د نوبل جايزې ګټونکي شاعران او اديبان
29.05.2013 17:38له (۲۰۰۷- ۱۹۰۱) پورې بشپړ نوملړ
نوبل جايزه په څيړنيز او ادبي نړۍ کې د خورا ډېر ارزښت لرونکې جايزه ده. الفرېډ نوبل د سويډن هېواد يو منلي سايسنپوه او انجينر و. نوموړي په خپل وصيت کې ليکلي وو، چې د ده تر مړينې وروسته، د ده په نوم راټولې شوې پيسې دې؛ هر کال د بېلا، بېلو برخو غوره کارکوونکو ته د ډالۍ په توګه ورکړل شي. نوبل جايزه په لومړيو وختو کې يواځې پينځو څانګو ته ورکول کېده، چې فزيک، کيميا، طب، ادبيات او نړيواله سوله په کې شامله وه. وروسته بيا د سوېډن اکاډمۍ اقتصاد هم په کې ورګډ کړ. ياده جايزه هر کال د دسمبر مياشت پر لسمه نېټه د سويډن په پلازمېنې ستاکهلم کې ورکول کيږي. يواځې د نړيوالې سولې انعام پر همدې ورځ د ناروې هېواد په پلازمېنې اوسلو کې ورکول کيږي.
د نوبل جايزې د وېش پيل له ۱۹۰۱ زېږديز کال څخه شوي دي. لاندې، له ۱۹۰۱ څخه تر ۲۰۰۷ زېږديز پورې د نوبل جايزې ګټونکو اديبانو او شاعرانو بشپړ نوملړ دي. په نوملړ کې د انعام کال، د اديب او شاعر نوم، د پيدايښت او مړينې کال، هېواد او د ادبي مقام معلومات ورکړل شوي دي:
1901: سولي پروډوم (۱۸۳۷-۱۹۰۷)، ( Sully Prudhomme)فرانسه، شاعر
1902: تيوډورمامسن ( Theodor Mommsen) ,(1817-1903) جرمني، نثر ليکونکي
1903: بيورن ستيارني بيورنسن Bjrnstjerne Bjrnson) ,(1832-1910)) ناروې، شاعر
1904: فريډرک مسټرال Frdric Mistral) (1832-1916)) فرانسه، شاعر
1904: جوزايکگاري Jos Echegaray) (1830-1914) ) سپين، ډرامه ليکونکی
1905: هنرک سنکيوز Henryk Sienkiewicz) (1846-1916)) پولينډ، نثر ليکونکی
1906: جيوسو کاردوسي (Giosu Carducci) (1835-1907)) ايټاليه، شاعر
1907: رډيارډ کپلنگRudyard Kipling (1865-1936)) انگلستان، نثر ليکونکی
1908: رډولف کرسټوف يوکنRudolf Christophe Eucken (1846-1926)) جرمني، نثر ليکونکی
1909: سلما لاجرلوفSelma Lagerlf) (1858-1949) سويډن، ډرامه ليکونکی
1910: پال هيسي Paul Heyse) (1830-1914)) جرمن، ناول ليکونکی
1911 : کونټ ميورک ميټرلنکCount Maurice Maeterlinck (1862-1949) ) بلجيم، نثر
1912: گرهارټ هاپټمين Gerhart Hauptmann (1862-1946)) جرمني، ډرامه ليکونکی
1913: رابندرناتھ ټيگور Rabindranath Tagore) (1861-1941)) هندوستان، شاعر
1915: رومين رولينډ Romain Rolland (1866-1944)) فرانسه، نثر ليکونکی
1916: رنرون هيډن سټم Heidenstam Verner von (1859-1940)) سويډن، نثر ليکونکی
1917: هنرک پونټوپيډن Henrik Pontoppidan (1857-1943)) ډنمارک، نثر ليکونکی
1917: کارل اډولف جيلرپ Karl Adolph Gjellerup (1857-1919)) ډنمارک
1919: کارل سپټلر Carl Spitteler (1845-1924)) سويټزرلېنډ، شاعر
1920: نټ هيمسن Knut Hamsun (1859-1952)) ناروې، نثر ليکونکی
1921 : اناطولي فرانسه Anatole France (1844-1924)) فرانسه، ناول ليکونکی
1922: جسينټوبينا ونټي Jacinto Benavente (1866-1954)) سپين، ډرامه ليکونکی
1923: وليم بټلر ييټس William Butler Yeats (1865-1939)) آئر لينډ، شاعر
1924: وليډي سلاريمونټ Wladyslaw Reymont (1867-1925)) پولينډ، نثر ليکونکی
1925: جارج برنارډ شا George Bernard Shaw (1856-1950)) آير لينډ، نثر ليکونکی
1926 : گرازيه ډيليډا Grazia Deledda (1871-1936) ايټاليه، شاعر
1927: هنري برگ سن Henri Bergson (1859-1941)) فرانسه، نثر ليکونکی
1928: سگرډاَنډسيټ Sigrid Undset (1882-1949)) ناروې، نثر ليکونکی
1929: تھامس مان Thomas Mann (1875-1955)) جرمني، نثر ليکونکی
1930: سنکليئر ليوس Sinclair Lewis (1885-1951) امريکا، ناول ليکونکی
1931: ايرک ايکسل کارلفيلټ Erik Axel Karlfeldt (1864-1931) سويډن
1932: جون گالسورتھي John Galsworthy (1867-1933) انگلستان، شاعر
1933: آئيون بونن Ivan Bunin (1870-1953) روس، نثر ليکونکی
1934: لوجي پيرن ډيلو Luigi Pirandello (1867-1936) ايټاليه، نثر نگاڑ
1936: يوجين اونيلEugene O'Neill (1888-1953) امريکا، ډرامه ليکونکی
1937: روجر مارټن ډو گارډ Roger Martin du Gard (1881-1958) فرانسه، ډرامه ليکونکی
1938: پرل ايس بک Pearl S. Buck (1892-1973)* امريکا، ناول ليکونکی
1939: فرانسه ايمل سيلانپا Frans Eemil Sillanp (1888-1964) فنلينډ، ناول ليکونکی
1944: جوهانس ولهم جينسن Johannes Vilhelm Jensen (1873-1950) ډنمارک، نثر ليکونکی
1945: گبريلا مسټريل Gabriela Mistral (1889-1957) چلي، شاعر
1946: هرمن هيس Hermann Hesse (1877-1962) سويټزر لينډ، ناول ليکونکی Siddhartha
1947: آندري ژيد Andr Gide (1869-1951) فرانسه، ناول ليکونکی
1948: ټي ايس ايليټ (T. S. Eliot (1888-1965) انگلستان، شاعر
1949: وليم فاکنر (William Faulkner (1897-1962) امريکا، ناول ليکونکی
1950: برټرينډ رسل Bertrand Russell (1872-1970) انگلستان، نثر ليکونکی
1951 : پار لارجر کوِسټ Pr Lagerkvist (1891-1974) سويډن،
1952: فرانکوس موريک Franois Mauriac (1885-1970) فرانسه، ناول ليکونکی
1953: سرونسټن چرچل Sir Winston Churchill (1874-1965) انگلستان
1954: ارنسټ هيمنگوي Ernest Hemingway (1899-1961) امريکا
1955: هالډر لاکسنيس Halldr Laxness (1902-1998) آئس لينډ
1956: خوان رامون خي مي نز Juan Ramn Jimnez (1881-1958) سپين، شاعر
1957: البرټ کاميو Albert Camus (1913-1960) فرانسه، نثر ليکونکی
1958: بورس پاسټرنک Boris Pasternak (1890-1960) سوويت يونين، نثر ليکونکی و شاعر
1959 : سالويټور قاسيموډو Salvatore Quasimodo (1901-1968) ايټاليه، شاعر
1960: سينټ جان پرس Saint-John Perse (1887-1975) فرانسه، شاعر
1961: آئيو اينډرک Ivo Andric (1892-1975) يوگوسلاويه، افسانه ليکونکی
1962: جان سټائن بيک John Steinbeck (1902-1968) امريکا، ناول ليکونکی
1963: جارج سيفيرس Giorgios Seferis (1900-1971) يونان، شاعر
1964: ژاں پال سارتر Jean-Paul Sartre (1905-1980) فرانسه، شاعر
1965: ميخائل شولوخوف Mikhail Sholokhov (1905-1984) سوويت يونين، نثر ليکونکی
1966: شموئيل يوسف اگنون Shmuel Yosef Agnon (1888-1970) اسرائيل، نثر
1966: نيلي ساچس Nelly Sachs (1891-1970) جرمني/سويډن، شاعر
1967: ميگول اينجل آسټيوريس Miguel Angel Asturias (1899-1974) گاؤتي مالا،نثر
1968: کاواباتا Yasunari Kawabata (1899-1972) جاپان، ناول
1969: سيمويل بيکيټ Samuel Beckett (1906-1989) آيرلېنډ/فرانسه، ډرامه و ناول
1970: اليگزينډر سولزي نتسن Aleksandr Solzhenitsyn (1918) سوويت يونين، ناول ليکونکی
1971: پابلو نرودا Pablo Neruda (1904-1973) چلي، شاعر
1972: هنرخ بول Heinrich Bll (1917-1985) جرمني،نثر
1973: پيټرک وايټ Patrick White (1912-1990) آسټريليا،نثر
1974: ايونډ جونسن Eyvind Johnson (1904-1978) سويډن، ناول ليکونکی
1974: هيري مارټن سن Harry Martinson (1900-1976) سويډن، شاعر
1975: يوجينيو مونټيل Eugenio Montale (1896-1981) ايټاليه، شاعر
1976: سال بيلو Saul Bellow (1915-2005) امريکا، نثر
1977: وي سينټي اليگزينډري Vicente Aleixandre (1898-1984) سپين، شاعر
1978: آئزک باشيوس سنگر Isaac Bashevis Singer (1904-1991) امريکا، نثر ليکونکی
1979: اوډيسيس ايلايتيس Odysseus Elytis (1911-1996) يونان، شاعر
1980: سسلا ميلوز Czeslaw Milosz (1911-2004) پولينډ/امريکا، شاعر
1981: ايليس کانيټي Elias Canetti (1905-1994) بلغاريه/انگلستان، نثر ليکونکی
1982: گبريل گارشيا مارکوز Gabriel Garca Mrquez (1928) کولمبيا، ناول و افسانه
1983: وليم گولډنگ William Golding (1911-1993) انگلستان، ناول ليکونکی
1984: جروسلاؤسيفرټ Jaroslav Seifert (1901-1986) چيکوسلاويه، شاعر
1985: کلاډ سايمن Claude Simon (1913-2005) فرانسه، ناول ليکونکی
1986: وول سوينکا Wole Soyinka (1934) نائجيريا، شاعر
1987: جوزف بروډسکي Joseph Brodsky (1940-1996) روس/امريکا، شاعر
1988: نجيب محفوظ Naguib Mahfouz (1911-2006) مصر، ناول ليکونکی
1989: کاميلوجوسي سيلا Camilo Jos Cela (1916-2002) سپين، نثر ليکونکی
1990: اوکتايو پاز Octavio Paz (1914-1998) ميکسيکو، شاعر
1991: نډائن گورډيمر Nadine Gordimer (1923) جنوبي افريقه، ناول ليکونکی
1992: ډيرک والکاټ Derek Walcott (1930)، سينټ لوسيا، شاعر
1993: ټوني ما ريسن Toni Morrison (1931) امريکا،شاعر
1994: کنزابورو اوي Kenzaburo Oe (1935) جاپان، ناول ليکونکی
1995: سيمس هيني Seamus Heaney (1939) آئر لينډ، شاعر
1996: وسلاوا سمبورسکا Wislawa Szymborska (1923) پولينډ، شاعره
1997: ډاريو فو Dario Fo (1926) ايټاليه، ډرامه ليکونکی
1998: جوس ساراميگو Jos Saramago (1922) پرتگال، نثر ليکونکی
1999: گوينټر گراس Gnter Grass (1927) جرمني، نثر ليکونکی
2000: گاو زِنگ جين Gao Xingjian (1940) چين، نثر ليکونکی
2001: وي ايس نيپال V. S. Naipaul (1932) انگلستان، نثر ليکونکی
2002: ايمري کرټيز Imre Kertsz (1929) هنگري، نثر ليکونکی
2003: جي ايم کوټزي J. M. Coetzee (1940) جنوبي افريقه، نثر ليکونکی
2004: الفريډجيلينک Elfriede Jelinek (1946) آسټريا، ناول ليکونکی
2005: هيرالډ پنټر Harold Pinter (1930) انگلستان، ډرامه ليکونکی
2006: اورهان پاموک Orhan Pamuk (1952) ترکيهه، ناول ليکونکی
2007: ډورس ليسنگDoris Lessing، 1919انگلستان،ناول ليکونکی

