ټول   پښتو BBC ازادي راډیو د امریکا غږ اشنا رادیو


چارواکي: کندز کې مو د یو مهم پل د ړنګولو هڅه شنډه کړې

کندز کې ولایتي چارواکي وایي،د وسله والو طالبانو له خوا د الچین پل د تخریب هڅه یې چې دغه ښار د شیرخان بندر، دشت ارچي او امام صیب ولسوالیو سره نښلوي شنډه کړې.

21.08.2016 د امریکا غږ اشنا رادیو

په ترکیې کې په واده کې چاودنې لږ تر لږه ۵۰ کسان ووژل

په ترکیې کې په یوه واده کې چاودنه لږترلږه۵۰ کسه وژلي او شاوخوا ۱۰۰ نور یې ټپيان کړي دي.

21.08.2016 د امریکا غږ اشنا رادیو

د یمن په صنعا کې د هوثي وسله والو په طرفدارۍ مظاهرې

د یمن په مرکز صنعا کې په زرګونو خلګو د هوثي وسله والو، په خاصه توګه د جوړې شوې شورا، په طرفدارۍ مظاهرې کړي دي.

21.08.2016 د امریکا غږ اشنا رادیو

حامد گيلانی:مجاهدين دی له ياده ونه ايستل شي

د افغانستان د جهادي ، سياسي او ملي گوندونو عالي شورا له حکومت څخه غواړي تر څو د قانون له مخې دې په پارلمان کې د احزابو لپاره ونډه په نظر کې ونيسي. د افغانستان د جهادي ، سياسي او ملي گوندونو عالي شورا وياند سيد حامد گيلانی اشنا راډيو ته وويل : دولت دی اجازه ورکړي چي گوندونه رقابت وکړي او خپل له ادرسه وکيلان پارلمان ته معرفي کړي ښاغلي گيلانی زياته کړه ( که دمکراسي لرو نو هغې سره پارلمان حتمي دی او که پارلمان لرو نو ورسره د گوند برخه حتمي ده ). د دغې شورا ویاند سید حامد ګیلاني پرون د جمعې په ورځ په کابل کې خبریالانو ته په  يوه خبري غونډه کې هم د افغانستان د جهادي ، سياسي او ملي گوندونو د عالي شورا په استازيتوب له حکومت څخه ددوئ دغوښتنو په هکله خبری وکړې.  ښاغلي گيلاني په افغانستان کې د قانون پر حاکميت ټينگار وکړ او ويی ويل( تر څو چې قانون حاکميت پيدا نکړي نظام په پښو نشي دريدلائ). د مجاهدينو په هکله يی وويل،که جهادي رهبران او د دوو ميليونو افغانانو قرباني نه واې نن به په جغرافيه کې د افغانستان په نوم کوم هيواد هم شتون نه درلود، د مجاهدينو د وينې بها  او مدوئ خپله بايد له ياده ونه ايستل شي . حامد گيلاني سره د نوشابې اشنا بشپړه مرکه دلته اوريدلائ شئ :  

20.08.2016 د امریکا غږ اشنا رادیو

افغان چارواکي وايي له طالبانو یې خان اباد بیرته ونیوه

د افغانستان د دفاع او کورنیو چارو وزارتونه وايي کندز د خان اباد ولسوالۍ د بیا نیولو په عملیاتو کې یې ۷۵ طالبان وژلي دي.

20.08.2016 د امریکا غږ اشنا رادیو

د چمن- سپین بولدګ لاره په درېیمه ورځ هم تړلې وه

افغان چارواکي وايي پاکستاني ملیشو د چمن-بولدګ لاره تړلې او په تازو میو بار سلګونه ګاډی ایساي پاتې دي.

20.08.2016 د امریکا غږ اشنا رادیو

ترکیې له کردي یاغیانو سره د سولې مذاکرات رد کړل

د ترکیې صدراعظم ویلي چې ستانبول به د پي کی کی له ( تروریستي) سازمان سره د سولې خبرې ونکړي.

20.08.2016 د امریکا غږ اشنا رادیو

د ننګرهار حصارک ولسوالۍ کې جګړې زور اخیستی

د ننګرهار پر حصارک ولسوالۍ نن سهار ۳بجې بیا وسله والو طالبانو برید کړی، چې په پایله کې یې طالبان د ولسوالۍ پر دیوالونو وراوښتي خو بېرته په شاه تنبول شوي.

20.08.2016 د امریکا غږ اشنا رادیو

طالبانو د کندز ولایت د خان اباد ولسوالۍ نیولې ده

نن سهار وختي طالب وسله والو د خان اباد پر ولسوالۍ برید وکړ، چې په نتیجه کې یې د دغې ولسوالۍ بازار ته ننوتل او بیا وروسته یې د ولسوالۍ مرکز هم ونیو.

20.08.2016 د امریکا غږ اشنا رادیو

په ترکیه کې مشهور ژورنالیست نیول شوی

د ترکیې محکمې د دې ژورنالیست د نیولو امر ورکړی و او دتور پرې دی چې د یوې تروریستي ډلې غړیتوب یې درلود.

20.08.2016 د امریکا غږ اشنا رادیو

په افغانستان کې د جگړو دوام او د رواني ناروغۍ زیاتوالی

د جگړو او ناامنیو د دوام په نتیجه کې په افغانستان کې رواني ناروغۍ هم زیاتې شوي دي. سهیلا هاشمي د تیرې میاشتې راهیسې چې په کابل کې د روښنایي غورځنگ پر مظاهره کوونکو باندې په انتحاري برید کې ٨٠ تنه ووژل شول، په مشکله بیدیږي. سهیلا په دې خاطر چې خپل هزاره دوستان یې په دې "مظاهره کې د توپیر د پای ته رسیدو" لپاره هڅولي وو، اوس ځان گناهکاره گڼي چې ولی ددې پیښې نه ژوندۍ وتلې ده. آغلې هاشمي د اسوشیتدپرس اژانس سره په خبرو کې مسلکي مرستې ته اړیتا په ډاگه کړې خو په افغانستان کې د رواني درملنې د پراخو مسلکي او ټولنیزو ستونزو له کبله وایي داسې مرستندویه نه پیژني چې ورته مراجعه وکړي. ددې پیښې نه څو ورځې وروسته سهیلا پرته له کوم دلیله په غوسه کیدله او پخپله د هغې په وینا د شاوخوا کسانو سره سره یې شخړه کوله. د رواني درملنې د متخصص د موندلو سره سره سهیلا په دې باور ده چې ډاکتر ته په تللو سره چې پخپلو رواني ستونزو اعتراف وکړي ښایي یو شمیر خلک ووایي چې هغه "لیونۍ" ده. د پولیتزر د بنسټ د موندنو له مخې په افغانستان کې د څلورو لسیزو جگړو او کړکیچ په وجه شاوخوا ۶۸ فیصده افغانان د یو ډول رواني ستونزې په ځانگړې توگه "له غمیزې وروسته رواني اختلال" نه رنځیږي. که څه هم چې په تیره یوه لیسزه کې په افغانستان کې د رواني ناروغیو ډاکترانو او روانشناسانو زده کړې کړې دي، خو له دې ویرې چې د "لیوني" خطاب ورته ونشي زیات شمیر ناروغان ډاکتر ته مراجعه نه کوي. ددې رواني ناروغیو په وړاندې د درملنې عمده تگلاره د ستونزې بیان دی. له دې وجې سهیلا خپل یوه برخه احساسات په ټولنیزو رسنیو کې بیانوي. د کابل پوهنتون د روانشناسۍ استاد خلیل الرحمان سروري وایي چې جگړه د انسانانو پر روح او روان، اعمالو او ژوند باندې له ټولو بد اثر لري. هغه وایي د خپلې څیړنې پر بنسټ شاوخوا ٧٥ فیصده افغانان د جگړو په وجه د رامنځ ته شویو رواني ستونزو نه ځوریږي. په افغانستان کې ددې ستونزې سربیره، په زیاتو مواردو کې رواني ناروغان په عجیبه توگه معالجه کیږي. د مثال په توگه یو رواني ناروغ چې گمان کیږي "پیرانو نیولی" ملا ته بیایي او یا دا ډول ناروغان ورځې ورځې په زیارتونو کې په زنځیرونو تړي. [لکه په ننگرهار کې د میاعلي صاحب په زیارت کې ددې ډول ناروغانو تړل] د متخصصینو په باور په دې کار نه یواځې ناروغان نه جوړیږي، بلکه د هغه ستونزې او ناروغي نوره هم زیاتوي. د افغانستان د روانشناسانو د ټولنې رئیسه فرشته قدیس د اسوشیتدپرس اژانس ته ویلي دي چې د هغو رواني مشاورینو اکثریت چې د مختلفو بنسټونو له لورې روزل شوي دي چې د افغانستان ٣۴ ولایتونو ته واستول شي، ولایتونو ته له تللو ډډه کوي او خپل مسلک یې خوشې کړی دی. میرمن قدیس وایي چې په راتلونکې میاشت کې ۲۵۰ نوي مشاورین چې تازه یې زده کړې کړې دي د افغانستان په گوټ گوټ کې په ۲۰۰ کلینیکونو کې استخدامیږي چې، خو د دوی اکثریت به د معتادینو درملنه کوي. د افغانستان ټولنیز او سنتي جوړښت هم د رواني درملنې د خدمتونو په وړاندې هم پیچلې ستونزې ایجاد کړي دي. د کابل په دریمه کارته کې د رواني روغتیا د روغتون رئیس خطاب کاکر وایي روانشناسي په افغانستان کې تازه ده او که یو شخص ناروغ شي ډاکتر له تللو منع کیږي او د هغه پر ځای هڅول کیږي چې زیارت او ملا ته لاړ شي. ښاغلی کارگر وایي اوس ورو ورو روان شناسي او د رواني ناروغیو درملنه په افغاني ټولنه کې خپله لاره مومي او وضعیت د بدلون په حال کې دی. هغه وایي ښځو ته د رواني تکلیفونو له اړخه ډیر خطر متوجه دی ځکه چې د توپیر، تاوتریخوالي او محدویتونو سره مخامخ دي او هغوی د رواني درملنۍ له خدمتونو څخه زیاتې برخمنې کیږي.

20.08.2016 د امریکا غږ اشنا رادیو

محقیق: د حکومت د مشرانو د اختلاف نه حل، نظام نسکورولی شي

د افغانستان د اجرائیه ریاست دویم مرستیال محمد محقق د ولسمشر غني او اجرائیه رئیس عبدالله ترمنځ وروستیو اختلافاتو ته په اشارې وايي، د حکومت په مشرتابه کې د سیاسي اختلافاتو دوام به په افغانستان کې روان امنیتي او اقتصادي حالت څو برابره خراب کړي. ښاغلي محقق، چې د جمعې په ورځ د 'کابل لپاره د ملګرو ملتونو د ورته والي یا موډل جوړونې دوهم کنفرانس' ته وینا کوله، د حکومت مشرانو ته خبرداری ورکړ، که روان اختلافات ختم نه کړي په افغانستان کې به سیاسي بحران رامنځ ته او اوسنی نظام به له سقوط سره مخ شي. هغه د حکومت مشرانو ته په خطاب وویل " که دا وضعیت مو سم کړ خو ښه به وي او که نه یو شمیر کسانو ځینو نورو ته مشوره ورکړه، چې نه موږ کولی شو چې په یو اړخیزه توګه مخ په وړاندې لاړ شو او یا موږ په خپله یو کار کولی شو او چا ته اړتیا نه لرو، که دا مسائل پیل شول، نو ورسره سم به د سقوط پیل هم وي". ښاغلي محقق د حکومت له مشرانو څخه وغوښتل، چې د ورولی لار ونیسي او سیاسي اختلافات پای ته ورسوي. په همدې حال کې د افغانستان د سیاسي او جهادي ګوندونوعالي شورا هم د افغان حکومت له مشرانو څخه غوښتي، چې خپل اختلافات حل کړي. د دغې شورا ویاند سید حامد ګیلاني د جمعې په ورځ په کابل کې یوې خبري غونډې ته د وینا پر مهال، له حکومت څخه وغوښتل چې په ټاکنیز نظام کې پر اصلاحاتو کار وکړي او د ولسي جرګې او ولسواليو شوراګانو نېټه اعلان کړي. ښاغلي ګیلاني د حکومت د مشرانو تر منځ اختلافاتو د ختمولو په برخه کې د جهادي او سیاسي ګوندونو د عالي شورا د منځګړيتوب یادونه وکړه او وې ویل "دوی منحیث د سپینږیري د دې وطن د بحران د ختمېدو لپاره قدم اوچت کړي او دې بحران ته خاتمه ورکړي، د دې پر ځای چې بیا یو خارجي ته اړ کیږو او هغه راشي نو د دې لپاره موږ ژمن یو چې دې حالت ته خاتمه ورکړو، دا مشران دې خپل مصلحتونه وپیژني او ګام اوچت کړي". ارګ د دغو څرګندو په اړه د نظر له ورکولو ډډه وکړه خو ولسمشر غني ته یوې نږدې سرچینې چې نه غواړي نوم یې واخیستل شي امریکا غږ ته وویل، د ټاکنیزو اصلاحاتو تقنیني فرمان چمتو شوی او راتلونکې اونۍ کې به کابینې ته وړاندې شي. د ملي یووالي حکومت د مشرانو ترمنځ د اختلافاتو په اړه دا څرګندونې په داسې حال کې کیږي چې ولسمشر غني او اجرائیه رییس عبدالله د راپورته شویو سیاسي اختلافاتو د لرې کولو پر سر د چهار‌شنبې په ورځ په ارګ کې لیدنه وکړه او ټاکل شوې، چې په راتلونکې اونۍ کې بیا سره وویني. د حکومت د مشرانو ترمنځ د سیاسي اختلافاتو لړۍ وروسته له هغې پیل شوه، چې تیره اونۍ ښاغلي عبدالله په یوه غونډه کې پر ولسمشر غني کلکې نیوکې وکړې، هغه يې بې حوصلې وباله او د سیاسي موافقې په عملي کولو کې یې پر ناغیړۍ تورن کړ. خو ارګ د یوې خبرپاڼې په خپرولو د اجرائیه رئیس پر څرګندونو تأسف وښود او هغه یې د دولتدارۍ د موازینو خلاف وګڼلې.

19.08.2016 د امریکا غږ اشنا رادیو

جرمڼي: نقاب په جرمني ټولنه کې د ادغام مخنیوی کوي

د جرمني د صدراعظمې انگلا مرکل محافظه کاره گوند موافقه وکړه چې ښځې په ښوونځیو او پوهنتونونو کې او همداشان د موټر چلولو پر وخت د نقاب یا مخ پټولو څخه منع کړای شي.

19.08.2016 د امریکا غږ اشنا رادیو

د مرستو کمښت او جګړو د ماین پاکۍ پروسه له خنډ سره مخ کړې

په افغانستان کې د هغو میلیونونو ماینونو او ناچاوده توکو د پاکولو څو کلن کمپاین چې د پخواني شوروي اتحاد د یرغل او د داخلي جګړو له وخت پاتې دي، د نړیوالو مرستو د کمیدو او د هېواد په ډیرو برخو کې د ناامنیو د شدت له امله د په ټپه درېدو له ګواښ سره مخامخ دی. ټاکل شوې وه چې د افغانستان د اقتصادي احیا لپاره اړین دغه پروګرام په ۲۰۱۳ کال کې بشپړ شي، خو دغه کار تر اوسه ندی شوی که څه هم د هېواد له پنځو برخو تقریباً څلور برخې له ماینونو پاکې ګڼل کیږي. د ملګرو ملتونو د شمېرو له مخې په شاوخوا ۶۰۰ سوه کیلومتر مربع سیمه کې له ۳۰۰۰ څخه په زیاتو مشخصو ساحو کې چې ۱۵۷۰ کلي دي، تر اوسه هم ماینونه پاتې دي. ددې سیمو څخه یوه یې د سالنګ لویې لارې ته نږدې پرته ده. عبدالقدیر حلیمي چې د افغان دولت او ماین پاکۍ د موسسو ترمنځ د رابطې جوړونکي په توګه کارکوي وايي، په افغانستان کې په میلیونونه ماینونه موجود وو چې ډیر یې د ماین پاکۍ د موسسو له خوا له منځه یوړل شول خو اوس هم په یو شمیر غرنیو سیمو کې د ماینونو خطرموجود دی. د روان کال د اپریل او جون د میاشتو ترمنځ موده کې د حکومت د مالوماتو له مخې په افغانستان کې د ماینونو او ناچاوده مهماتو د چاودنې له امله ۲۸ کسه وژل شوي او ۵۳ نور زخمیان شویدي. دغه شمیره، د۲۰۰۱ کال په پرتله چېد دریو میاشتو په موده کې پهکې ۵۰۷ مړه او ژوبل شوي وو، کمه ده. خو د تیرکال د عین مودې په پرتله زیاتوالی ښيي چې ۳۸ کسه د ماینونو په چاودنو کې وژل شوي او ټپیان شوي وو. ملګري ملتونه وايی سږکال د ماینونو نږدې اتیا په سلو کې تلفات ماشومان وو.   د ماین پاکانو په وړاندې امنیتي ګواښونه ماین پاکۍ تل یوه خطرناکه وظیفه پاتې شوېده، خو د هېواد په ډیرو برخو کې د جنګونو زیاتوالي د ماین پاکۍ چاره د هېواد په لږ شمیر سیمو پورې محدوده کړې، او ماین پاکان له ډیرو خطرونو سره مخامخ دي. د ۲۰۱۶ کال په لومړیو شپږو میاشتو کې ماین پاکان له ۲۵ امنیتي پېښو سره مخامخ شوي چې له امله یې ۶ کسه ووژل شول او ۹ نور زخمیان شول. ۶۷ نور برمته شول او بیرته خوشې شول. په ۲۰۱۵ کال کې په ۳۵ امنیتي پېښو کې ۸ کسه ماین پاکان ووژل شول، ۳۴ ټپیان شول او ۶۳ نور اختطاف شول. چارواکي وايي د افغانستان په ۲۶ ولایتونو کې له ماینونو ډکې او یاهم خطرناکې سیمې شته چې د ماین پاکۍ چاره په کې اوس مهال د امنیتي وضعیت د خرابوالي له امله ډیره خطرناکه ده. په ځینو، مواردو کې طالبانو او جنایتکارانو په دوی بریدونه کړي او په ځینو نورو وختونو کې بیا طالبانو ورسره ښه رویه کړې. ښاغلی حلیمي زیاتوي "دوه مهمې ستونزې چې ماین پاکان ورسره مخامخ دي، امنیت او پیسې دي. ځینو موسسو د بودیجې د کموالي له امله خپل فعالیتونه کم کړي". د مرستو کموالی په افغانستان کې د ماین پاکۍ چارې تهنړیوالې ټولنې په ۲۰۱۶ کال کې ۲۲ میلیونه ډالره ځانګړي کړي، په داسې حال کې چې ملګري ملتونه وايي دې کارته د ۸۵ میلیونو ډالرو ضرورت دی. یوازې په ۲۰۱۱ کال نړیوالو د ۹۷ میلیون ډالرو مرسته وکړه، له هغه راوروسته د ماین پاکۍ له برخې سره په نړیوالو مرستو کې کموالی راغلی. په عین وخت کې د ماین پاکۍ د کلنیو مصارفو تقاضا لوړه شوې، ځکه په ځینو سیمو کې نوې ماین لرونکې سیمې کشف شوي او بل علت یې په تیرو کلونو کې د نړیوالو له خوا د لږ پیسو مرسته ښودل شوې. تیرکال ۳۸ میلیونه ډالره مرسته وشوه په داسې حال کې چې ۶۵.۹ میلیونو ته اړتیا وه. ملګري ملتونه او افغان چارواکي ویره لري چې د سږ کال مرسته به هم ښايي کافي نه وي، ځکه د نړیوالو پاملرنه او مرستې د عراق او سوریې په څېر نورو سیموته اوښتي. د پخوانیو مرسته کوونکو هېوادونو استازو چې یا یې هم مرستې کمې کړي او یا یې بیخي قطع کړي، په دې هکله له څه ویلو ډډه وکړه. د ماین پاکۍ له پروګرامونوسره لوی مرسته کوونکي هېواد امریکا، وايي ژمن دی چې هرکال د ماین پاکۍ له پروګرامونو سره شل میلونه ډالره مرسته وکړي خو د نورو هېوادونو د هڅونې لپاره هڅو ته اړتیا ده.

19.08.2016 د امریکا غږ اشنا رادیو

بغلان والي: د کندز- بغلان لویه لار بیرته پرانیستل شوه

د بغلان والي عبدالستار بارز وايي، تیره شپه د افغان ځواکونو د عملیاتو په نتیجه کې ۳۹ وسله‌وال طالبان وژل شوي او ۳۰ نور ټپیان شوي دي.

19.08.2016 د امریکا غږ اشنا رادیو

OK
This site uses cookies. By continuing to browse the site, you are agreeing to our use of cookies. Find out more