څوک بیدار نه پریږدی دلتـــه د ځان نه ، څوک هوښــــــیار نه پریږدي چي د پردي شاته ، دښمـــــــــــــــن کړي رسوا احســــــاس خــــــاوند ، او خبر دار نه پریږدي دلـــــــــــــــته دي لوبی ،مـــــــعرفت په ناموس دعلــــــــــــم و فن دلـــــــــــــته آثار نه پریږدي چي ترې نه ویره کړي ، په خـــــــوب کې غلیم د خپل دښـــــــمن د سترګو خــــــار نه پریږدي ذهنـــــــــــــــــــــــــــــیتونه دي ، ت
د اسرارو فهم !
دلتــــــــــــــه نغښتي ، په هر پاڼی حـــــــــکمتونه صـــــــــــــاحبــــد ل ته یي، پرانیســـــتی،دفترونه چي د زړه په ســــــــــــتر ګو، ګــوري دي ګلشن ته د عبــــــــــــــــــــــــرت په غـــــوږو، آوري آوازونه دلتـــــــــه هیڅ شئ، بــــی حکمــــته، پیــدا نه دی غواړي فهــــــــم د اســـرار ، عــــــــالی فــــــکرونه عبرت بین، له خـــــارو خــــسه ټــــــــــــکي اخلی غافــــــــــــــــلان په تغــــــــافل ږدي ، قــــــدمونه که عبرت سترګی ، څــوک خلاصی
