tolafghan.com
ټول افغان لومړي مخ ته

 ډېرځليزې پوښتنېډېرځليزې پوښتنې   لټونهلټونه   د غړو لستد غړو لست    کاروونکو ډله  کاروونکو ډله    د نوم ثبتولد نوم ثبتول 
 د پېژندنې څېرهد پېژندنې څېره    خپل شخصي پېغامونه وګورئ خپل شخصي پېغامونه وګورئ   ننوتنهننوتنه 

درسول الله صورت اوسیرت (دشمائل ترمذی پښتو شرحه )
پاڼي ته لاړ شئ شاته  1, 2, 3, 4 ... 10, 11, 12  مخکي
 
نوې موضوع پېل کړئ   موضوع ته ځواب ورکړئ    tolafghan.com دفورم سر ته   -> اسلام، اسلامي شرعه او د اسلام تاریخ
شاته موضوع وګورئ :: مخکې موضوع وګورئ  
ليکوال پيغام
رښتینی
ستوري
ستوري


دغړيتوب نېټه: 02 جون   2006
ليکنې: 1807

ليکنهد ليکنې نېټه  : جمعه   اکتوبر   08, 2010 8:19 am    عنوان   : Reply with quote

.
.

4ـ حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلانَ ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ الثَوریّ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ ، قَالَ : مَا رَأَيْتُ مِنْ ذِي لِمَّةٍ فِي حُلَّةٍ حَمْرَاءَ أَحْسَنَ مِنْ رَسُولِ اللهِ - صلى الله عليه وسلم - لَهُ شَعَرٌ يَضْرِبُ مَنْكِبَيْهِ ، بَعِيدُ مَا بَيْنَ الْمَنْكِبَيْنِ ، لَمْ يَكُنْ بِالْقَصِيرِ ، وَلا بِالطَّوِيلِ
________________________________________


تشریح اونحوي څېړنه:

مَا رَأَيْتُ مِنْ ذِي لِمَّةٍ ِفي حُلَّةٍ حَمْرَاءَ
أَحْسَنَ مِنْ رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم :
ددې جملې دپيل فعل (مارئيت)دبصيرت ( ليدلو ) اوبصارة (پوهيدلو) په دواړومعناوسره كارول كيږي، خودلته مناسب لومړۍ معنىٰ ده چې هغه دبصيرت ياليدلومعنىٰ ده په (من ذ ى لمة) كې من زائد ده، دنفي دتاكيدله پاره ده دراوي موخه داده چې هركس چې داسې څڼې ولري چې وږوته يې رسيږي درسول الله صلي الله عليه وسلم ښكلاله هغه څخه زياته وه دلته مونږ (من) ځكه زائد بولو چې كه دى له دې جملې لري هم شي معنىٰ نه خرابيږي لكه ووايې:مارئيت ذا لمة فى....من ذى لمة موصوف اوفى (حلة حمراء) يې صفت ده .او(احسن من رسول الله صلي الله عليه وسلم)مجروريامنصوب صفت بعدصفت ده د(ذى لمة) له پاره اوحال هم كيدى شي .






لَهُ شَعَرٌ يَضْرِبُ مَنْكِبَيْهِ: يضرب دلته ديصل په معنى ده اودوېښتانو داوږدوالي اولنډوالي بحث په مخكني حديث شريف كې تيرشو.دنحوي تركيب په لحاظ داجمله دذى لمة له پاره بيان هم كيدى شي اومستانفه جمله هم كيدى شي على وجه التعديد
بَعِيدُ مَا بَيْنَ الْمَنْكِبَيْنِ: داكه دكان مقدره له پاره خبرشي نومنصوب به يې بولو اويابه يې مرفوع بولوچې بيابه خبروي دمبتدا محذوفې له پاره اودبعيدتورى په ځينې روايتونوكې دباءپه ضمه اودعين په فتحه سره مصغرهم راغلى دى .يعنې درسول الله صلي الله عليه وسلم دوليوپه منځ كې فاصله وه، خوډېره نه يوڅه فاصله وه .اودلم يكن بالقصير ولابالطويل په اړه بحث مخكې تيرشوى دى .
ژبــاړه اوخـلاصــه: حضرت براء بن عازب (رضي الله عنه ) وايي:ماهيڅ يوداوږدوڅڼووال چې سرې جامې يې اغوستي وي له رسول الله صلي الله عليه وسلم نه ښكلى ندى ليدلى، وېښتان يې پراوږو لګېدل اوددواړو وليو په منځ كې يې يوڅه فاصله وه . نه ډېر ټيټ اونه ډېرجګ ؤ.



دراويانودژوندحالات:
په دې روايت كې پنځه كسان راويان دي . محمودبن غيلان،وكيع،سفيان، ابواسحاق،اوبراء بن عازب رضي الله عنه لاندې به مونږ دلومړيو دريو راويانو حالات يوپه بل پسې راوړو اودابواسحاق اوبراء بن عازب حالات په مخكې روايت كې بيان شوي دي.




محمودبن غيلان :

دمروه الزوراوسيدونكى دى اودې لرغوني ښارته منسوب خلك المروزى ياديږي لقب يې ابواحمد دی ،دامام بخارى ،امام مسلم اوامام الترمذى
( رحمهم الله) استاد دى ،ثقه اوكره عالم دى تابعين يې ندي ليدلي خوله تبع تابعينو نه يې اخذ كړى دى، درمضان په مياشت كې په كال (239) هجرى كې وفات شوى رحمه الله تعالي .


وكيع بن الجراح :

ابوسفيان وكيع بن الجراح الرواسى الكوفى داوومې طبقې له سترو امامانو څخه دى .ويل كيږي چې په اصل كې دنيشاپورديوې سيمې اوسېدونكى دى وروسته بغدادته ليږديدلى، دده دتقوى په اړه مورخين ليكي چې ټول عمربه يې په پرله پسې توګه روژه وه يعنې صائم الدهرؤ.دحديثو يوبل نامتوامام يحى بن معين چې دوكيع بن الجراح شاګرددى دده په اړه وايي: له وكيع نه غوره عالم ماندى ليدلى.دى به دحديثو ديادولو په مهال قبلې ته مخامخ ناست ؤټوله شپه به يې عبادت كاوه اودورځې به يې روژه وه .دامام ابوحنيفه په قول به يې عمل كاوه اودهغه په قول به يې فتوى وركوله .دارازيحى بن معين اويحى بن سعيد القطان هم دامام ابوحنيفه رحمه الله تعالي په قول عمل كاوه امام احمدبن حنبل رحمه الله تعالي دده په اړه وايي:
دوكيع په څېرزيات حديث به دبل چانه ؤياد اومادده په څېرحافظه دچانده ليدلى، وكيع دمسلمانانو امام دى.ويل كيږي چې دوخت باچا هارون الرشيد له ده نه وغوښتل چې دكوفې دقضا دنده قبوله كړي خوده ونه منله دى په كال (129) هجري كې زيږېدلى اوپه كال (197) هـ كې وفات شوى دى رحمه الله تعالي .
بېرته سر ته
د کارونکي عکس وښاياست شخصي پېغام وليږئ
رښتینی
ستوري
ستوري


دغړيتوب نېټه: 02 جون   2006
ليکنې: 1807

ليکنهد ليکنې نېټه  :   شنبه   اکتوبر   09, 2010 4:12 am    عنوان   : Reply with quote

.
.

ســفيــان الثـورى :
دشمايل په ځينې نسخوكې سفيان يواځې راغلى اوالثورى ورسره نشته نوځينې خلكو ګومان كړى چې دابه سفيان بن عيينه وي خوداګومان سم نده ځكه داحديث كټ مټ امام الترمذى په خپل جامع كې راخيستى اوهلته يې الثورى ورسره ليكلى دى نوخبره صفاشوه چې داسفيان الثورى دى نه ابن عيينه.اوځينې شارحينو په يقين سره ويلي دي چې داسفيان بن عيينه ده خودايقين سم نده له ګرانو لوستونكو نه په معذرت سره زه غواړم دامام سفيان الثورى رحمه الله تعالي ژوندته يوڅه تفصيلي كتنه وكړم.


سـفيـان ثــورى دوخت فـقيـه اومـحـدث :


دده دامامت له پاره دلته دڅولويو امامانو شهادتونه رااخلم چې هغوى دده په اړه څه ويلي دي ؟ ددغوستروامامانو له شهادتونو نه په ډېره اسانۍ سره مونږدامام سفيان الثورى رحمه الله تعالي دامامت درجه اودده عظمت معلومولى شو.ابن العماد الحنبلى په شذرات الذهب كې دده په اړه وايي: (سيداهل زمانه علماً وعملاً)وروسته ابن العماددڅولويوامامانو شهادتونه راخيستي دي چې زه يې تاسوته په پښتو كې وړاندې كوم .
دخراسان سترفقيه اودخپل وخت نامتو امام عبدالله بن المبارك رحمه الله تعالي دده په اړه وايي: ماله زرو(1000) استادانوحديث ليكلي دي خوپه دې زروكې له سفيان نه غوره څوك نه ؤ.
دشعبه بن الحجاج حالات تاسومخكې لوستي دي ،دى دحديثو اوجرح اوتعديل سترامام يحى بن معين اونور وايي چې سفيان په حديثو كې اميرالمؤمنين دي .دحديثو بل لوى امام اودحنبلي مذهب مؤسس امام احمدبن حنبل رحمه الله تعالي وايي: په ماباندې سفيان له هرچازيات ګران دى.


شمس الدين احمدبن خلقان (608 _681هـ) په خپل ښكلي كتاب ''وفيات الا عيان وانباء ابناء الزمان '' كې دسفيان الثورى رحمه الله تعالي په اړه ليكي:دى په علم الحديث اونوروعلوموكې امام ؤ.دده په دينداري ،ورع،زهداوكره والي باندې دټولوخلكواتفاق وو.
يونس بن عبيدوايي:په كوفه كې ماله سفيان نه غوره انسان ندى ليدلى.چاورته وويل چې تاسعيدبن جبيراوفلان اوفلان ليدلي دي؟ده بياورته وويل چې ماله سفيان نه غوره انسان ندى ليدلى.
بشربن الحارث وايي:ګواكې ټول علوم دسفيان الثورى مخته ايښي دي چې كوم يې خوښ وي هغه وراخلي اوچې نه يې وي خوښ هغه پريږدي .عبدالرحمن بن مهدى وايي:ماله مالك بن انس نه هوښيارسړى نه دى ليدلى.اوله عبدالله بن المبارك نه مې دمحمدي امت له پاره ډېرخيرغوښتونكى بل څوك نه دى ليدلى ،اودسفيان الثورى په څېرمې دحديثوامام ندى ليدلى.اودشعبه په څېرمې عاجزه بل انسان ندى ليدلى.


سفيان الثورى اودوخت واكمن:


سفيان الثورى رحمه الله تعالي دخت له واكمنو نه هيڅكله ندى ويرېدلى اوپه هغوكى يې چې څه شرعي مخالفتونه ليدلي په ډاګه يې ورته ويلي دي .لكه يو وخت عباسي خليفه مهدى ته ورغى اوورته ويى ويل :سلام عليكم څرنګه يى ابوعبدالله؟(دسفيان اومهدى دواړوكنيت ابوعبدالله ؤ) دمهدى خواته كيناست اوورته ويې ويل :عمربن الخطاب رضي الله عنه يووخت حج ته ولاړاوپه ټول حج كې يې شپاړس ديناره مصرف وكړاوته حج ته ولاړې نودمالونو كوټې دې په حج كې ولګولې(فانفقت فى حجتك بيوت الاموال)مهدى ورته وويل :نوستاڅه فكرده ته
غواړې چې زه ستاپه څېرشم؟ ده ورته وويل:نه ! له مانه دى پورته يې خوچې داته اوس كوم لګښتونه كوې له دې نه كم لګښت كوه.

يووخت مهدى ته ورغى ډېرې سختې خبرې يې ورته وكړې له مهدى سره دعيسىٰ بن موسى په نامه يوسړى ناست و هغه ورته وويل چې ته دثوريوغړى يې(ثوردعبدة مناة يوه پښه ده)اواميرالمؤمنين ته داسې تيزې خبرې كوې ؟ده ورته وويل چې دثور قبيلې كه يوفرد دخداى په لاره روان وي ستاله ټول قوم نه غوره اوښه ده.دمهدى ښځه ام الرشيد الخيزران نوميده يوه ورځ مهدى ورته وويل زه بل واده كوم خيزران وويل په ماباندې بل واده كول تاته نده روا.مهدى ددې خبره ردكړه دې ورته وويل زمااوستا دااختلاف به كوم عالم ته بيان كړو اوهغه به فيصله وكړي.هرعالم چې ستاخوښ وي.مهدى ورته وويل سفيان الثورى دې خوښ دى ؟ هغې وويل :هوكې!سفيان يې راوغوښت اومهدى ورته وويل چې ام الرشيد وايي ماته په دې باندې بل واده كول ندي روا اوپه قرآنكريم كې راغلي: (فَانكِحُواْ مَا طَابَ لَكُم مِّنَ النِّسَاء مَثْنَى وَثُلاَثَ وَرُبَاعَ) مهدى نورچوپ شو.سفيان ورته وويل چې داايت پوره ولوله ! يعنې دايت دابرخه هم ووايه! (فَإِنْ خِفْتُمْ أَلاَّ تَعْدِلُواْ فَوَاحِدَةً).سفيان ورته وويل دخيزران خبره سمه ده ته عدل نشې كولى ته عادل نه يې.مهدى امروكړچې لس زره درهمه دې وركړل شي خوسفيان نكړې قبولې .



دخليفه اعلان:
دسفيان الثورى له پاره په مسجدحرام كې هم امان نشته.



ابن خلكان دالمسعودى دمروج الذهب په حواله ليكي: القعقاع بن حكيم وايي:زه له مهدى سره ناست وم چې سفيان الثورى راوستل شوكله چې دى دمهدى دربارته راغى په سلام كې يې دخلافت دادابولحاظ ونكړ اوپه عادي توګه يې سلام وكړربيع دمهدى خواته ولاړاوپه توره يې تكيه كړې وه دمهدي امرته يې انتظار كاوه.مهدي په ورين تندي سفيان ته مخا مخ شو اوورته ويى ويل:سفيانه! ته له مونږنه يوې اوبلې خواته منډې وهې .اوته ګومان كوې كه مونږتاته دبدونيت وكړو وبه يې نكړى شو.خواوس ته زمونږ په لاس كې يې .اياته نه ويريږې چې زمونږڅه زړه غواړي هغه درسره كولى شو؟سفيان الثورى وويل:كه ته زماپه اړه څه حكم وكړې ستاپه باره كې به هغه ذات خپل حكم وكړي چې دټولومالك اوقادردى .اوحق اوباطل سره بيلوي .په دې ځاى كې ربيع له مهدي نه وغوښتل چې اجازه راكړه چې سريې ووهم خومهدي منعه كړمهدي امروكړ چې دخليفه له لوري سفيان ته ليك وليكئ چې دى مودكوفې قاضي ټاكلى دى اودده په چاروكې به هيڅوك مداخله نه كوي ليك وليكل شو اوسفيان ته يې وركړ.سفيان چې له خليفه نه وووت ليك يې په دجله كې وغورځاوه اويوې خواته وتښتيدى ځان يې پټ كړ.په ډېروښارونوكې حكومت وغوښت خوپيدايې نكړ.له دې وروسته دكوفې دقضاله پاره شريك بن عبدالله النخعى وټاكل شو اويوه شاعردشريك په اړه وويل:

تحــــرزسفيان وفـــربدينــه وامسى شريك مرصدا للدراهم

يعنې سفيان ځان وساته اودخپل دين دخوندي ساتلوله پاره يوې خواته وتښتيدى اوشريك ددراهمو دترلاسه كولو له پاره په قضا يامحكمه كې په انتظاركيناست.


ويل كيږي چې سفيان الثورى يووخت په كوفه كې له شريك سره وليدل اوورته ويې ويل : ياابوعبدالله!(دشريك كنيت هم ابوعبدالله ؤ) له اسلام،اودومره فقهي اوډېروښيګڼوسره چې ته يې لرې تابياهم دقضا دنده ومنله ؟! شريك وويل:خلك قاضي ته ضرورت لري نومادخلكو دا اړتياپوره كړه سفيان وويل:خلك خوشرطې اوپوليسوته هم ضرورت لري.
حضرت سفيان الثورى رحمه الله تعالي دوخت له حكومت نه پټ ؤ اوخليفه مهدي يوځاى دده په سختو خبروده ته دومره په غصه شوچې اعلان يې وكړ چې سفيان كه په مسجدحرام كې هم وي دده له پاره امن نشته مؤرخين ليكي چې خليفه ابوجعفر مكې ته روان شو اوپه مكه مكرمه كې يې نجارانو ته امروكړچې په مكه مكرمه كې دې دسفيان داعدام له پاره ددارلرګي تياركړي ويل كيږي چې سفيان دامهال په مكه كې ؤ اوله خپلو فقهاو ملګرواوشاګردانو سره يوځاى ؤدوى ته چې داخبر ورسيده په دې وخت كې دى پروت ؤ سريې دفضيل بن عياض په غيږ كې ايښى ؤپښې يې دسفيان بن عيينه په غيږكې وې هغوى ورته وويل :يااباعبدالله ولاړشه چېرته ځان پټ كړه كه وا كمن په تالاسبرى شي اووه دې نيسي نودټولودښمنانو سخې به را پخې شي.سفيان الثورى ولاړشو اومسجدحرام ته ولاړ دبيت الله پردې يې ونيولې .اووې ويل :زه به له دې كعبې نه بېزاره يم كه ابوجعفر مكې ته داخل شو.هغه ؤچې ابوجعفر دوخت خليفه مكې ته له رسيدو مخكې ومړ.
سفيان الثورى له حكومت نه پټ ؤ اوداداختفا ژونديې په بصره كې تيركړ تردې پورې چې په كال (160) هجري كې په بصره كې وفات شو اودشپې له مخې يې جنازه وكړل شوه ويل كيږي چې دى په نجف كې دفن شوى دى.اوخلك يې دقبرزيارت ته ورځي.(فرحمة الله عليه).

دحديث تخريج:

داحديث امام مسلم رحمه الله تعالي په خپل صحيح كې روايت كړى دى په كتاب الفضائل باب صفة النبى صلي الله عليه وسلم ...وانه كان احسن الناس وجهاً..اوابوداودپه خپل سنن كتاب الترجل باب ماجاء فى الشعركې روايت كړى دى،اومصنف هم په خپل جامع -كتاب الادب باب ما جاء فى الرخصة فى لبس الحمرة للرجال- كې راخيستى دى اوويلي يې دي:حسن ،صحيح دارازمصنف په كتاب اللباس كې هم داحديث راخيستى باب ماجاء فى الرخصة فى الثوب
الاحمراوويلي يې دي چې : صحيح.امام النسائى رحمه الله هم په خپل سنن -كتاب الزينة باب اتخاذالجمة - كې له بلې لارې اوله وكيع،سفيان بن سعيد الثورى ،عن ابى اسحاق السبيعى نه را خيستى دي.اوس راځو ددې باب پنځم حديث شريف ته چې هغه دحضرت علي (كرمه الله وجهه)روايت دى.
بېرته سر ته
د کارونکي عکس وښاياست شخصي پېغام وليږئ
رښتینی
ستوري
ستوري


دغړيتوب نېټه: 02 جون   2006
ليکنې: 1807

ليکنهد ليکنې نېټه  : ١   شنبه اکتوبر   10, 2010 4:18 am    عنوان   : Reply with quote

.


.

5ـ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ ، حَدَّثَنَا الْمَسْعُودِيُّ ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ مُسْلِمِ بْنِ هُرْمُزَ ، عَنْ نَافِعِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ، قَالَ : لَمْ يَكُنِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِالطَّوِيلِ ، وَلا بِالْقَصِيرِ ، شَثْنُ الْكَفَّيْنِ وَالْقَدَمَيْنِ ، ضَخْمُ الرَّأْسِ ، ضَخْمُ الْكَرَادِيسِ ، طَوِيلُ الْمَسْرُبَةِ ، إِذَا مَشَى تَكَفَّأَ تَكَفُّؤًا ، كَأَنَّمَا يَنْحَطُّ مِنْ صَبَبٍ ، لَمْ أَرَ قَبْلَهُ ، وَلا بَعْدَهُ مِثْلَهُ ،
________________________________________



ژبــــاړه اوخـلاصــه: رسول الله صلي الله عليه وسلم نه ډېرجګ و اونه ټيټ لاسونه اوپښې يې غوښين و .سر اودهډوكو بندونه يې غټ وو په سينه يې ترنامه پورې د وېښتانواوږده ليکه وه ، په قوت اوځواكمنو ګامونو به يې تګ كاوه داسې چې دمخ لورته به مائل ښكاريدى لكه سړى چې په ځوړ روان وي دده په څېر ښكلى انسان مې نه له ده مخكې ليدلى اونه له ده وروسته .








دالفاظوتشريح :

لَمْ يَكُنِ النَّبِيُّ صلى الله عليه
وسلم بِالطَّوِيلِ ، وَلا بِالْقَصِيرِ
ددی جملې تفصيل مخكې په پوره توګه تيرشوى دى .



شَثْنُ الْكَفَّيْنِ وَالْقَدَمَيْنِ :

داجمله دمحذوفې مبتدا له پاره خبرده چې (هو) ده اويامنصوب ده په تقدير دكان سره يعنې كان شثن..... دشثن مختلفې معناوې شوې دي يوه خو مصنف هم په پاى كې له امام الاصمعى نه رانقل كړې ده چې هغه دپښواولاسونو دګوتو دسختوالي په معنى ده .ويل كيږي چې په يوه بيله موضوع كې دلغتولوى امام الاصمعى دشثن ژباړه په الخشن سره وكړه چاورته وويل چې دشثن تورى خودرسول الله صلي الله عليه وسلم دلاس په صفت كې هم راغلى دى نو دى خپه شواوقسم يې وكړ چې بيابه په حديثو كې ديوی کلمې تفسير اومعناهم نه بيانوي اوس داحديث په دې معنى له يوه بل حديث سره تناقض راولي په هغه كې راغلي.حضرت انس رضي الله عنه وايي : مامسستُ خزاً ولاحريراً الين من كف رسول الله صلي الله عليه وسلم يعنې درسول الله صلي الله عليه وسلم لاسونه دورېښمنو له جامونه هم پاسته وو.اوزمونږ تربحث لاندې دحضرت علي رضي الله عنه په حديث كې دشثن الكفين تورى راغلى دى .نوځينې شارحينو ددې دواړو حديثونو په منځ كې دتطبيق داسې هڅه كړې ده چې كله به حضرت رسول الله صلي الله عليه وسلم كاركاوه لكه دكور كارياپه غزواتو كې لكه دخندق په غزاكې دخندقونو دكيندنې كارنوپه دې وخت كې به دده لاسونه سخت اوزيږه وو اوكه به كوم كارنه و بيابه نرم اوپاسته و.
اوځينې شارحينو دشثن الكفين معنى داسې كړې چې درسول الله صلي الله عليه وسلم لاسونه اوپښې غوښين و يعنې غوښه يې زياته لرله.اوځينې علماووليكلي چې دشثونةالكفين دلاسونواوپښو دخلقت اوجوړښت شـثونت ، سختي اوغلظت ته وايي نه داچې په پوستكي كې هم سختي ولري.نوپه دې معنى سره هم دحضرت انس اوحضرت علي (رضي الله عنهما ) په حديثينوكې تعارض نه راځي.ابن بطال شثن په ممتلئة لحماً سره تفسيركړى نوپه دې صورت كې بياتناقض نشته دې معنى ته په نورو روايتونوكې هم اشارې شته او بل دلاسونو سختوالى درجوليت اوسړيتوب دكره والي نښه ده زماپه اند داكومه دعيب خبره نده اصلاًٌ دخشونت اوغلظت تورى درسول الله صلي الله عليه وسلم په اړه كارول خوندنه كوي اوكه نه كلك اوزيږه لاسونه په خپله رسول الله صلي الله عليه وسلم ستايلي دي لكه ابن حجرپه الاصابه اوامام محمدالحسن الشيبانى په كتاب الكسب كې يوروايت راخيستى چې دسعدبن معاذ رضي الله عنه په نامه يوصحابي(داهغه داوس قبيلې مشرسعدبن معاذ نه دى) وايي مايووخت له رسول الله صلي الله عليه وسلم سره پوښتنه اوروغبړوكړ زماپه لاسونوكې سختوالي ته درسول الله صلي الله عليه وسلم پام شو اوراته ويې ويل چې داولې ؟ ماورته وويل چې زه په باغ كې دبېل اوچارۍ كاركوم داله هغې وجې سخت شوي دي فقبل رسول الله صلي الله عليه وسلم يده وقال كفان يحبهماالله تعالى يعنې دهغه لا سونه رسول الله صلي الله عليه وسلم ښكل كړل اوزياته يې كړه چې داهغه دوه لاسونه دي چې په الله جل جلاله ګران دي. اوپه بل روايت كې راځي چې داداسې لاسونه دي چې اوربه نه پرې لګيږي : کفان لايمسهما النار

الكفين والقدمين:

الكفين دالكف تثنيه ده : ورغوي اوګوتو ټولوته كف ويل كيږي كف مؤنث ده څرنګه چې په عامه توګه پښې اولاسونه ډېرمناسبت سره لري نوځكه يې له يوه مضاف لاندې راوستل اوپه راس اوكراديس كې بيادامناسبت نشته نو دهريوه له پاره يې بيل بيل مضاف ذكركړى

.ضَخْمُ الرَّأْسِ ، ضَخْمُ الْكَرَادِيسِ :

درسول الله صلي الله عليه وسلم سراودهډوكو بندونه ياسرونه غټ ؤ.ضخم غټوالي ته وايي اوالكراديس دالكردوس جمعه ده په بدن كې ددووهډوكوديوځاى والي
ځاى كردوس بلل كيږي چې مونږ يې بندبولو لكه :الركبتين ،المنكبين اوالوَركين اوياخو مطلق دهډوكو سرونوته كراديس وايي.اودسراو بندونوغټوالى دبدن په كمال اوددماغي قواووپه ځواك دلالت كوي .


طَوِيلُ الْمَسْرُبَةِ:

المسربه دراء په ضمه اوفتحه دواړوسره راغلې په اصل كې له سربَ يسربُ نه ده چې دلوښي ياژي له لاندې لورې نه داوبوبهيدلوته وايي اودلته مرادهغه وېښتان دي چې له سينې نه ترنامه پورې دبدن په منځنۍ برخه اوږده تللي وي .دبيهقى په يوه روايت كې راځي چې درسول الله صلي الله عليه وسلم په سينه اونس مبارك باندې وېښتان نه ؤ له نامه نه نيولې ترسينې پورې يې داسې نرۍ ليكه وېښتان وو لكه لـښته.


إِذَا مَشَى تَكَفَّأَ تَكَفُّؤًا كَأَنَّمَا يَنْحَطُّ مِنْ صَبَبٍ :

يعنې رسول الله صلي الله عليه وسلم به دتګ په وخت كې دمخ لورته يوڅه مائل ښكارېدی لكه يوسړى چې په ځوَړښكته روان وي دده په تګ كې به عاجزي وه اووتلې سينه به نه ؤ روان اوبله معنى داده چې ده به تيزتګ كاوه اومزبوت ګامونه به يې اخيستل يعنې ګامونه به يې سست نه اخيستل لكه په يوه بل روايت كې به هم راشي چې :اذامشىٰ تقلّع.
دكانماينحط:معنى داده چې داسې به ښكاريدى لكه له لوړځاى نه چې ژور لورته څوك مخ په ښكته روان وي هغه مزبوت اوقوي ګامونه اخلي ځكه دښوئيدلو وېره يې وي اودرسول الله صلي الله عليه وسلم عام تګ داسې و چې مزبوت ګامونه به يې اخيستل.داجمله دتكفا له ضمير نه حال ده .


لَمْ أَرَ قَبْلَهُ ، وَلا بَعْدَهُ مِثْلَهُ:

يعنې درسول الله صلي الله عليه وسلم په څېرښائسته مې هيڅوك نه دى ليدلىنه له ده مخکی او نه وروسته ، ددې جملې دكاروونكې موخه داوي چې دممثل اوشبيه نفي وكړي دغه ''قبل اوبعد'' دنفي دتاكيد له پاره راوړل كيږي حقيقي قبليت
اوبعديت نه وي مراد نودلته هغه سوال نه شي كيدى چې حضرت علي رضي الله عنه خوله حضرت رسول الله صلي الله عليه وسلم نه كشرو له رسول الله صلي الله عليه وسلم نه په مخكې وخت كې خوده شتون نه لاره.
بېرته سر ته
د کارونکي عکس وښاياست شخصي پېغام وليږئ
رښتینی
ستوري
ستوري


دغړيتوب نېټه: 02 جون   2006
ليکنې: 1807

ليکنهد ليکنې نېټه  : ٢   شنبه   اکتوبر   11, 2010 3:40 am    عنوان   : Reply with quote

دراويــانــوحـــال:


ددې روايت په سندكې امام ترمذى شپږكسه راويان راخيستي دي : محمدبن اسماعيل البخارى)،ابونعيم،المسعودى،عثمان بن مسلم بن هرمز،نافع بن جبيربن مطعم اوحضرت علي (كرم الله وجهه) چې دهريوه دژوندحال په لنډه توګه ستاسومخته ږدو.


مــحمــد بــن اسمــاعيــل :


محمدبن اسماعيل البخارى دصحيح البخارى مصنف ته دحفظ اواتقان غراودنړۍ امام ويل كيږي ، دى په ماشومتوب كې ړوندؤاوخداى دمورپه دعاسره روغ كړويل كيږي چې دى په بصره كې په داسې حال كې ليدل شوى ؤ چې ږيره يې لانه وه راغلې خوتر شابه دحديثو په زرګونو طالبان پسې روان وو. ويل كيږي چې ده به په ښي اوچپ لاسونو دواړوليكل كولى شول دى په خپله وايي چې ماته سل زره صحيح حديث اودوه سوه زره غيرصحيح حديث ياد دي اودى په كال (256) هـ كې دكوچني اخترپه ورځ وفات شوى دى .رحمه الله تعالي دامام بخاري په دې لنډه پېژندنه بسنه كوو اوكه نه دده په ژوندعلماووكتابونه ليكلي دي.اودرجالوپه هركتاب كې دده تفصيلي مالومات پيداكيدلى شي.



ابونعيم:

دده نوم عمروبن حمادالتيمى الكوفى اوپه فضل بن دكين سره مشهوردى .دى دكوفې له سترومحدثينو نه شميرل كيږي دامام بخارى اوامام مسلم استاد دى دشمائل شارحينو ليكلي چې دى په تشييع متهم وخوله دې سره بياهم دده روايت داحتجاج اواستدلال وړبل شوى خيرالدين الزرکلي ليكلي چې ده داهل تشيع له اماميه ډلې سره تړاو لاره اوپه اماميه ؤكې ده ته منسوبه يوه بيله ډله ده چې الدكينيه يې بولي زركلى ليكي چې دده په زمانه كې عباسي خليفه مامون الرشيد علماء دخلق القرآن په موضوع كې په امتحان كې واچول .مامون خپلوټولو واليانو ته ليكونه ليږلي و چې ټول خلك دې دغې عقيدې ته راوبولي چې قرآن مخلوق دى.په دې لړكې يې دكوفې والي امام ابونعيم فضل بن الدكين هم راوغوښت اوداپوښتنه يې ورنه وكړه چې دقرآن په اړه څه عقيده لرې ده ورته وويل:په كوفه كې مې له اووه سوه زيات علماء اومشائخ ليدلي دوى ټولوبه ويل چې قرآن دخداى كلام دى اوزماله پاره په دې موضوع كې زماسروهل دومره ارزښت نلري لكه دازما دګروې تڼۍ.
امام احمدبن حنبل به ويل چې دخلق القرآّن په موضوع كې دوه شيخان دخداى جل جلاله له پاره دومره مستقيم اوكره پاته شول چې سارى يې نه ليدل كيږي چې هغه يوعفان بن مسلم دى اوبل ابونعيم بن دكين دى.دى په كال (219) هـ كې په كوفه كې وفات شوى دى رحمه الله تعالي .


المسعودى:

په ځينې نسخوكې حدثنا عبدالرحمن راغلى اوپه ډېروكې حدثناالمسعودى راغلى دده نوم عبدالرحمن بن عبدالله بن عتبه بن عبدالله بن مسعود المسعودي دى.دده په اړه علماء وايي چې دعمر په اخروخت كې يې په محفوظاتو كې اختلاط راغلى و،ويل كيږي هرچاچې له ده نه په كوفه كې حديث روايت كړي هغه حديث سم دي ځكه هلته دى لاروغ و اوپه بغدادكې روايتونه يې بعدالاختلاط دي خودابونعيم اووكيع روايتونه دكوفې دوخت دي. نوموړى په كال(160)هـ كې وفات شوى رحمه الله تعالي .


عثمان بن مسلم بن هرمز:

دعثمان په اړه درجالوپه كتابونو كې ډېركم معلومات دي ابن حجر رحمه الله تعالي په تهذيب التهذيب كې ليكي چې دى دمكې اوسيدونكى دى .اوځينې خلكوويلي چې پلار يې عبدالله نوميدى.له نافع بن جبير نه يې روايت كړى اوله ده نه مسعودي روايت كړى دى.امام الترمذى اوالنسائى هم له ده نه روايت كړى دى .امام النسائى ويلي دي چې :ليس بذاك .او ابن حجر وايي چې ابن حبان په ثقاتو كې شميرلى دى رحمه الله .


نافع بن جبيربن مطعم:

نافع دمدينې منورې اوسيدونكى ثقه اوكره عالم دى په قوم قريش اوپلاريې لوى صحابي و ده له ډېروصحابه و روايتونه كړي دي له حضرت عايشې اوحضرت ام سلمه (رضي الله عنهما) نه يې هم روايتونه كړى دى ويل كيږي چې ډېرفصيح اودلوړ غږخاوند و اوحج ته به په پښو تلو، په كال (99)هجري كې وفات شوى رحمه الله تعالي .


عــلــى بــن ابــى طــالــب كرم الله وجهه:


دعلى بن ابى طالب كرم الله وجهه په اړه رسول الله صلي الله عليه وسلم دخيبرپه غزوه كې وويل:لأعطين راية غداًلرجل يحب الله ورسوله) اوپه سبايې بيرغ ده ته وركړ.اوبل ځاى ده ته رسول الله صلي الله عليه وسلم وويل : (انت منى بمنزلة هارون من موسى)اوداراز دده په اړه نورحديث هم راغلي دي دده لقب ابوالحسن اوابوتراب ؤدپلارنوم يې عبدمناف اوپه ابوطالب سره مشهورؤ،دده مورفاطمه بنت اسدوه اوهغه هم هاشميه وه ،اسلام يې هم راوړي و اوهجرت يې هم كړى و.على بن ابى طالب په نابالغه هلكانو كې لومړى هلك دى چې اسلام يې منلى اوځينې وايي چې دى لومړنى نارينه دى چې اسلام يې منلى،اوداسلام راوړلو په وخت كې دده په عمركې مختلف اقوال راغلي دي چې هغه (15) (14) (13) (10) (Cool كلونه دي ده له رسول الله صلي الله عليه وسلم سره په ټولوغزواتوكې برخه اخيستې ده
يواځې دتبوك په غزاكې نه و اوپه مدينه منوره كې دهغه صلي الله عليه وسلم په حكم پاته شوى و.

كله چې حضرت عثمان بن عفان رضي الله عنه شهيد شوپه هغه ورځ دى خليفه وټاكل شو چې دادجمعې ورځ اودذوالحجې اتلسمه وه اوكال پنځه ديرشم هجري و،اوپه كوفه كې دجمعې په ورځ درمضان په اوولسم څلويښتم هجري كال بدمرغه عبدالرحمن بن ملجم وواهه اودرې ورځې وروسته شهيدشو.حسن،حسين اوعبدالله بن جعفررضي الله تعالي عنهم غسل وركړاوحسن رضي الله عنه يې جنازه وكړه اوپه كوفه كې دفن كړل شو، دوفات په وخت دده عمر دره شپيته كاله و، څلوركاله نهه مياشتې اوڅوشپې يې دخلافت موده ده .له ده نه ډېروصحابه كرامو اوتابعينو روايتونه كړي دي اوداهل السنة په اجماع دده دوفات په مهال دځمكې په مخ له ده نه بل غوره انسان وجودنه لاره رضي الله تعالي عنه وكرم الله وجهه.


د حــديـــث تــخـــريـــج :


داصحيح حديث دی مصنف په خپل جامع كې هم په كتاب المناقب باب صفة النبى صلي الله عليه وسلم كې روايت كړى دى.اوهلته يې ويلي دي:حسن صحيح،دحديث په سندكې لږضعف شته اوهغه دعثمان بن مسلم بن هرمزله كبله لكه دعثمان دژوندپه حالاتوكې موچې وويل.اوپه مسعودى كې موچې داختلاط خبره كړېده.دلته دابونعيم روايت دى او دابونعيم روايت له اختلاط نه مخكې ده.خوددې حديث په اړه مونږوويل چې صحيح دى ځكه داحديث نورې لارې اوشواهدهم لري بناء په صحت كې يې كومه ستونزه نشته ځكه امام احمدهم راخيستى ابن سعدپه طبقات اودارازحاكم په مستدرك كې هم راخيستى.


دويم سند:

حدثنا سفيان بن وكيع عن المسعودى بهذا الإسنادنحوه بمعناه


یادونه :

دشمائل ځینی نسخو مطلق سند لکه دا لوړ سندهم دحدیثوپه شماره کی ګڼلی دی اوځینو بیا دا سند په حدیثو کی ندی شمیرلی موږ هم داختصارپه موخه داسند په حدیثو کی ندی شمیرلی اوله کوم سند سره چی متن نه وی راغلی هغه مو حدیث ندی شمارلی


دمـحدثينــو اصطــلاح : نحــوه ،مثلــه.


محدثين چې يوروايت په يوه سندسره نقل كړي اوبياهمداروايت په بل سندسره نقل كړي نو په پاى كې يې داختصار له پاره دنحوه يامثله تورى راوړي كله چې ددويم سندروايت له لومړي روايت سره لفظا اومعنى موافق وي محدثين د(مثله) تورى كاروي اوكه يواځي معنوي موافقت يې لاره اولفظي نه و بيا(نحوه)تورى استعمالوي . خوډېرځله داسې هم پيښيږي چې يودبل په ځاى كارول شوى وي نوددې توهم دله منځه وړلوله پاره مصنف دلته (بمعناه) ورسره زيات كړپه دی سند کی سفیان بن وکیع راغلی دی اودهغه حالات را اخلو:

.
سفيان بن وكيع:

دمصنف په دې تاكيدي سند كې دمصنف استادسفيان راغلى دى دى دمشهورمحدث وكيع بن الجراح زوى دى چې مخكې يې ژوندليك تيرشوى دى كثيرالرواية اوريښتونى راوي شميرل كيدى خووروسته يې دهغه وخت يوحرفت چې وراقة ورته وايي غوره كړاوداددراهمو جوړولويوكاروبارؤ نوپه محفوظو رواياتوكې يې ګډوډي راغله اوپه دې ګډوډي باندې خلكو پوه هم كړاونصحيتونه يې ورته وكړل چې داسې مكوه خوده ونه منله. هغه و چې محدثينووغورځاوه اوساقط الحديث يې بولي ترمذى اوابن ماجه له ده نه روايتونه رانقل كړي دي . اوس مخكې مونږ وويل چې داسندتائيدي دى اودشاهد اومتابعت په توګه راوړل شوى دى نودلته يوه پوښتنه راولاړيږي چې مخكې مصنف له امام بخارى نه روايت كړى دى اوهغه خوراعالي اسناد دى نويوعالي اسناد داسې شاهدته اړتيانلري چې هغه كمزورى اوټيټ وي لكه له سفيان بن وكيع نه دمصنف داروايت ؟ ځواب دادی چې سفيان له دې كمزورۍ سره په
وروسته وخت كې مخامخ شوى دى مخكې داسې نه واودمصنف روایت دمخکینی وخت دی .والله اعلم
بېرته سر ته
د کارونکي عکس وښاياست شخصي پېغام وليږئ
رښتینی
ستوري
ستوري


دغړيتوب نېټه: 02 جون   2006
ليکنې: 1807

ليکنهد ليکنې نېټه  : ٢   شنبه   اکتوبر   11, 2010 8:04 pm    عنوان   : Reply with quote

.
.

6ـ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ الْبَصْرِيُّ ، وَعَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ ، وَأَبُو جَعْفَرٍ مُحَمَّدُ بْنُ الْحُسَيْنِ وَهُوَ ابْنُ أَبِي حَلِيمَةَ ، وَالْمَعْنَى وَاحِدٌ ، قَالُوا : حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ ، عَنْ عُمَرَ بْنِ عَبْدِ اللهِ مَوْلَى غُفْرَةَ ، قَالَ : حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُحَمَّدٍ مِنْ وَلَدِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ، قَالَ : كَانَ عَلِيٌّ إِذَا وَصَفَ رَسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم ، قَالَ : لَمْ يَكُنْ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم بِالطَّوِيلِ الْمُمَّغِطِ ، وَلا بِالْقَصِيرِ الْمُتَرَدِّدِ ، وَكَانَ رَبْعَةً مِنَ الْقَوْمِ ، لَمْ يَكُنْ بِالْجَعْدِ الْقَطَطِ ، وَلا بِالسَّبْطِ ، كَانَ جَعْدًا رَجِلا ، وَلَمْ يَكُنْ بِالْمُطَهَّمِ ، وَلا بِالْمُكَلْثَمِ ، وَكَانَ فِي وَجْهِهِ تَدْوِيرٌ ، أَبْيَضُ مُشَرَبٌ ، أَدْعَجُ الْعَيْنَيْنِ ، أَهْدَبُ الأَشْفَارِ ، جَلِيلُ الْمُشَاشِ وَالْكَتَدِ ، أَجْرَدُ ، ذُو مَسْرُبَةٍ ، شَثْنُ الْكَفَّيْنِ وَالْقَدَمَيْنِ ، إِذَا مَشَى تَقَلَع كَأَنَّمَا يَنْحَطُّ فِي صَبَبٍ ، وَإِذَا الْتَفَتَ الْتَفَتَ مَعًا ، بَيْنَ كَتِفَيْهِ خَاتَمُ النُّبُوَّةِ ، وَهُوَ خَاتَمُ النَّبِيِّينَ ، أَجْوَدُ النَّاسِ صَدْرًا ، وَأَصْدَقُ النَّاسِ لَهْجَةً ، وَأَلْيَنُهُمْ عَرِيكَةً ، وَأَكْرَمُهُمْ عشرَةً ، مَنْ رَآهُ بَدِيهَةً هَابَهُ ، وَمَنْ خَالَطَهُ مَعْرِفَةً أَحَبَّهُ ، يَقُولُ نَاعِتُهُ : لَمْ أَرَ قَبْلَهُ ، وَلا بَعْدَهُ مِثْلَهُ صلى الله عليه وسلم

يادونه :
څرنګه چې داحديث ډېراوږداوورپسې دامام الترمذى تشريح هم ده نوښه به داوي چې ژباړه اوخلاصه يې مخكې كړو غيرعربوشارحينو حديث ځانته ژباړلى اودمصنف دالفاظو تشريح يې بيله ژباړلې اوتشريح كړې ده عربي شروحو هم حديث اودمصنف تشريح بيله ،بيله سپړلې اوتفصيل كړې ده زه غواړم چې دحديث له لنډې ژباړې وروسته دحديث په تشريح كې دمصنف تشريح هم ځاى كړم اوځکه موداصمعي تشريح هم بېله ونه ژباړله چې په دې سره به موداطناب اواوږدوالي مخه نيولې وي .


ژبـــاړه اوخـلاصـــه :

ابراهيم بن محمد چې دحضرت على رضي الله عنه له اولاد نه دى وايي:حضرت على رضي الله عنه به چې كله درسول الله صلي الله عليه وسلم حليه،شكل اوصورت بياناوه ويل به يې: رسول الله صلي الله عليه وسلم نه ډېرجګ واونه ډېرټيټ و بلكې دمنځنۍ ونې خاوند و دده وېښتان نه ډېر ''ول ول '' وو اونه ډېرښوى وو بلكې ليږ ولونه يې لرل اوداسې وو لكه ږمنځ شوي.دده بدن هم ډېرغټ نه و اونه يې مخ ډېرګرد و بلكې په مخ كې يې يوڅه ګول والى و ،سپين رنګ يې و چې سوروالي ته مايله و،سترګې يې تكي تورې وې اواوږدې وريځې يې لرلې.دهډوكو سرونه اواوږې يې غټې وې دبدن په زياته برخه يې وېښتان نه و په ځينې برخويې وېښتان وو له سينې نيولې ترنامه پورې يې د وېښتانو اوږده ليكه وه،لاسونه اوپښې يې غوښين وو .دتګ په وخت كې به يې په قوت سره ګامونه اخيستل.ته به وايې چې په ځوړښكته كيږي اوچاته به يې چې توجه كوله نوپه پوره بدن سره به ورته متوجه كيدى ددواړو وليوپه منځ كې يې دنبوت مهرؤ اودى دټولونبيانو اخيري نبى و،ډېرسخي زړه يې درلود،له هرچا نه په ژبه كې ريښتونى اونرم طبيعت يې لا ره ،داراز ترټولوله ښې كورنۍ څخه و، په لومړي ځل به چې چاوليد وېره به يې په زړه كې پيداشوه يعنې په لومړي ځل ليدلو سره به سړى په رعب كې ولويدى اوچې كله به يې ليږ وخت ورسره تېركړ اووه به يې پېژاند بيابه پرې مين شو دده دشكل اوصورت هريوه بيانوونكي به داويل چې دده په څېرښايسته انسان مانه مخكې ليدلى اونه له ده وروسته .





امام الاصمعى ددې روايت
سخت توري داسې تشريح كوي :

قَالَ أَبُو عِيسَى : سَمِعْتُ أَبَا جَعْفَرٍ مُحَمَّدَ بْنَ الْحُسَيْنِ ، يَقُولُ : سَمِعْتُ الأَصْمَعِيَّ يَقُولُ فِي تَفْسِيرِ صِفَةِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم :

الْمُمَّغِطُ : الذَّاهِبُ طُولاوَقَالَ : سَمِعْتُ أَعْرَابِيًّا يَقُولُ فِي كَلامِهِ : ممَغَّطَ فِي نَشَّابَتِهِ ، أَيْ مَدَّهَا مَدًّا شَدِيدًا
وَالْمُتَرَدِّدُ : الدَّاخِلُ بَعْضُهُ فِي بَعْضٍ قِصَرًا
وَأَمَّا الْقَطَطُ : فَالشَّدِيدُ الْجُعُودَةِ
وَالرَّجلُ : الَّذِي فِي شَعَرِهِ حُجُونَةٌ : أَيْ تَثَنٍّ قَلِيلٌ
وَأَمَّا الْمُطَهَّمُ: فَالْبَادِنُ ،الْكَثِيرُ اللَّحْمِ
وَالْمُكَلْثَمُ : الْمُدَوَّرُ الْوَجْهِ
وَالْمُشَرَبُ: الَّذِي فِي بَيَاضِهِ حُمْرَةٌ
وَالأَدْعَجُ : الشَّدِيدُ سَوَادِ الْعَيْنِ
وَالأَهْدَبُ : الطَّوِيلُ الأَشْفَارِ
وَالكَتِد: مُجْتمَعُ الْكَتِفَيْنِ وَهُوَالكَاهِلُ ،
وَالْمَسْرُبَةِ: هُوَالشِعْرٌالدَّقِيقُ الَّذِىْ كَأَنَّهُ قَضِيْبٌ مِنَ الصَّدْرِاِلَى السِّرةِ.
وَالشَّثِنٌ : الْغَلِيْظٌ الْأصَابِعٌ مِنَ الْكَفَيْنِ وَالْقَدَمَيْنِ
وَالتَّقَلٌّعٌ: أن ْیَمْشِى بِقٌوّةٍ
وَالصَّبَبٌ : الحٌدٌورٌتَقٌوْلٌ انْحَدَرَنَافِىْ صٌبٌوْبٍ وَصَبَبٍ.
وَقَوْلٌهٌ جَلِيْلٌ الْمَشَاشِ : يٌرِيْدٌ رٌؤٌسٌ المَنَاكِبِ
وَالْعِشْرَةٌ : الصَحْبَةٌ،وَالْعَشيْرٌ،الصَاحِبٌ ،
وَالبَدِيهَةٌ :المٌفَاجَاةٌ يٌقَالٌ بَدَهْتٌهٌ بِأَمْرٍاَىْ فَجَأْتٌهٌ.
بېرته سر ته
د کارونکي عکس وښاياست شخصي پېغام وليږئ
رښتینی
ستوري
ستوري


دغړيتوب نېټه: 02 جون   2006
ليکنې: 1807

ليکنهد ليکنې نېټه  : ٣   شنبه   اکتوبر   12, 2010 7:26 am    عنوان   : Reply with quote

.

دالفاظوتشريح اوتفصيل :


لَمْ يَكُنْ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم بِالطَّوِيلِ الْمُمَّغِطِ :

ددې جملې معنى مخكې تيره شوې ده يواځې دممغط تورى تشريح ته اړتيالري ددې توري دويم ميم په تشديد سره ده په ځينې نسخوكې په غين باندې شد ليكل شوى وي چې هغه سم نده ځكه دادالانمغاط اسم فاعل ده اوله باب دانفعال نه ده .چې ډېراوږدوالي ته وايي.لكه عرب وايي امغط النهار.ورځ اوږده شوه.نوددې توري اصل منمغط ده په نون سره ځكه باب انفعال ده چې نون يې دمطاوعت له پاره راځي.دانون په ميم بدل شو اوپه دويم ميم كې چې دنفس كلمې نه ده اودفاء په ځاى ده مدغم شونوممغط شو اودغين تشديدنده صحى.خوكه چيرته داسم مفعول صيغه شي بيادغين په تشديد اوفتحه سره دى اوبيابه له باب تفعيل نه وي نه باب انفعال ،ددې الممغط په توري كې مصنف داصمعى قول راخيستى اوهغه يې داسې معنى كړې ده:الذاهب طولاً يعنې په جګوالي كې پورته تللى دى ،اصمعى دخپلې خبرې دپخلي له پاره دبدوى عرب قول رااخلي اوبدوى عرب چې دوى يې اَعراب بولي په اصل عربيت پاته دي ځكه خو به مخكې عربوخپل ماشومان دبدوى عربو ميرمنو(دايه)ته وركول څويې ژبه اصلي اوسوچه شي .تمغط فى نشابته.يعنې غيشى يې په لينده كې كش كړ دلته دغيشي نه دكشيدلواسنادمجازي دى اصلا خولينده كشول كيږي.اى مدها مداً شديداًدادتمغط معنى شوه دلته داصمعى په كلام كې دتمغط ماده دتفعل په باب كې راغلې ده اوپه حديث شريف كې دانفعال باب راغلى خوداكومه ستونزه نه جوړوي ځكه اصلاخبره دامتداد ده اوهغه دغيشي په كشولو اودقدپه پورته تګ دواړوكې شتون لري.


وَلا بِالْقَصِيرِ الْمُتَرَدِّدِ :

نه ډېرټيټ و دالمتردد معنى داصمعى په قول كې داسې را غلې ده :الداخل بعضه فى بعض يعنې دټيټ والي له كبله داسې بريښي لكه ځينې غړي يې چې په
نوروكې ننوتلي وي كه تاسو نسبتاً دمزي سړي لاسونوته ځيرشئ اودهغه ګوتو ته وګورئ بالكل داسې برېښي لكه په لاس كې يې چې ننوتلې وي .
وَكَانَ رَبْعَةً مِنَ الْقَوْمِ.داجمله په ځينې نسخوكې بې واوه راغلې ده ، دواوپه صورت كې داجمله په لم يكن الرسول الله باندې عطف ده نودادمخكيني مضمون له پاره تاكيد ده. په يوه روايت كې راغلي چې رسول الله صلي الله عليه وسلم له مربوع نه يوڅه جګ ؤاوس دلته بيادتناقض ستونزه رامنځته كيږي ددې له پاره شارحين بياتاويل ته اړكيږي خوپټه دې نه وي چې داتاويلونه ځينې ډېرغوره،معقول اوپه زړه پورې وي اوځينې بيابېخونده هم وي لكه ددې ځاى تاويل زماپه ذوق بې خونده ده اوياخوكيدى شي زماذوق يوڅه بېخونده وي دلته دوى له "ربعه " نه هغه يوه نوعه دمربوع مرادکوي چې جګوالي ته مائل وي خو دې تنوع ته په جمله كې كومه اشاره نشته نوښه به داوي چې وويل شي دامربوع والى ياديوه سړي دمنځني قد خاوند كېدل يوه اضافي معنىٰ ده ځينې صحابه كرامو هغه دمنځني قدخاوند بللى اوځينې نوروته له منځني قدنه هم يوڅه دنګ معلوم شوى نوهغوى اطول من المربوع ويلى دي .بناء دمنځنيوالي اضافي معنى تقديراواندازه ګواكې دهرچابيل دى.
لَمْ يَكُنْ بِالْجَعْدِ الْقَطَطِ ، وَلا بِالسَّبْطِ: ددې جملې تفصيل مخكې په يوه روايت كې تيرشوى اودلته يې په تفصيل كې مصنف دامام الاصمعى قول راخيستى:
واماالقطط فالشد يد جعوده )الجعودة( دوېښتانو صفت ده هغه وېښتان چې ولونه زيات لري يازمونږ په محلي پښتو كې كوړيچي ورته وا يي ( غونج ) اوالقطط چې په دې كوړيچوالي ياغونجوالى كې زيادت وي هغه ته ويل كيږي داعبارت په ځينې نسخوكې فشديدجعودة راغلى يعنې دشديد له توري سره الف اولام نشته.









يـــادونـــه :
داليږمخكې مادمحلي اومعياري پښتوخبره وكړه متاسفانه چې دعربي پراخې ژبي هراسم اوهرمصدر له پاره مونږ معادل توري نلرونوكوم ځاى چې زه له داسې ستونزې سره مخ كيږم هلته يواسم په جمله سره ژباړم اوياد(وال) وروستاړي ته اړشم اوكه فرضاً په محلي پښتوكې مې كوم اسم پيداكړبياهغه ورځاى كوم خوهلته يادونه په كاروي اوماهم يونيم ځاى يادونه كړې ده.
بېرته سر ته
د کارونکي عکس وښاياست شخصي پېغام وليږئ
رښتینی
ستوري
ستوري


دغړيتوب نېټه: 02 جون   2006
ليکنې: 1807

ليکنهد ليکنې نېټه  : ٤   شنبه   اکتوبر   13, 2010 3:25 am    عنوان   : Reply with quote

.
.

كَانَ جَعْدًا رَجِلا :

معنى يې داده چې درسول الله صلي الله عليه وسلم په وېښتانو كې يوڅه ماتوالى ؤ،يومخ ښوى اوسيخ نه وو،مصنف داصمعى تشريح رااخلي:والرجِل:الذى فى شعره حجونة.يعنې الرجل چې اكثره په كسره دجيم سره راځي دامعنى چې په وېښتانوكې يې يوڅه انعطاف وي اوسيخ ياښوى نه وي له دې عبارت وروسته اى (تثن قليلاً)داداصمعى نه بلكې دمصنف ياابوجعفر زياتونه ده .


وَلَمْ يَكُنْ بِالْمُطَهَّمِ وَلا بِالْمُكَلْثَمِ :

دا دواړه داسم مفعول صيغې دي لومړۍ له تطهيم اودويمه له الكلثمه نه ده .المطهم هغه سړي ته وايي چې له څربښته يې مخ پړسيدلى وي اودډېرڅربښت له كبله داسې معلوميږي ته وايي ټنډه يې تروشه نيولې ده يعنې په مخکې يې عبوسة وي اوډېرډنګر ته هم المطهم وايي نوداتورى ګواكې له اضدادونه ده اوالمكلثم هغه چاته وايي چې ګردمرد مخ يې وي .دلته له المكلثم نه داشبه راولاړېده چې ګواكې اوږدمخ به يې و اوداډول مخونه په عربوكې يوڅه زيات هم دي، ددې شبهې ددفع كولوله پاره يې وويل :


وَكَانَ فِي وَجْهِهِ تَدْوِيرٌ يعنې په مخكې يې يوڅه ګردوالى و يعنې نه ډېرګرداونه اوږد و اوداجمله په ځينې نسخو كې دوجهه په ځاى وكان فى الوجه راغلې .







أَبْيَضُ مُشَرَبٌ :

داصفت اوموصوف خبردى دمحذوفې مبتدا له پاره چې (هو) ده په يوه روايت كې "مشرب حمرة" راغلى چې معنىٰ يې واضحه شوه.مشرب داسم مفعول صيغه ده اوله باب الافعال نه ده په ځينې نسخوكې مشرب په تشديدسره راغلى دى.الاشراب د دوو رنګونو ګډېدلوته وايي ګواكې يوه رنګ بل څښلى وي.بياض مشرب حمرة دامعنى چې سپين رنګ سورنګ څښلى وي اوپه تشديدسره كثرة اومبالغه پكې راځي.نودلته دبياض اثبات وشواومخكې يې نفي شوې وه.ځكه مثبت مشرب بياض ده اومنفي نګه بياض ده.


أَدْعَجُ الْعَيْنَيْنِ:

دسترګودكسي زيات توروالي ته ويل كيږي په دې شرط چې سترګې وسعت هم ولري اوځينې لغويين وايي چې دسترګې توره برخه تكه توره وي اوسپينه يې تكه سپينه وي هغه ادعج العينين بلل كيږي.اوپه النهايه كې ليكي چې الدعجة دسترګو توروته وايي نو په ادعج سره زيادت راغى.



أَهْدَبُ الأَشْفَارِ:

الاشفار دالف په فتحه سره دشُفرجمع ده دسترګودكورپاسنۍ برخې ته ويل كيږي چې وېښتان هم پرې شنه وي اوهُدب بضم الهاء هم دشفر په معنى ده خواهدب هغه چاته ويل كيږي چې دغه وېښتان يې اوږده اومستطيل وي يعنې درسول الله صلي الله عليه وسلم وريځي اوږدې وي ،ابن سعدله عبدالله بن عباس اونوروصحابه كرامورضي الله تعالي عنهم نه روايت كوي كله چې له خوبه ماشومان راپورته كيږي نوسرونه يې ببر اوسترګې يې خيرنې وي، خورسول الله صلي الله عليه وسلم چې ماشوم و اوله خوبه به راپورته كېدى سربه يې غوړاوسترګې به يې تورې وي.


جَلِيلُ الْمُشَاشِ وَالْكَتَدِ:


المُشاش دميم په ضمه سره اوالمُشاشه يې جمعه ده دهډوكودسرونو غټوالي ته وايي لكه څنګلې ،مټې ،اوټوټكۍ اوالكتَِد دتاء په كسره
اوفتحه دواړوسره راځي اوږوته وايي.اودا وصف دلرونكي په ځواك، مېړانه اوقوت دلالت كوي .


أَجْرَدُ:

يعنې څيږ بدن يې نه و، دځيږ بدن لرونكي ته اشعروايي اوداشعر په نفى سره مقصددانشوچې ګواكې بېخي يې وېښتان نه و، بلکې درسول الله صلي الله عليه وسلم دبدن مباک په ځينې برخوويښتان وو لکه دسينې مسربه شوه اوپه لاسونواولينګيويې هم ويښتان وو


ذُو مَسْرُبَةٍ ، شَثْنُ الْكَفَّيْنِ وَالْقَدَمَيْنِ:


ددی جملو شرح او تفصیل مخکی تیرشوی دی .


إِذَا مَشَى تَقَلَّعَ كَأَنَّمَا يَنْحَطُّ فِي صَبَبٍ :

داشرط اوجزاء مستقله جمله ده اودتعديد په ډول راغلې ده .كانماينحط فى صبب دجزاء له پاره بيان ده .التقلع فى المشى دې ته وايي چې په قوت اوعجلة سره پښه پورته كوي اودادهغه تګ ضدده چې په سستي اوتكبر سره په ورو،ورو ګامونه اخلي .اوياخو كوچني ،كوچني ګامونه اخلي لكه دښځو اوپه صبب كې ''فى'' د''من'' په معنىٰ ده.


وَإِذَا الْتَفَتَ الْتَفَتَ مَعًا:

يعنې يوه شي ته به يې په پوره توجه سره كتل اويوه بل لوري ته به يې مخ نه اړاوه ځكه يوه شي ته دكتلو په مهال بل لورته په بيړه سره مخ اړول سپك كارده اوياخودامعنى چې چاته به غږ ېده يابه يې دچاخبرې اورېدلې نوپوره به ورته متوجه و اوپه ټول بدن به ورته متوجه و اوداسې نه ښايي چې له يوچاسره څوك خبره كوي يواځي سر اومخ يې هغه ته كړى وي يعنې مخ يې وركوږ كړى وي ،نه ! بايدسم پوره په ټول بدن سره ورته متوجه شي.


بَيْنَ كَتِفَيْهِ خَاتَمُ النُّبُوَّةِ ، وَهُوَ خَاتَمُ النَّبِيِّينَ:


په دی اړه وروسته مستقل باب راځي .خاتِم النبيين دتاء په كسره يعنې دى وروستى نبي دى له ده وروسته بل نبي نه راځي، حضرت عيسي عليه السلام چې راځي هغه به دده په شريعت سره عمل كوي بيت الله به يې قبله وي اودتاء په فتحه سره دامعنى چې نبيان په ده سره پاى ته رسيدلي دي اودى دنبوت وروستى مهردى.





أَجْوَدُ النَّاسِ صَدْرًا:


په دې ځاى كې علامه شهاب ا لدين احمد بن حجرالهيثمى په ''اشرف الوسائل الى فهم الشمائل'' كې ډېرښكلى بحث كړى دى چې يوه برخه يې را اخلو! يعنې رسول الله صلي الله عليه وسلم په ټولو خلكوكې دښه زړه خاوندو دلته دزړه تعبير په صدريعني سينې سره شوى دى خومراد مافى الصدر ده چې دې ته تسمية الشئ باسم محله اومجاوره وايي:درسول الله صلی الله علیه وسلم دزړه ښه والي اوجودة طبعي اوخلقي و، تكلفي اوتصنعي نه و اوياخو داسې چې دده زړه له هرډول باطني امراضوپاك و اوولې به پاك نه و؟ ځكه په صحيح رواياتو كې راغلي چې حضرت جبريل عليه السلام دده سينه وڅيرله اودده له زړه نه يې يوه دغوښي ټوټه لرې كړه.بيايې ده ته وويل چې دادشيطان برخه وه بيايې دسروزرو په لوښي کې دزمزم په اوبوسره دده زړه مبارک ومينځه اوپه يوه بل روايت كې : رسول الله صلي الله عليه وسلم وايي : بيادوى دواړوزمازړه له مانه ويوست څيري يې كړاودغوښي دوه تورې ټوټې يې ورنه لرې كړې بيادوى دواړو زماسينه په اوبواو واوره ومينځله زړه یی راته ومينځه اوبيايې ډاډپكې واچاوه ،او دختم النبوة مهريې پرې ولګاوه.
علامه الهيثمى دې ته ورته تقريباً درې نورروايتونه هم راخيستي دي اوبياليكي چې دادغوښي ټوټې خداى جل جلاله ځكه پكې پيداكړې وې څويې انساني خلقت اوانساني اعضاء پوره وي اوبياپه رباني امرسره ځكه لرې كړل شوى چې دده ډېرپاكول اوتطهير يې مقصدو اوپه ايت شريف كې چې (أَلَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ) ويل شوي دي ځكه چې سينه دوسوسو ځاى ده لكه په سورة الناس كې چې راغلي دي (الَّذِي يُوَسْوِسُ فِي صُدُورِ النَّاسِ) نوهلته دصدرانشراح اوصفايي مراد ده ځكه حضرت رسول الله صلي الله عليه وسلم خوتورواوسپينو ټولوانسانانواو پيريانو ته مبعوث كړل شوى دی نوالله پاك يې سينه پاكه كړه اوټول هموم يې ورنه پاك كړل ددعوت دټولوچاروله پاره يې سينه فارغه شوه اوپه دې اړه معرفت اوطاعت ته برابرشو.






وَأَصْدَقُ النَّاسِ لَهْجَةً:


رسول الله صلي الله عليه وسلم په ژبه اوخبروكې له هرچاريښتونى و. الهجة:دلام اوهاء دواړوپه فتحه سره هم راغلى اودلام په فتحه اوهاء په سكون سره هم راغلى معنى يې دلسان اوژبې ده اوله ژبې نه هغه دخبروآله ياځانګړى غړى يعنې دخولې په منځ كې مخروطي شكله سره غوښه نده مراد بلكې خبرې مراد دي.دامعنى اكثروشارحينو كړې ده خوابن حجرالهيثمى وايي چې نه! له ژبې نه دحروفواداء كول اوفصاحت مراد دى اودده په څېرفصاحت هيچانه لا ره .ډېري خوږې خبرې يې وې ،ملاعلى قارى ،عبدالروف المناوى اوشيخ ابراهيم البيجورى هغه مخكينۍ معنى كړې ده اولومړنيو دووشارحينو خودابن حجر خبره عجيبه اوله ځاى اومقام سره ناسمه بللې ده.خودابن حجر دخبرې له پاره دومره توجيه كيدلى شي چې اصلا دابحث درسول الله صلي الله عليه وسلم دخلقت اوحليى په اړه ده لكه په عنوان كې چې باب ماجاء فى خلق رسول الله صلي الله عليه وسلم ... راغلى اوفصاحت يادحروفو ښه اداء هم له خلقت نه ده ځكه دده دژبي ستاينه ده نورښتياويل اود دروغ نه ويلو خبره باطني صفت ده نه خلقي صفت.په دې جمله كې اسم ظاهر داسم ضمير په ځاى دډېرټينګارله پاره راوړل شوى كه نه په كار خوداسې و چې ويل شوي واى واصدقهم لهجة ځكه دالناس تورى مخكې په اجودالناس صدراً كې تير شو خومونږوويل چې اسم ظاهر دډېرټينګار اوتمكين له پاره راوړل شوى لكه : (قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ. اللَّهُ الصَّمَدُ)اوس دلته هوالصمد نه بلكې الله الصمدوويل شول يا( وبالحق انز لناه وبالحق نزل ) كې وبه نزل ونه ويل شول له دې وروسته په نوروجملوكې بياخبره لاين ته برابره شوى لكه دالاندې جمله :


وَأَلْيَنُهُمْ عَرِيكَةً:


عريكه تورى دطبيعت په وزن اومعنى ده اوالين اسم تفضيل دصلابت اوسختي ضدده.معنى يې داده چې دى دډېرنرم طبيعت خاوند و چې دحق مخالفت به نه و له عاموخلكوسره به په هرشي كې موافق واوډېرعاجزي كوونكى اوله چانه يې هيڅ نفرت اوورټ نه كاوه.






وَأَكْرَمُهُمْ عِشْرَةً:


عشره له معاشرة نه ده اوګډژوند كولوته عشرة وايي اوپه ځينې نسخوكې عشيرة راغلى په وزن اومعنى دقبيلة سره يعنې رسول الله صلي الله عليه وسلم په قوم ډېرشريف اوعزتمن و اوپه دې كې شك نشته چې دده نسب ډېرپاك اوسپېڅلى و. دالطبرانى په يوه روايت كې راځي: له حضرت ادم علیه السلام رانيولې زماتر موراوپلار پورې زه په نكاح كې رانقل شوى يم نه دزناله لارې .اوزماله پورتنيونيكونونه دجاهليت زنا نده شوې .اودقرآنكريم داايت چې (لَقَدْ جَاءكُمْ رَسُولٌ مِّنْ أَنفُسِكُمْ ) يې يووخت تلاوت كاوه نودفاء په فتحه سره يې وويل.اودفاء په فتحه سره يې معنى داشوه چې تاسوته نفيس اوډېرغوره رسول راغلى دى ددې ايت له تلاوت وروسته ده وويل چې زه دموراو پلاردواړوله لورې غوره يم زماپه ټولوپلرونو كې نكاح تېره شوې ده زنانده پكې شوې .
ابن حجردلته دعشيرة په نسخه كې ډېرتفصيل كړى دى اومختلف روايات يې راخيستي دي خوعشرة چې دمخالطة اوګډژوندپه معنى مونږواخيست،ښه مناسب ده ځكه يوخووروسته مصنف چې داصمعى تشريح راخيستې ده په هغه كې هم عشرة راغلى دى اوبل په دالاندې جمله كې دده دمعاشرة اوژوند انځور راغلى دى اوداسياق وايي چې عشرة نسخه غوره ده اولاندې جمله داده .



مَنْ رَآهُ بَدِيهَةً هَابَهُ:


په لومړي ځل به چې چاوليدياني لابه يې پيژندلى نه و او اخلاق به يې ورته معلوم نه وياخوداچې په ناڅاپه توګه به چاوليداودده لوړاوغوره اخلاقوته به يې پام نه وكړى،وبه وېريدى ځكه دده په څېره كې جلال اوهيبت پروت واوکه :



وَمَنْ خَالَطَهُ مَعْرِفَةً أَحَبَّهُ:


دچاپېژندنه به ورسره وشوه اودده غوره اخلاق به يې ځان ته معلوم كړل،دده تواضع اوعاجزي اوپاسته خويونه به يې وليدل نوبيابه پرې مين شو اوله مور،پلار،اولاد اوآن ځان څخه به ورته ګران شو.







يَقُولُ نَاعِتُهُ : لَمْ أَرَ قَبْلَهُ ، وَلا بَعْدَهُ مِثْلَهُ صلى الله عليه وسلم :


يعنې چابه چې درسول الله صلي الله عليه وسلم صفت كاوه نه يې شوى كولى چې داخبره ونكړي(دده په څېر مې له ده مخكې او وروسته هيڅوك نه دي ليدلي) اولكه مونږ پښتانه چې يوه خبره په لنډوټكوكې بيانول غواړو نووايو:لنډه يې داده چې سارى نلري يعنې ماپه خپل ژوندكې دده په څېرڅوك ندى ليدلى نه له ده مخكې اونه له ده وروسته .
بېرته سر ته
د کارونکي عکس وښاياست شخصي پېغام وليږئ
رښتینی
ستوري
ستوري


دغړيتوب نېټه: 02 جون   2006
ليکنې: 1807

ليکنهد ليکنې نېټه  : ٥   شنبه   اکتوبر   14, 2010 4:09 am    عنوان   : Reply with quote

.

.

يـواشكـا ل اود هـغــه ځـــواب :


دحضرت على كرم الله وجهه په دې قول چې يقول ناعته...سره يواشكال رامنځته كيږي هغه داسې چې وروسته به په خپله له حضرت على رضي الله عنه نه دتشبيه روايت راشي اوبخارى رحمه الله روايت كوي چې حضرت ابوبكرالصديق رضي الله عنه حضرت حسن رضي الله عنه په غيږ كې ورواخيست اوويل يې: په خداى سوګندچې رسول الله صلي الله عليه وسلم ته ورته دى نه على ته اوحضرت على رضي الله عنه ورته خندل اوانس رضي الله عنه وايي چې حسين رضي الله عنه له ټولو زيات رسول الله صلي الله عليه وسلم ته ورته و، داراز له حضرت انس رضي الله عنه نه يوبل روايت دحضرت حسن رضي الله عنه په باره كې راغلي چې دى وايي هغه رسول الله صلي الله عليه وسلم ته ډېرورته و. دادرې واړه روايتونه امام بخارى په كتاب المناقب كې راخيستى دى دې اشكال ته داسې ځواب ويل شوى چې دحضرت على رضي الله عنه په روايت كې چې نفى راغلې: لم اره قبله ... داپه
عموم باندې بنا ده اوپه داوروستيو رواياتو كې چې دتشبيه اثبات راغلى داپه يوه نوعه د تشبيه كې ده چې هغه يواځې دشكل مشابهت و.ځكه په (لم ار مثله) کې دسيرت اوصورت دواړو دنفى مساوات مرادده ځكه د(مثل) تورى دتسويې له پاره راځي اومماثل مساوي ته وايي اودلته مطلق مشابهت مرادنده بلكې خِلقى اوخلقى دواړه مماثلت مرادده ځكه د(مثل) تورى داسې نكره ده چې معرفه كيږي نه، نوبناءً دلته دذات اودټولوصفاتو دمماثلت انتفاء مقصدده اوداشكال په څوځايونوكې مازې يا مطلق مشابهت مرادده.



رســـول الله تـــه ورتـــه كســـان



په صحابه كراموكې ځينې داسې كسان ووچې رسول الله صلي الله عليه وسلم ته ورته شكلونه خداى جل جلاله وركړي وو.لكه حسن رضي الله عنه چې درسول الله صلي الله عليه وسلم دبدن پورتنۍ برخې ته ورته و اوحضرت حسين رضي الله عنه چې درسول الله دبدن لاندينۍ برخې ته ورته و.دارازحضرت فاطمه رضي الله عنهااوابراهيم ابن رسول الله صلي الله عليه وسلم ،ابراهيم بن الحسن بن الحسين اويحى بن قاسم ، يحى دومره زيات رسول الله ته ورته و چې خلكو به (شبيه) باله، مورخين ليكي چې ديحيى بن قاسم دوليوپه منځ كې دكوتري دهګۍ هومره غوښه هم وه لكه درسول الله دخاتم النبوة په څېركله به چې حمام ته ننوت اوخلكو به وليد نوخلكو به ازدحام پرې جوړكړپه رسول الله به يې درودويل پيل كړل اودتبرك په توګه به يې دده هغه مخصوصه غوښه ښكلوله،داراز جعفربن ابى طالب رضي الله عنه هم رسول الله صلي الله عليه وسلم ته ورته و.اودده زوى عبدالله هم ،قثم بن العباس،ابوسفيان بن الحارث،مسلم بن عقيل بن ابى طالب،قاسم بن عبدالله دغه پورتني كسان ټول له بنوهاشم نه دي، نورهم داسې كسان و چې رسول الله صلي الله عليه وسلم ته ورته وو لكه :سائب بن يزيدالطلبى چې دامام الشافعى غورنيكه كيږي ،عبدالله بن عامربن كرز، على بن على بن عباد الرفاعى، ابن ربيعه البصرى دى يووخت معاويه رضي الله عنه وليدپه ټنډه يې ښكل كړاوځمكه يې هم وركړه اوحضرت انس رضي الله عنه به چې وليدژړل به يې. دحديث تشريح پاى ته ورسيده .



دروايانو حال :


په دې حديث كې څوكسه راويان راغلي دي لكه:محمدبن عبده الضبى البصرى،على بن حجر،ابوجعفر محمدبن االحسين ابن ابى حليمه،عيسى بن يونس عمربن عبدالله
ابراهيم بن محمداوعلى بن ابى طالب رضي الله عنهم اوداراز دمصنف په تشريح كې امام الاصمعى رحمه الله هم را غلى چې په لاندې توګه يې درپېژنو :



احمدبن عبده الضبى البصرى :

دحديثو په راويانوكې په همدې نامه دبصرې اوسيدونكى يوبل راوي هم شته خوله هغه سره الابلى ليكل كيږي له هغه سره دتوپيرله پاره يې له دې احمدسره الضبى وليكه الضبى دضادپه فتحه اودباء په تشديددبنوضبه قبيلې ته نسبت ده اوبنوضبه دبصرې اوسيدونكي عرب دي دى ثقه اوداحتجاج وړدى اوپه كال (245) هـ كې وفات شوى.


علـى بـن حـجر :

دحديثو مشهوراوثقه امام دى دعلم له پاره يې زياتو هيوادونوته سفرونه كړى دى دمروه الروزاوسيدونكى اوپه ابوالحسن السعدى سره هم پېژندل كيږي په كال (154) هـ كې زيږيدلى اوپه (244) هـ كې وفات شوى تصنيفات هم لري چې يويې احكام القرآن ده بخارى،مسلم،ترمذى،اونسائى له ده نه روايتونه رانقل كړي دي رحمه الله


ابوجعفرمحمدبن الحسين:


له مصنف پرته بل چاله دې راوي نه روايت نده را خيستى اودده دشهرت له كبله مصنف هم دهغه دښې پېژندنې په موخه ورسره ليكلي چې دى ابن ابى حليمه دى دمصنف په (وهوبن ابن ابى حليمه) د هوپه ضميركې شارحين اختلاف لري چې حسين ته را جع دى كه محمدته خوښه خبره داده چې محمدته راجع دى.



وَالْمَعْنَى وَاحِدٌ ، قَالُوا:


مصنف له دې دريوواړو استادانو دتحديث له خبرې وروسته وايي چې :والمعنى واحد.موخه يې داده چې ده له دې دريوواړو استادانونه په مختلفو عباراتو سره داروايت رانقل كړى دى، خومعنى اومقصدددريو واړو راويانو يو ده اواختلاف نلري دمصنف داجمله چې قالوا داكلام مستانف دى اودلومړي حدثناله پاره بيان دى ،يعنې حدثنا احمدوعلى ومحمد اوددوى روايت معناً متحدده اودوى هريوه ويلي دي:حدثنا عيسى بن يونس...


عيسى بن يونس :


عيسى دحديثو ستراومتقى امام تيرشوى دى شپږو امامانو له ده نه روايتونه راخيستي نوموړي له مالك بن انس،الاوزاعى اونورونه روايتونه رانقل كړي دي، دى خورالوى محدث، لوى مجاهد اوخورامتقى انسان و ويل كيږي چې دروم اونورو ځايونو په پنځه څلويښت غزواتو كې يې برخه اخيستې وه اوپنځه څلويښت ځله يې حج كړى و يوكال به غزاياجهاد ته تلواويوكال به حج ته تلو، په كوفه كې زيږيدلى اواوسنى بيروت ته نږدې په حدث نومي ځاىكې يې ژوندكړى دى يووخت دى په كوفه كې اوسيدى ويل كيږي چې هارون الرشيد حج ته روان و اوكوفې ته ورغى ،قاضى ابويوسف ته يې وويل چې ټولومحدثينو ته خبر وركړه چې زما ملاقات ته ځانونه راورسوي وايي چې دكوفې ټول محدثين دهارون الرشيد ملاقات ته حاضر شول يواځي دوه كسان رانغلل چې يوعبدالله بن ادريس اوبل عيسى بن يونس و،هارون الرشيد خپل دواړه زامن امين اومامون ده ته ورولېږل چې له ده نه حديث واوري هغوى ورغلل څوحديث يې ورنه واوريدل .نوهارون الرشيد امروكړچې لس زره درهم عيسى بن يونس ته وروليږي هغه بيرته واپس كړل ويې نه منل هارون الرشيد ګومان وكړچې ليږ ورته ښكاره شوې نويې شل زره وروليږلى هغه ورته وويل چې كه داټول جومات ترچته پورې له سرو زروراته ډك كړې دحديثوپه عوض كې به يې وانخلم.
عبدالروف المناوى دعيسى بن يونس دوفات تاريخ(264)هـ ليكلى خوداغلط ده ياكيدى شي دناسخ تېروتنه وي دى په كال (187)هـ كې وفات شوى ابن حجرپه تهذيب التذهيب كې وايي چې دده دوفات (187هـ) كال ډېروزياتو مؤرخينو ليكلى دى دى ليكي:فيهاارخه غيرواحد.په اوسنيومؤرخينوكې خيرالدين الزركلى هم دانيټه غوره كړې ده ،اوابن العمادالحنبلى (188هـ) ليكلى خوپه هرصورت دمناوى (264)هـ ناسم ده شيخ ابراهيم البيجورى چې له مناوى نه زيات شيان اخلي هغه هم (264هـ )ليكلى اودعبدالرؤف المنادي تېروتنې ته نه دي ځيرشوي



عمربن عبدالله :


ابوحفص عمربن عبدالله المدنى دمدينې منورې اوسيدونكى اودغفرة په اړه دتهذيب التهذيب په ذيل كې ليكلي چې داغفرة بنت الرباح ده اودحضرت بلال رضي الله عنه خورده ابن الاثير په اُسدالغابة كې دغفَيره (په تصغير)په نامه يوه صحابيه راخيستې ده اوويلي يې دي چې دادبلال رضي الله عنه اودهغه دورورخالدخوروه .دده په اړه چادتوثيق خبره كړې ده اوځينو ضعيف بللى اودايې ويلي چې دده اكثره حديث مراسل دي په كال (145)هـ كې وفات شوى دى. مصنف اوابوداودله ده نه روايتونه رانقل كړي دي .



ابراهيم بن محمد :


ابراهيم بن محمدبن على ابن ابى طالب رضي الله عنهم ده له خپل پلاراونيكه نه دارسال په توګه روايات راخيستي اوله انس رضي الله عنه نه هم اوياسين العجلى عمرمولى غفره اومحمد بن اسحاق له ده نه روايتونه كړي دي دى ثقه اوصدوق بلل شوى العجلى اوابن حبان په ثقاتو كې شميرلى دى .
اودده پلارمحمدبن الحنفيه رضي الله عنه مشهوراووتلى هاشمي شخصيت دى اودحضرت علي رضی الله عنه زوى دى ، ويل كيږي چې له حسنينووروسته دحضرت على رضي الله عنه په اولادكې دريم مقام لري دحضرت على رضي الله عنه حالات مخكې تيرشوي ا وس راځو دامام الاصمعى ژوندته لنډه كتنه كوو.





الاصــــمـعــى :


ابوسعيدعبدالملك بن قريب بن عبدالملك الباهلى البصرى الاصمعى په كال (122)هـ كې زيږيدلى اوپه (216) هـ كې په بصره كې وفات شوى دى دده يونيكه اصمع نوميده هغه ته دنسبت له كبله ده ته الاصمعى وايي په شعر،لغت اوعلم النحوكې داصمعى امامت هرچامنلى دى اوپه حديثو كې هم ټول محدثين دى كره اوثقه بولي،دحديثو له لويو،لويوامامانوڅخه يې روايتونه رانقل كړي دي لكه شعبة بن الحجاج اودواړه حماده ، امام مالك اونورو اوله ده هم نورولويو امامانو روايتونه رانقل كړي دي لكه:ابوعبيدالقاسم بن سلام،يحى بن معين .ويل كيږي چې دحديثو اوتفسير په تشريح كې به يې ډېرزيات احتياط كاوه اوهم ويل كيږي چې دى به په دښتو كې په اعرابو پسې ګرځيده اودهغوى كيسې اواصلي عربي توري به يې راټولول .يوه الماني مستشرق ويليم اهلورد (Vilhelm. Ahlwarde) يوكتاب ليكلى چې الاصمعيات نوميږي اوداصمعي ځانګړي روايتونه او قصيدې يې پكې رايوځاى كړې دي



د حـــديث تــخـريــج :



دحديث اسناد ضعيف ده،مصنف په همدې اسناد سره په خپل جامع كې په باب ماجاء فى صفة النبى صلي الله عليه وسلم کې روايت كړى. اوورسره زياته كړي يې ده .حسن غريب ليس اسناده بمتصل اوبل داسناددضعف لامل يې دغفره مولى عمربن عبدالله دى چې هغه ضعيف اوكثيرالارسال دى اودارازابراهيم بن محمدهم له خپل نيكه نه ارسال كاوه.اوابن سعد هم دهمدې عمربن عبدالله له لارې په خپل طبقات كې راخيستى دى .
بېرته سر ته
د کارونکي عکس وښاياست شخصي پېغام وليږئ
رښتینی
ستوري
ستوري


دغړيتوب نېټه: 02 جون   2006
ليکنې: 1807

ليکنهد ليکنې نېټه  : جمعه   اکتوبر   15, 2010 4:51 am    عنوان   : Reply with quote

.

.

7ـ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ وَكِيعٍ ، قَالَ : حَدَّثَنَا جُمَيْعُ بْنُ عُمَیرَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْعِجْلِيُّ ، إِمْلاءً عَلَيْنَا مِنْ كِتَابِهِ ، قَالَ : أَخْبَرَنِي رَجُلٌ مِنْ بَنِي تَمِيمٍ ، مِنْ وَلَدِ أَبِي هَالَةَ زَوْجِ خَدِيجَةَ ، يُكَنَى أَبَا عَبْدِ اللهِ ، عَنِ ابْنٍ لأَبِي هَالَةَ ، عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ ، قَالَ : سَأَلْتُ خَالِي هِنْدَ بْنَ أَبِي هَالَةَ ، وَكَانَ وَصَّافًا ، عَنْ حِلْيَةِ رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم ، وَأَنَا أَشْتَهِي أَنْ يَصِفَ لِي مِنْهَا شَيْئًا أَتَعَلَّقُ بِهِ ، فَقَالَ :
كَانَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم فَخْمًا مُفَخَّمًا ،
يَتَلأْلأُ وَجْهُهُ ، تَلأْلُؤَ الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ ،
أَطْوَلُ مِنَ الْمَرْبُوعِ ، وَأَقْصَرُ مِنَ الْمُشَذَّبِ ،
عَظِيمُ الْهَامَةِ ،
رَجِلُ الشَّعْرِ ، إِنِ انْفَرَقَتْ عَقِيقَتُهُ فَرَّقَ ، وَإِلا فَلا يُجَاوِزُ شَعَرُهُ شَحْمَةَ أُذُنَيْهِ ،
إِذَا هُوَ وَفَّرَهُ ،
أَزْهَرُ اللَّوْنِ ،
وَاسِعُ الْجَبِينِ ،
أَزَجُّ الْحَوَاجِبِ ، سَوَابِغَ مِنْ غَيْرِ قَرَنٍ ،
بَيْنَهُمَا عِرْقٌ ، يُدِرُّهُ الْغَضَبُ ،
أَقْنَى الْعِرْنَيْنِ ، لَهُ نُورٌ يَعْلُوهُ ، يَحْسَبُهُ مَنْ لَمْ يَتَأَمَّلْهُ أَشَمَّ ،
كَثُّ اللِّحْيَةِ ،
سَهْلُ الْخدَّيْنِ ،
ضَلِيعُ الْفَمِ ،
مُفْلَجُ الأَسْنَانِ ،
دَقِيقُ الْمَسْرُبَةِ ،
كَأَنَّ عُنُقَهُ جِيدُ دُمْيَةٍ ، فِي صَفَاءِ الْفِضَّةِ ،
مُعْتَدِلُ الْخَلْقِ ، بَادِنٌ مُتَمَاسِكٌ ، سَوَاءُ الْبَطْنِ وَالصَّدْرِ ،
عَرِيضُ الصَّدْرِ ،
بَعِيدُ مَا بَيْنَ الْمَنْكِبَيْنِ ،
ضَخْمُ الْكَرَادِيسِ ،
أَنْوَرُ الْمُتَجَرَّدِ ،
مَوْصُولُ مَا بَيْنَ اللَّبَّةِ وَالسُّرَّةِ بِشَعَرٍ يَجْرِي كَالْخَطِّ ،
عَارِي الثَّدْيَيْنِ وَالْبَطْنِ مِمَّا سِوَى ذَلِكَ ،
أَشْعَرُ الذِّرَاعَيْنِ ، وَالْمَنْكِبَيْنِ ، وَأَعَالِي الصَّدْرِ ،

طَوِيلُ الزَّنْدَيْنِ ،
رَحْبُ الرَّاحَةِ ،
شَثْنُ الْكَفَّيْنِ وَالْقَدَمَيْنِ ،
سَائِلُ الأَطْرَافِ أَوْ قَالَ : شَائِلُ الأَطْرَافِ
خَمْصَانُ الأَخْمَصَيْنِ ،
مَسِيحُ الْقَدَمَيْنِ ، يَنْبُو عَنْهُمَا الْمَاءُ ،
إِذَا زَالَ ، زَالَ قَلِعًا ، يَخْطُو تَكَفِّيًا ،
وَيَمْشِي هَوْنًا ،
ذَرِيعُ الْمِشْيَةِ ،
إِذَا مَشَى كَأَنَّمَا يَنْحَطُّ مِنْ صَبَبٍ ،
وَإِذَا الْتَفَتَ الْتَفَتَ جَمِيعًا ،
خَافِضُ الطَّرْفِ ، نَظَرُهُ إِلَى الأَرْضِ ، أَطْوَلُ مِنْ نَظَرِهِ إِلَى السَّمَاءِ ،
جُلُّ نَظَرِهِ الْمُلاحَظَةُ ،
يَسُوقُ أَصْحَابَهُ ،
وَيَبْدَأُ مَنْ لَقِيَ بِالسَّلامِ .



ژبــاړه اوخـلاصــه :


حضرت حسن بن على(رضى الله عنهما) وايي:ماله خپل ماماهندبن ابى هاله رضي الله عنه نه پوښتنه وكړه چې درسول الله صلي الله عليه وسلم حليه،شكل اوصورت راته بيان كړه .ده به درسول الله صلي الله عليه وسلم حليه ډېره ښه بيانوله اوماډېره مينه لرله چې درسول الله صلي الله عليه وسلم حليه راته بيان كړي څويې له ځانه سره خوندي وساتم.نووې ويل:

رسول الله صلي الله عليه وسلم په خپله هم عظيم اولوى انسان و اودخلكو په نظركې يې هم عظمت لاره ،
مخ به يې داسې ځلېدى لكه دڅوارلسم سپوږمۍ،
دمنځني قدله سړى نه جګ و ،اوله ډنګراودنګ سړى نه ټيټ و،
سر يې لوى و ،
وېښتان يې داسې و لكه ږمنځ شوى چې وي كه به يې وغوښتل دسروېښتان سره بيل اوپه يوه اوبل لورې واړوي په خپله به سره بيل شول،اوكه نه هسې به يې پرېښودل .
كله به يې چې وېښتان زيات وو له غوږونو به يې تيريدل،
دګل غوندي رنګ يې و،
پراخ تندى يې لاره ،
وريځي يې اوږدې اوباريكه وې مكملې وې په منځ كې يې ښكاره چوله نلرله .
اودوريځو په منځ كې يې يو رګ و چې دغصې په وخت كې به ښكاره اووپړسېد،
پوزه يې لوړه وه ،كه به چاښه پام ورته ونكړګومان به يې كاوه چې دپوزې هډوكى به يې جګ وي خوداسې نه و په پوزه يې نورښكاريدى چې هغه به په پوزه دپاسه و.
ږيره يې ګڼه وه ،
اننګي يې نرم اوهواروو.
خوله يې لويه وه،
دغاښونوپه منځونوكې يې چولې لرلې ،
له سينې ترنامه يې يوه ليكه وېښتان وو.
غاړه يې دومره ښكلې وه لكه دانځور اودسپينوزرو په څيرصفاوه ،
ټول اندامونه يې معتدل وو نه ډېرغټ اونه ډېرواړه بلكې معتدل وو،
صورت يې غټ و خوداغټوالى يې داسې و چې اندامونه يې راټول اوچسپ و،ګېډه اوسينه يې سره برابروو،
سينه يې پلنه وه،
دوليو په منځ كې يې بُعداوليريوالى يافاصله وه،
دهډوكوسرونه يې غټ اوقوي وو.
دبدن لوڅې برخې يې نوراني وې دسينې په بره برخه كې له يوې نقرې نيولې ترنامه پورې داسې وېښتان تللي و لكه يوخط.په تيواوګېډه يې له دې خط ویښتانوپرته نوروېښتان نه وو اوپه لاسونو،مټواودسينې په برنۍ برخه يې وېښتان وو.
دمړوندونو هډوكي يې اوږده وو،
ورغوي يې پراخ وو،
خپړې اوپښې يې غوښينې وې ،
ګوتې يې اوږدې ياجګې وې ،
دتَلومنځنۍ برخه يې جګه وه ،
پښې يې نرمې اوښويې وې اوبه به چې پرې تويى شوې ژربه ورنه ولاړې ،
په قوت سره به يې ګامونه اخيستل،
دتګ په وخت كې به دمخ لورته مائل و اوپه نرمي اودرنښت سره به يې تګ كاوه،آزاد ګامونه به يې كيښودل،
داسې به روان و تابه ويل چې په زوړكوزيږي،

اوچاته به يې چې كتل په ټول بدن اوپوره توجه سره به يې ورته كتل،
كه به يې خبرې نه كولې لاندې به يې كتل،
ځمكې ته به يې زيات كتل اسمان ته يې ډېر نه كتل،
ډېركتل ياليدل يې دسترګو په كونجونو سره و ،
په صحابه كراموپسې به له شاروان و اوهغوى به يې مخته وو
له چاسره به چې مخامخ شولومړى به ده سلام كاوه
بېرته سر ته
د کارونکي عکس وښاياست شخصي پېغام وليږئ
رښتینی
ستوري
ستوري


دغړيتوب نېټه: 02 جون   2006
ليکنې: 1807

ليکنهد ليکنې نېټه  :   شنبه   اکتوبر   16, 2010 5:07 am    عنوان   : Reply with quote

.
.

دسنـد د زياتـوجمـلو تشريــح :


په سندكې ځينې جملې يادځينو نسخوتغيرراغلى دى چې هغه له متن الحديث نه دباندې شميرل كيږي بناءً دهغو تشريح هم دمتن له تشريح نه بيله اومخكې راوړل مناسب دى .


(عـمركـه عـميـر؟)

لومړى دجميع بن عمر په اړه دنسخې تغيرده هيثمى ليكي چې عُميرسم ده اوپه كومونسخو كې چې عمرراغلى هغه تحريف ده ،خودميرك ،المزنى اوذهبى په رواياتوكې عمرمكبر راغلى دى اوپه ځينې نسخوكې عمرو په واوسره هم شته ،خووايي چې داستونزه په خپله له دې راوي نه جوړه شوې ده ځكه دده په اړه ويل كيږي چې ډېرسخت رافضي و نوكه څه هم دپلارنوم يې عمر_ و خوده به له حضرت عمربن الخطاب رضي الله عنه سره دكينې له كبله كله عمرليكه،اوكله عميراوداكينې اوحسدونه په روافضوكې ډېرزيات دي آن تردې چې ځينو يې ويلي : زماعمر ( ژوند) هم بدايسي ځكه په لفظي توګه له عمَرسره مشابهت لري ملاعلى قارى رضي الله عنه وايي:چې ددوى داكينه ځكه دومره زياته ده چې حضرت عمر رضي الله عنه له هغوكسانو نه دی چې له كفاروسره به يې ډېره سختي كوله : (لانه كان من الاشداء على الكفار)


إِمْلاءً عَلَيْنَا مِنْ كِتَابِهِ :


داملاء تورى مصدرده اونصب يې په تميز بناده يادحدثنا له پاره مفعول مطلق من غيرلفظه ده اوياحال ده له فاعل دحدثنانه نوعبارت داسې شوقال سفيان حدثنا جميع حال كونه مملياً،اومليئاً اوتالياً اود(من كتابه)قيديې ځكه لګولى چې دااملا له يادوڅخه نه وه بلكې له كتاب نه وه ياخواحتياطااوياخوځينې مرويات ورنه هيرؤ.اواملاء په ځينې نسخوكې دماضي په صيغه سره هم راغلى دى، دحديث بيانولولپاره دمحدثينو څوطريقې وې لكه يوه داسې چې يواځې حديث به يې بيان كړى اوتشريح اوتفصيل به نه و بله داسې طريقه وه چې يوه محدث به له خپل علم سره سم په حديث كې پوره تفصيل اوتشريح كوله چې دې وروستۍ طريقې ته املاء وایي اودې ته هم املاء وايي چې يومحدث حديث اوروي اوشاګردان يې اوري دااورول يې ياخو له يادوڅخه وي اوياله كتاب نه .



مِنْ وَلَدِ أَبِي هَالَةَ :


دالولدتورى په دووفتحوسره كله مفرد راځي اوكله جمع، داراز دواوپه ضمه اولام په سكون سره هم كله مفردكله جمع راځي،اوكله داوروستۍ دهغه لومړي جمعه وي لكه اَسداواُسددلته وُلدتورى دجمعې په معنى كې مستعمل ده يعنې دابو هاله له اولاداولمسيونه و اوداجمله د(رجل) له پاره صفت بعدصفت ده.



يُكَنَى أَبَا عَبْدِ اللهِ :


يكنى مجهوله صيغه ده ضمير يې نائب فاعل اواباعبدالله مفعول ثاني دى اوياخوداباعبدالله نصب په تقدير داعنى سره ده (يكنى اباعبدالله) اوياخو په نزع دخافض سره ده اصل يې يكنى بابى عبدالله ده.



سَأَلْتُ خَالِي هِنْدَ بْنَ أَبِي هَالَة َ:


هندابن ابى هاله درسول الله صلي الله عليه وسلم دميرمنې حضرت خديجې رضي الله عنها له بل ميړه نه، زوى ؤ نودى دحضرت فاطمې رضي الله عنها له موره ورورؤ اود حضرت حسن رضي الله عنه ماما و اوددوى دژوندحالات به دراويانو په حا لاتوكې رااخلو ان شاء الله تعالى.



وَكَانَ وَصَّافًا ، عَنْ حِلْيَةِ رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم :


الواصف اسم فاعل اوالوصاف يې دمبالغې صيغه ده دصفت كولوماهراوپه ستاينه پوه سړي ته وصاف وايي:اود ( عن حلية ) جاراو مجرور له وصاف اوسئلت دواړو سره بناء په تنازع ،تعلق نيسي اوپه دې صورت كې به وصافا ً مخبراً ته متضمن شي يعنې دمخبراً په معنى به شي .اوداسې هم كيدى شي چې وكان وصافاً دسئلت ددوومفعولينوپه منځ كې جمله معترضه شي اوجاراومجرور ته يواځې له سئلتُ سره تعلق وركړل شي نوعبارت به داسې شي.:سئلتُ خالى هندبن ابى هاله عن حلية رسول الله صلي الله عليه وسلم وكان وصافاً) ملاعلى قاري ليكي چې داتركيب غوره ده اودقاضي عياض عبارت همداسې راغلى دى.



وَأَنَا أَشْتَهِي أَنْ يَصِفَ لِي مِنْهَا شَيْئًا


دحضرت حسن رضي الله عنه له دامخكې خبرې چې سئلت خالى....نه يوه پوښتنه اوسوال راولاړېده چې حضرت حسن رضي الله عنه خودرسول الله صلي الله عليه وسلم لمسى اودكور سړى ونوڅنګه له مامانه درسول الله صلي الله عليه وسلم دحليى پوښتنه كوي ؟ځواب داده چې درسول الله صلي الله عليه وسلم دوفات په مهال دده عمراووه كاله و اوداعمرددې وړنه وي چې هغه دچاحليه اوشكل اوصورت په ذهن كې خوندي وساتي خوچې كله لوى شو اوپوه شونوزړه يې وغوښتل چې دخپل نيكه حليه ځان ته معلومه كړي اوهغه دخپل ذهن په خزانه كې له ځانه سره خوندي وساتي،دوانااشتهى جمله دسئلت له فاعل نه حال ده اوياجمله معترضه ده .




د الفاظــوتشريــح اونحـوي څېــړنــه :



كَانَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم فَخْمًا مُفَخَّمًا :


يعنې رسول الله صلي الله عليه وسلم په خپل ځان كې لوى اوعظيم انسان و اوهرچاچې ليدلى و دهغو په زړونوكې هم لوى و اوكه فرضاً كوم مكابر اوكبرجن نه غوښتلى دده عظمت اولويي ته غاړه كيږدي نه يې شوى كولى داكاروكړي اوچاويلي چې فخمامفخما يعنې دخداى جل جلاله په نزدهم لوى اودعظمت څښتن و اودخلكو په نزدهم لوى اودعظمت خاوندو،اوځينې خلكو له فخامت نه دده بدني فخامت مرادكړى دى اومفخماً خبربعدخبرده دكان له پاره .



يَتَلأْلأُ وَجْهُهُ ، تَلأْلُؤَ الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ:


يعنې درسول الله صلي الله عليه وسلم مخ دومره روڼ اوروښانه ؤلكه دڅوارلسم سپوږمۍ يوروايت مصنف په خپل جامع باب المناقب كې اوامام احمد،البغوى اوابن حبان په خپلوكتابونوكې راخيستى په هغه كې راځي:مارئيت شيئااحسن من رسول الله صلي الله عليه وسلم كأن الشمس تجرى فى وجهه) يعنې درسول الله صلي الله عليه وسلم مخ دومره ښكلى ؤلكه لمر،نوله سپوږمۍ اولمرسره تشبيه دخورازيات ښايست له پاره كيږي اودانسانانوپه نړۍ كې همدا دوه ډېرځلانده څيزونه دي كله چې څوك يوډېراوانتهايي زيات ښكلى له يوه شي سره تشبيه كوي نواخري حد يې لمراوسپوږمۍ وي اوبل دومره ځلانده شى په دې نړۍ كې شتون نلري دتشبيه خبره موځكه وكړه چې اصلاً رسول الله صلي الله عليه وسلم دومره ښکلى اوښائسته و چې دخداى جل جلاله په دې لويه اوويړه نړۍ كې يې هيڅ سارى نشته اوياشارحينو ليكلي چې داتشبيه يواځې درسول الله صلي الله عليه وسلم دمخ درڼا اوځلاده اوبس.



أَطْوَلُ مِنَ الْمَرْبُوعِ:


په دې اړه تفصيل مخكې تيرشوى دومره بايدووايو چې په سطحي توګه رسول الله صلي الله عليه وسلم ته په ليدلوسره هغه ميانه قده يامربوع ښكاريدى خوچې كله به دقيق نظرورته وشوبيابه پته ولګيده چې له مربوع نه يوڅه جګ ده يعنې مونږ به مربوع په خپل منځ كې په دريو درجو وويشو مربوع ټيټ،مربوع حقيقي،مربوع دنګ نورسول الله صلي الله عليه وسلم مربوع و خودادريم ډول يې اوپه رواياتوكې راځي چې رسول الله صلي الله عليه وسلم به چې دهرڅومره ډېروخلكو په منځ كې و دى مبارك به په هغوټولوجګ ښكاريدى اوداپه حقيقت كې دده معجره وه ځكه ويل كيږي چې رسول الله صلي الله عليه وسلم به ددووكسانو په منځ كې روان و نودى به له هغونه جګ معلوميدى خوچې كله به هغوى ورنه بيل شول بيابه معلومه شوه چې هغوى له ده نه جګ وو.



وَأَقْصَرُ مِنَ الْمُشَذَّبِ :


المشذب هغې كجورې ته ويل كيږي چې څانګې يې پاكې اوووهل شي اوپه دې سره هغه اوږده شی یعنی رسول الله صلی الله علیه وسلم له دومره دنګ سړی نه ټیټ وددې معنى ليس بالطويل البائن ولابالقصير المترددشوه .هغه چې مخكې تيره شوه .
عَظِيمُ الْهَامَةِ ، رَجِلُ الشَّعْرِ: الهامه سرته وايي اوڅوك وايي دسرمنځنۍ برخې ته وايي خودلته مرادلومړۍ معنى ده،اودسرغټوالى دانسان دباطني قواو دتكميل نښه ده اوپه رجِل الشعركې درجل تورى دجيم په كسره اوسكون دواړو سره راغلى دى يعنې د رسول الله صلي الله عليه وسلم په وېښتانو كې يوڅه جعودت ودرجل الشعر تفصيل مخكې تيرشوى دى .



إِنِ انْفَرَقَتْ عَقِيقَتُهُ فَرَّق َوَإِلا فَلا ــيُجَاوِزُ شَعَرُهُ شَحْمَةَ أُذُنَيْهِ ، إِذَا هُوَ وَفَّرَهُ :



دسروېښتان عقيقه هم بولي خودادماشوم دلومړيو شپږوورځو دسروېښتانو ته ويل كيږي اوكله چې په اوومه ورځ وخرييل شي بياعقيقه نه ورته ويل كيږي خوكله كله مجازاً ورته ويل كيږي ځكه داله هغو وېښتانوڅخه دي چې لومړى ځل په سرراشنه شوي دي .اوپه حديث كې دامجازي معنى مرادده،په يوه بل روايت كې عقيصته په صادسره راغلى دى. اوعقيصه غوټه وېښتانوته وايي.ددې جملې معنى داده چې كه به ده وغوښتل خپل وېښتان په يوه اوبل لوري واړوي نووېښتان به سره بيل شول اوپه يوه بله خوا به اوښتل له دې وروسته (والا فلا)عبارت راغلى چې هغه بيله جمله ده اوله وروسته سره اړيكي نلري يعنې كه به يې دوېښتانو جلاكون ونه غوښتل (فلا) نونه به جلاكېدل اوغوټه به پاته شول، له دې وروسته بيامستانف كلام پيل كيږي يجاوزشعره شحمة اذنيه اذاهووفره) يعنې كله كله به يې وېښتان غوږونوته رسېدل خوهغه مهال چې وفره به يې كړل.
بېرته سر ته
د کارونکي عکس وښاياست شخصي پېغام وليږئ
رښتینی
ستوري
ستوري


دغړيتوب نېټه: 02 جون   2006
ليکنې: 1807

ليکنهد ليکنې نېټه  : ١   شنبه اکتوبر   17, 2010 4:14 am    عنوان   : Reply with quote

.

.


أَزْهَرُ اللَّوْنِ ، وَاسِعُ الْجَبِينِ:


يعنې سپين اوښكلى رنګ يې و اوداسې سپين چې ځلايې لرله الزهره ،ښائسته سپينوالي ته وايي.اوواسع الجبين يعنې تندى يې پراخ و اوپه يوه روايت كې راغلي:عظيم الجبهة اومعنى يې دواسع الجبين ده.



أَزَجُّ الْحَوَاجِبِ :


الزجج دوريځو كوږوالي ته وايي داسې چې طرفونه يې اوږده وي،اوياخو دوريځورقت اونرم والي ته وايي چې اوږدې هم وې اوباريكي هم.اوحاجبيَن كه څه هم دوه وي خودلته يې الحواجب جمع راوړى ده داځكه چې دراوي په زړه كې دهغه
دمباركو وريځو عظمت اولويوالى پروت ده اودى كوشش اومبالغه كوي چې دهغودامتداد اواوږدوالي له پاره له تثنيى نه تيرشي اوپه جمع راوړلو سره خپله موخه اداكړي ګواكې دهغومباركو وريځوهره كوچنۍ برخه مستقله وريځه ده نوپه دې توګه يې هغو ته جمع كارول مناسب وبلل.



سَوَابِغَ فِي غَيْرِ قَرَنٍ :


يعنې درسول الله صلي الله عليه وسلم وريځي مباركې كاملې اوپوره وي اوپه منځ كې يې كوچنۍ چوله وه يعنې بېخونه يې سره نښتي نه ؤ اودټنډي په اندازه يې يوه چوله لرله دوريځو په منځ كې يوڅه بيلوالى صفت دى اولرونكي ته يې ښكلا زياتوي اواتصال اواقتران يې دومره خوندورنه وي، خودام معبد په روايت كې راځي چې :ازج اقرن ،يعنې وريځويې اقتران لاره .ددې دوو روايتونوپه منځ كې محدثينو داسې تطبيق كړى دى چې دادوريځو په منځ كې چوله دومره لويه نه وه بلكې كوچنې وه اوله يوڅه تامل اوسوچ وروسته به سړي ته ښكاره كېدله په لومړي نظركې به نه ترسترګوكېدله نوبناءً تعارض نشته .
سوابغ منصوب ده حال ده له الحواجب نه چې هغه په اصل كې فاعل مضاف اليه ده دازج له پاره.اوياخويې نصب بناپه مدحه ده .اوپه ځينې نسخوكې من غير قرن راغلى دى .اوزمونږپه روايت كې (فى) د(من)په معنى ده او(غير)د(لا) په معنى ده .



بَيْنَهُمَا عِرْقٌ ، يُدِرُّهُ الْغَضَبُ :


يعنې ددواړو وريځو په منځ كې يورګ و چې دغصې په وخت كې به ښوريده اويابه يوڅه وپړسېداوجوت به شو.اصلا الادراردغولانځې ډكيدلوته وايي اودلته يې چې مونږكومه معنى وكړه هغه مناسب ده، دبينهماضمير حواجبوته راجع ده په اصل كې هغه دوه دي اودلته مراد هم دوه دي نودتثنيى ضمير كوم مشكل نده.اوداجمله هم له الحواجب نه حال ده.



أَقْنَى الْعِرْنَيْنِ ، لَهُ نُورٌ يَعْلُوهُ :


اقنى په قاف او مخففه نون سره له القناڅخه ده اودادپوزې دپاسنۍ برخې ارتفاع اولوړوالي ته وايي العرنين دعين په كسره اوراء په سكون سره پوزې ته وايي :اودبزاراوالبيهقى په يوه روايت كې اقنى الانف راغلى دى په (له نوريعلوه)كې دواړه ضمائر العرنين ته راجع دي ځكه داجمله دپوزې دصفاتو له پاره
راغلې ده اوچاويلي دي چې رسول الله صلي الله عليه وسلم ته راجع دى.ددې جملې معنى داده چې رسول الله صلي الله عليه وسلم په پوزه دپاسه نورؤاوپه دې نورسره به دده پوزه داسې برېښېده لكه پاسنۍبرخه يې چې جګه اولوړه وي، خودادهغه چاله پاره داسې برېښېده چې ښه به ورته ځيرنشو، دغه تفصيل دهمدې جملې معنى شوه .



يَحْسَبُهُ مَنْ لَمْ يَتَأَمَّلْهُ أَشَمَّ:


الشمم دپوزې دملالوړوالي ته وایی یعنی که چا به پوره توجه ورته ونکه ګومان به یی کاوه چی دده پوزه به لوړه وی اشم یعنی دلوړی پوزی خاوندرسول الله صلي الله عليه وسلم اشم نه ؤبلكې دهغه نورله كبله به په لومړي نظر اشم وليده شه كوم چې دده په پوزه باندې دپاسه و.



كَثُّ اللِّحْيَةِ ، سَهْلُ الْخدَّيْنِ :


درسول الله صلي الله عليه وسلم ږيره مباركه ګڼه وه اواننګي يې جګ نه و بلكې هواروو دبزاراوالبيهقى په روايتونوكې اسيل الخدين راغلى دى اودكث اللحيه په ځاى په ځينې رواياتو كې كثيف اللحيه اوعظيم اللحيه راغلى دى ملاعلى قارى وايي چې درسول الله صلي الله عليه وسلم دږيري اوږدوالى مسكوت عنه ده والله اعلم.



ضَلِيعُ الْفَمِ :


الضليع په اصل كې هغه سړي ته وايي چې پښتۍ يې لويې وي خواوس ضليع په هرلوى شي كې كارول كيږي كه هغه شى اضلاع لري اوكه نه يې لري. نودلته مراد داده چې درسول الله صلي الله عليه وسلم خوله مباركه لويه وه اولويه خوله دفصاحت اوښه بلاغت نٰښه وي داراز ويل كيږي چې په نارينه ؤكې دخولې لويوالى غوره صفت دى.



مُفْلَجُ الأَسْنَانِ : دامعنى ده چې غاښونه يې ډېرسره نښتي نه وو بلكې وړې ،وړې چولې يې لرلې ځينې وايي چې التفلج يواځې دثناياو(مخکنيودووغاښونو) ازادوالي ته وايي.لكه وروسته به په يوه روايت كې راشي Smileكان افلج الثنيتين)په يوه روايت كې مبلج الثنايا په باء سره هم راغلى دى دابن عساكرپه روايت كې راځي: (براق الثنايا) ويل كيږي

كله به چې رسول الله صلي الله عليه وسلم غږيدى تابه ويل چې له ثناياو نه يې نوراورڼاراوځي په يوه بل روايت كې راځي چې رسول الله صلي الله عليه وسلم له يوې دلوې (بوكې ) نه اوبه وڅښلې اوهغه پاته اوبه يې په څاكې تويه كړل شوې نوله څا نه داسې بوى راخوت لكه دمشكو دحضرت انس رضي الله عنه په كوركې يې په يوه څاه كې ناړې مباركې توكړې په ټوله مدينه منوره كې ددغه څاه په څيرخوږې اوبه نه وې.داروايتونه احمدپه مسند اوابونعيم راخيستي داراز دبيهقى روايت دى چې دعاشوراپه ورځ يې دحضرت فاطمې رضي الله عنها دتي رودونكوبچيانو په خولو كې دده مباركې ناړې وركړې اوده ورته وويل چې ترشپې پورې تى مه وركوئ نوګواكې هغه ناړې يې خوراك شوې،اودرسول الله صلي الله عليه وسلم دناړو اوخولې مباركې په اړه نورهم ډېرروايات راغلى چې په هريوه كې يې معجزه ده،




دَقِيقُ الْمَسْرُبَةِ


دده دسينې دوېښتانو صفت ده چې هغه باريكه و،اودالمسربه تفصيل مخكې تيرشوى دى.



كَأَنَّ عُنُقَهُ جِيدُ دُمْيَةٍفِي صَفَاءِ الْفِضَّةِ :


يعنې درسول الله صلي الله عليه وسلم غاړه مباركه دومره ښكلې اوصفاوه لكه ديوه انځورغاړه.دميه ددال په ضمه اود ميم په سكون انځوراوصورت ته وايي هغه چې له رخاموياعاج نه تراشل شوى وي دهغه په جوړولواوښكلاكې خوانځورګراو مصورډېره خواري كړې وي اوډېره ښكلې وي، جيددجيم په كسره سره دعنق اوغاړې په معنى ده لكه په سورت ابى لهب كې چې راغلي (ِفي جِيدِهَا حَبْلٌ مِّن مَّسَدٍ)كان فى عنقه جيد،دلته يې دغاړې له پاره دوه مغايرتوري راوړي چې په يوه معنى دي اوداځكه چې لفظي تكرار خوندنه كوي اوتفنناً داسې تغاير كارول كيږي له دې تشبيه نه داتوهم كېده چې دابه په رنګ كې هم وي اودانځوررنګ خويامختلف وي اوياتك سپين، نوددې توهم ددفعه كولو له پاره يې وويل:فى صفاء الفضة يعنې درسول الله صلي الله عليه وسلم دښكلې غاړې رنګ دومره صفا اوښكلى و لكه دسپينوزرواودام معبد په روايت كې راځي:فى عنقه سطع:يعنې اوږدوالى و ،سطع اوږدوالي ته وايي دااوږدوالى زيات نه و بلكې درميانه و ځكه دده داندامونوپه باره كې دلته راغلى:



مُعْتَدِلُ الْخَلْقِ :


الخلق دخاء په فتحه سره يعنې درسول الله صلي الله عليه وسلم دبدن ټول غړي معتدل،مناسب اوبرابرؤ،داجمله دروايت دمخكنيو جملو له پاره داسې ده لكه اجمال بعدالتفصيل اودوروستيوجملوله پاره اجمال قبل التفصيل ده ،ابن حجرليكي چې رسول الله صلي الله عليه وسلم په ټولو صفاتوكې معتدل اودوسطيت په صفت متصف و ځكه الله جل جلاله دده خلقت اواخلاق اوشريعت له افراط اوتفريط نه ژغورلي وو.



بَادِنٌ مُتَمَاسِكٌ :


يعنې درسول الله صلي الله عليه وسلم بدن مبارك غوټ و خوداغوټوالى دډېروغوښو غوټوالى نه واونه كومه سستي پكې وه بلكې بدن يې راټول اونيولى و چُست اوچسپانده و همدادمتماسك معنىٰ شوه له بدانت اوغټوالي سره اكثره وخت سستي اواسترخاء مله وي چې دامذموم اوبدصفت ده، ددې توهم دلري كولو له پاره له بادن سره متماسك راوړل شو.اوداجمله په رفعه سره د محذوفې مبتداء له پاره خبرده،دشمائل لوى شارح ملاحنفى چې ملاعلى قارى يې ډېرې خبرې رااخلې په تيره په اعراب كې ،وايي چې دروايت تردې ځايه پورې جملې په نصب سره وې ځكه خبروې دكان له پاره اوله دې وروسته دحديث ترپايه پورې ټولې جملې په رفعه سره دي .ځينو بياليكلي چې داجمله هم منصوبه ده ځكه دجامع الاصول په نامه يوه كتاب كې داروايت له شمائل نه اخيستل شوى هلته بادناً متماسكاً ليكل شوى اوكله كله دمتقدمينو دطرز په خلاف منصوب يواځي په حركت سره هم راځي اوالف پرېښودل كيږي.



سَوَاءُ الْبَطْنِ وَالصَّدْرِ،عَرِيضُ الصَّدْرِ ، بَعِيدُ مَا بَيْنَ الْمَنْكِبَيْنِ ، ضَخْمُ الْكَرَادِيسِ :



يعنې ګېډه اوسينه يې سره برابراومساوي وو، په دې جمله سره دا كنايه غرض ده چې درسول الله صلي الله عليه وسلم ګېډه مباركه لويه نه وه بلكې دى ضامرالبطن ؤداجمله دبادن له پاره صفت ده يادمتبداء محذوفې له پاره خبرده،سواء په تنوين سره ده البطن اوالصدر مرفوع دي اوالف لام عوض له مضاف اليه نه دى چې هغه دهاء ضميرده نواصل عبارت داسې شو سواء بطنه وصدره،اوداسې هم صحيح ده چې سواء له تنوين پرته البطن والصدرته مضاف شي لكه په ډېرو نسخوكې داسې راغلى هم دى .اوداجمله :عريض الصدر دمخكې له پاره لكه تاكيدداسې ده يعنې دده سينه اوګېډه سره يوشان وي كومه يوه جګه نه وه ،سينه يې پلنه وه اودسينې پلنوالى دنارينه و ښه صفت ده اودبعيد مابين المنكبين اوضخم الكراديس په اړه تفصيل مخكې تيرشوى.



أَنْوَرُ الْمُتَجَرَّدِ :


ددې عبارت داسې معنى هم كولى شو چې درسو الله صلي الله عليه وسلم دبدن كومه برخه چې په جاموكې پټه وه هغه به چې ښكاره شوه نو نوراورڼا به يې لرله اوداتفسير يې هم كيدى شي چې دده دبدن چې كومې لوڅې برخې وې لكه لاسونه پښې غاړه اوياهغه برخې چې وېښتان يې نه لرل هغه ډېرې نوراني اوروڼې وې يعنې لوڅه برخه يې نوراني وه اوډېروشارحينو داوروستۍ معنىٰ كړې اوداغوره هم ده .(والله اعلم)



مَوْصُولُ مَا بَيْنَ اللَّبَّةِ وَالسُّرَّةِ بِشَعَرٍ يَجْرِي كَالْخَطِّ :


اللبه دسينې په سريوه نقره ده هغې ته وايي:يعنې په غاړه كې نده بلكې دانقره دسينې په سركې ده .يوشارح وا يي چې دموضع القلادة په برابرده اودټولې جملې معنىٰ داسې شوه چې دسينې له دې نقرې نه رانيولې ترنامه پورې يې داسې يوه ليكه وېښتان و لكه خط . اوپه يوه روايت كې كالخيط راغلى دى يعنې لكه يوتار خوداتشبيه يواځې په اوږدوالى كې ده اويجرى كالخط دازمونږ نسخه غوره ده ددې جملې اودقيق المسربه معنى تقريباً سره يوشى ده.



عَارِي الثَّدْيَيْنِ وَالْبَطْنِ مِمَّا سِوَى ذَلِكَ:


يعنې په تيويې وېښتان نه وو يواځې له دې خط وېښتانو پرته په ګېډه مباركه يې هم نوروېښتان نه و.ځينې علما ء وايي چې درسول الله صلي الله عليه وسلم په تخرګونو(ابطينو) كې وېښتان نه وو خوداخبره سمه نده دحضرت انس رضي الله عنه په روايت كې راغلي چې مايې دتخرګونوبياض اوسپينوالى وليد نوله دې روايت نه دانه معلوميږي چې ګواكې وېښتان يې نلرل ځكه وېښتان چې وايستل شي بيا يې هم بياض ليدل كيږي.په يوه بل روايت كې راځي چې ترمذى شريف راخيستى :راوي وايي كله به چې حضرت رسول الله صلي الله عليه وسلم سجده ولګوله مابه يې دتخرګونو خړوځايونوته كتل .كنت انظرالى عفرة (بالفاء) ابطيه اذاسجد نوداخړوالى خامخا دوېښتانوله كبله ؤ كه وېښتان نه واى نوعفره به نه ؤ.اودومره بايدووايو چې درسول الله صلي الله عليه وسلم تخرګونوبدبويي نلرله بلكې پاك صفااوخوږبويى يې لاره داخبره په صحيح روايت كې راغلې ده .



أَشْعَرُ الذِّرَاعَيْنِ ، وَالْمَنْكِبَيْنِ ، وَأَعَالِي الصَّدْرِ :


اشعرداجرد ضدده يعنې درسول الله صلي الله عليه وسلم په څنګلو، مټو اودسينې په پاسنۍ برخه باندې ډېروېښتان وو يعنې په دې دريوواړو ځايونويې وېښتان ډېرهم وو اواوږده هم ؤ.



طَوِيلُ الزَّنْدَيْنِ :


الزنددزاء په فتحه اودنون په سكون سره دلاس له مړوندڅخه نيولې ترهغې برخې پورې زندبلل كيږي چې غوښه يې كمه وي او يوه اوبل لوري ته يې كوع اوكاع ويل كيږي يعنې دبټې ګوتې لوري ته يې كوع ،اودكوچنۍ ګوتې لورى يې كاع بولي په كوم ځاى كې چې غوښه پيل كيږي بياترڅنګلي پورې ساعدبلل كيږي ويل كيږي چې دامام حسن البصرى رحمه الله دلاس داهډوكي (زند) خوراپلن و اصمعى وايي چې يوه لويشت سوريې لاره.







رَحْبُ الرَّاحَةِ :


يعنې درسول الله صلي الله عليه وسلم ورغوي پراخ وو هم حساً اوهم معناً،ويل كيږي درغوي پراخي دسخا اوجودنښه ده اوكوچنيوالى يې دبخل نښه ده درسول الله صلي الله عليه وسلم لاس حساً اومعنى دواړه پراخ و. لكه حضرت حسان رضي الله عنه چې وايي:


له راحة لوان مشعارجودها
على البرلكان البراندى من البحر


شَثْنُ الْكَفَّيْنِ وَالْقَدَمَيْنِ

ددی جملوتشریح مخكې تيره شوې ده .



سَائِلُ الأَطْرَافِ أَوْ قَالَ : شَائِلُ الأَطْرَافِ :


درسول الله صلي الله عليه وسلم ګوتې اوږدې وې يعنې نه لنډې وې اونه ډيرې اوږدې وې دافراط اوتفريط په منځنۍ درجه كې وې په ځينې رواياتو كې سائن الاطراف هم راغلى اودادسائل په توري كې يولغت دى لكه جبريل اوجبرين ،(اوقال) دادروايت دكوم راوي شك دى چې سائل ...يې وويلې كه شائل...؟دادواړه قريب المعنى دي.الشول هم ارتفاع ته وايي لكه عرب وايي :شالت الميزان اى ارتفعت احدى كفتيه .اوپه ځينې نسخوكې سائرالاطراف هم راغلى خوپه دې صورت كې به بيا په الكفين والقدمين باندې عطف شي يعنې شثن الكفين والقدمين وسائرالاطراف اومراد به داشي چې نوراطراف يې هم غوښين وو.






خَمْصَانُ الأَخْمَصَيْنِ :


الاخمص دپښې دتلي هغې منځنۍ برخې ته ويل كيږي چې له ځمكې سره نه لګيږي ابن الاعرابى :وايي دپښې دغه ځاى چې ډېر لوړوي هغه هم ښه نه وي اوكه ډېرټيټ وي داسې چې ټوله تله له ځمكي سره لګيږي بياهم ښه نه وي نو منځنى لوړوالى يې ښه اوغوره بلل كيږي.دلته دخمصان معنى داده چې دپښې دابرخې يې لوړې وي يعنې معتدلي وي، دلته داحديث له يوه بل حديث سره متعارض ده چې هغه دحضرت ابوهريره رضي الله عنه روايت ده اوبزار اونوروراخيستى دى.:اذاوطى بقدمه وطى بكلها ليس له اخمص.يعنې په ځمكه به يې دپښې ټوله تله لګيده اواخمص يې نه لاره.شارحين ليكي چې دلته عدم اعتدال سلب شوى نوچاچې الاخمص ثابت كړي دهغه موخه معمولي اخمص ده اوچاچې نفي كړې دهغه موخه دالاخمص زياتوالى دى ،ځينوشارحينو ليكلي چې دهندبن ابي هاله داحديث مرجوح ده ځكه دحضرت ابوهريره رضي الله عنه روايت په قوي اسنادوسره روايت شوى اوداروايت دسندله پلوه كمزورى دى ځكه يوخوجميع بن عمير ډېرومحدثينو كمزورى بللى دى اوبل په دې سندكې دوه مجهول كسان دي.



مَسِيحُ الْقَدَمَيْنِ ، يَنْبُو عَنْهُمَا الْمَاءُ :


يعنې درسول الله صلي الله عليه وسلم پښې ښويى اوپستې وې ګونځې اوچاودې يې نه لرلې كله به چې په اوبولندې شوې اوبه به ژرورنه تلې، احمداونورويو روايت راخيستى چې دحضرت رسول الله صلي الله عليه وسلم دپښوسبابې ګوتې له نورونه اوږدې وې اوځينو ويلي چې مسيح القدمين دامعنى چې پښويې زياته غوښه نه لرله .



إِذَا زَالَ ، زَالَ قَلِعًا :


كله به چې رسول الله صلي الله عليه وسلم تلو نوپه قوت سره به يې تګ كاوه.يعنې ګامونه به يې په قوت سره پورته كول ،قَلعا په فتحه دقاف سره مصدرده په معنى دفاعل ده يعنى يزول قالعاً الرجل من الارض.دامعنى او (كانماينحط فى صبب) سره نږدې دي چې په ټولوكې دتګ قوت مرادده







يَخْطُو تَكَفِّيًا :


دا جمله دهغې مخکینی جملې له پاره تاكيد ده يعنې چې ګامونه به يې اخيستل دمخ لورته به مائل ښكاريدى يوه بل لوري ته به نه كګېده .

وَيَمْشِي هَوْنًا ذَرِيعُ الْمِشْيَةِ :


هوناً ياخو مصدرمن غيرلفظه دى اى يمشى مشى هون اوياخودمحذوف مصدر له پاره صفت دى .مشياً هوناً:يعنې رسول الله صلي الله عليه وسلم به په وقاراودرنښت سره روان و په پښو به يې ځمكه نه وهله اونه به يې پيزارتړپا وه لكه ځينې خلك په تكبر اوشيطنت سره پښې داسې اخلي چې پيزاريې اوازكوي اوشوريې جوړكړى وي .لكه قرآنكريم چې ويلي دي: (وَعِبَادُ الرَّحْمَنِ الَّذِينَ يَمْشُونَ عَلَى الأَرْضِ هَوْنًا) يعنې په اطاعت، پاكي اوعاجزي سره روان وي.اوذريع المشى دامعنى چې رسول الله صلي الله عليه وسلم به په نرمي
اوثبات سره تګ كاوه.اوتيزتګ يې نه كاوه خوله دې نرمي اوثبات سره به يوډول ددرنښت تيزوالى هم و.اوياخو ذريع المشى دامعنى چې ګامونه به يې ازادكېښودل.
ملاعلى قارى دميرك په حواله ددې دريوجملو ډېرپه زړه پورې تناسب اوربط بيان كړى دى .دى وايي:اذازال زال قلعاً:له ځمكې نه دګامونودپورته كولوكيفيت ته اشاره ده او:يمشى هوناً:درواني دحالت دګامونو پراخي اولويوالي ته اشاره ده.



إِذَا مَشَى كَأَنَّمَا يَنْحَطُّ مِنْ صَبَبٍ ، وَإِذَا الْتَفَتَ الْتَفَتَ جَمِيعًا

ددې جملوتفصيل مخكې تيرشوى دى :داوروستى دجميعاً تورى په ځينې نسخوكې جمعاً راغلى يعنې چاته چې به يې كتل په ټول بدن سره به ورته متوجه و اوياخو به يې چې كوم شي ته كتل يوه بل لوري ته به يې مخ نه اړاوه بلكې پوره به ورته متوجه و.كه مونږله يوچاسره خبرې يانې مخاطبه كوو اوهغه زمونږ دخبروپه مهال يوه بل لوري ته ګوري يايې بدن يوې خواته وي غړۍ يې موږته راكږه كړې وي او په دې حالاتوكې له مونږسره خبرې كوي نودابدخوى اودمجلسونودادابو خلاف دى.



خَافِضُ الطَّرْفِ :


الخفض درفع ضدده يعنې ټيټول اوالطرف سترګوته وايي يعنې رسول الله صلي الله عليه وسلم به چې كوم شي ته كتل نه غوښتل نوسترګې به يې ښكته وې اودادمتواضع ، مفكراومتامل سړي خوى ده، داراز دډيرې حيانښه هم ده اوله دې نه داوروسته جملې لكه ددې جملې تاكيداوتفسير داسې دي .



نَظَرُهُ إِلَى الأَرْضِ ، أَطْوَلُ مِنْ نَظَرِهِ إِلَى السَّمَاءِ


يعنې خبرې به يې نه كولې اسمان ته به يې دومره نه كتل لكه ځمكې ته بلكې ځمكې ته به يې ډېركتل.اودادتواضع نښه ده .په ابوداودكې له حضرت عبدالله بن سلام نه يوروايت راغلى چې رسول الله صلي الله عليه وسلم به ناست و اوخبرې به يې كولې نواسمان ته به يې ډېر كتل خوداكتل دخبروپه مهال و اوكه به يې خبرې نه كولې بيابه يې ځمكې ته ډېركتل.دخبروپه مهال اسمان ته كتل به دوحيې دانتظارله پاره هم و.



جُلُّ نَظَرِهِ الْمُلاحَظَةُ :


الملاحظة له اللحظ نه ده اواللحظ دسترګوپه كونجونوسره كتلوته وايي:اللحاظ په فتحه سره دسترګوهغوكونجونوته وايي چې دغوږونو لورته وي اودسترګو هغوكونجونوته چې دپوزې خواته وي الموق اوالماق وايي: اواللِحاظ دلام په كسره سره لحاظ اورعايت كولوته وايي له دې جملې سره هم داقيدپه كارده چې دخبروياخطاب له وخت پرته به يې اكثره دسترګوپه كونجونوسره كتل.



يَسُوقُ أَصْحَابَهُ :


صحابه كرام به يې مخكې اودى مبارك به له شاورپسې روان و.داسې نه لکه ځینی متكبر مشران چې شاته تګ دځان له پاره عيب بولي اوخامخا غواړي چې دخلكو په سركې قرارولري.بلکی نن سبا ډیروعلماو داسنت هیر کړی دی او ګومان نه کوم دخپلوپیروانو ترشا تګ خوند ورکړی امام الدارِمي يوصحيح روايت
راخيستى چې رسول الله صلي الله عليه وسلم به ويل :خلواظهرى للملائكة:يعنې زماشاته مه ځئ! شامې ملائكوته پريږدئ.



وَيَبْدَأُ مَنْ لَقِيَ بِالسَّلامِ :


له چاسره به چې مخامخ شولومړى به ده سلام كاوه اوپه ځينې نسخو كې يبدر راغلى له مبادرة نه ده اوهغه هم مخته كيدلوته وايي مطلب يې داده چې
دملاقات په وخت كې به يې لومړۍ خبره سلام وه، دالعصام په نامه دشمائل يوشارح وايي چې په سلام كې به يې لومړيتوب ځكه كاوه چې خپل مخاطب ته ډېرثواب ورپه برخه كړي اوهغه داسې چې دى سلام لومړى كړي نوپه هغه باندې ځواب فرض شي اودفرضو ثواب زيات وي خوملاعلى قارى وايي چې داخبره سمه نده ځكه دامعلومه قاعده ده چې ايثارپه عباداتوكې ښه كارنده اوبل علماو ويلي چې سلام داسې سنت ده چې له فرضو زيات ثواب لري ځكه داسنت دهماغوفرضو سبب اولامل ده، داسې نورمثالونه هم شته چې هلته يومندوب عمل له واجب اوفرض عمل نه زيات ثواب لري لكه په يوه سړي دچاپورده اوهغه تنګلاسى وي نوهغه ته وخت وركول واجب دي اوپور ورته بښل مستحب اومندوب دى اودامستحب له هغه واجب نه ډېرثواب لري داراز له وخته مخكې اودس سنت اومستحب ده اوپه وخت كې فرض ده خوددغو سنتوثواب زيات ده لكه شاعر چې ويلي:




الفرض افضل من تطوع عابد حتى ولوقدجاء باكـــــــــــثر
الاالتطهير قبل وقت وابتداء للسلام كذلـك ابـراءمعســر
بېرته سر ته
د کارونکي عکس وښاياست شخصي پېغام وليږئ
رښتینی
ستوري
ستوري


دغړيتوب نېټه: 02 جون   2006
ليکنې: 1807

ليکنهد ليکنې نېټه  : ٢   شنبه   اکتوبر   18, 2010 5:58 am    عنوان   : Reply with quote

.

.

.

د راويــانــوحـــال :


ددې حديث په سندكې دالاندې راويان راغلي دي :سفيان بن وكيع،ابوهاله، خديجه،حسن بن على،هندبن ابى ها له،اورجل بنى تميم،دابوهاله له اولادنه يوسړى مجهول دى اودمجهول پته نه لګيږي،په دې نوروكې دسفيان حالات مخكې تيرشوي اودحضرت خديجې رضي الله عنهالنډحالات ضمناً رااخلونوپه دې سندكې له اصلي راويانونه دوه كسان دي چې هغه هنداوحسن دي رضي الله عنهما .



خـديـجة الكبـرىٰ رضي اله عنها :


خديجه بنت خويلدرضي الله عنها درسول الله صلي الله عليه وسلم لومړۍ ميرمن ده په جاهليت كې يې په الطاهره سره شهرت لاره،په لومړي ځل يې له عتيق بن خالدالمخزومى سره واده كړى و اوله هغه نه يې عبدالله اويوه لورپيداشوي وه.دعتيق له مړينې وروسته يې له ابوهاله سره وا ده كړى دابوهاله نوم هند و اوپلاريې زراره نوميدى دى دقريشو مشراوسردارو، له ابوهاله نه يې دوه زامن وو يوهاله اوبل هند. دابوهاله له مړيني وروسته يې له رسول الله صلي الله عليه وسلم سره واده وكړ،په دې وخت کې يې عمر څلويښت كاله وواودرسول الله صلي الله عليه وسلم عمرپنځه ويشت كاله و، درسول الله صلي الله عليه وسلم ټول نارينه اوښځينه اولاد له خديجې رضي الله عنهاڅخه وو.پرته له ابراهيم نه .دعلماوپه اتفاق حضرت خديجه لومړۍ مسلمانه میرمن ده لكه زمونږ شيداصاحب هم ويلي دی :



ددنياسړوته ټول عمرپيغورده
چې اول په لااله ښځه ګوياشوه

دنبوت په لسم كال په رمضان كې په مكه مكرمه كې د(65)كلونوپه عمروفات شوه اوپه حجون كې دفن كړاى شوه قبرته يې رسول الله صلي الله عليه وسلم ښكته شو داوخت لادجنازې لمونځ نه و فرض شوى له ابوهاله نه ددې زوى هنددرسول الله صلي الله عليه وسلم په تربيت كې لوى شوى دى.



هندابن ا بى هاله :


له ابوهاله نه دحضرت خديجې رضي الله عنهازوى ده اودحضرت فاطمة الزهرا رضي الله عنها له موره وروردى.په ربيب رسول الله صلي الله عليه وسلم سره به ياديدى ابن الاثيرپه اسدالغابه فى معرفة الصحابه كې ليكي : چاويلي په بدراوچاويلي داحدپه غزاكې يې له رسول الله صلي الله عليه وسلم سره برخه اخيستې ده دده دمړيني په اړه ابن الاثير ليكلي چې دجمل په جګړه كې له حضرت على رضي الله عنه سره و اومړشو.علامه عبدالروف المناوى بيادده په اړه ليكي چې په بصره كې په طاعون عمواس كې ومړ اودخلكومړي دومره زيات و چې په دفن كولوپسې يې نه رسېدل هندهم همداسې پروت و بياچا اوازوكړچې وه خلكوربيب رسول الله صلي الله عليه وسلم ولې نه دفن كوئ؟ له هغه وروسته خلك راغلل اودى يې دفن كړ.خوګومان كوم داخبره سمه نده ځكه ابن الاثيردابن عبدالبردالاستيعاب په حواله داكيسه راخيستې ده خودهندبن ابى هاله په اړه نه بلكې دده دزوى په اړه ده چې هغه هم هندنوميده ، ملاعلى قارى ليكلي چې داله تاريخي لطيفونه يوه لطيفه ده چې دابوهاله نوم هند و زوى يې هم هندنوميدى اودهغه زوى هم هندنوميدى نولمسى هندپه طاعون عمواس كې مړشوى اوربيب هنددجمل په جګړه كې له حضرت على رضي الله عنه سره مړى شوى دى.



حسن بن على رضي الله عنهما :


ابومحمدحسن بن على بن ابى طالب رضي الله عنهما دحضرت فاطمې رضي الله عنها زوى اودرسول الله صلي الله عليه وسلم خوږاوګران لمسى دى په ريحانة الرسول اوسيدالشباب اهل الجنة سره ياديدى .درمضان په نيمايي كې دهجرت په دريم كال زيږېدلى اوپه مدينه منوره كې په كال (49) هـ كې وفات شوى دى دپيدايښ په اړه يې نوراقوال هم راغلي دي چې هغه دشعبان منځنۍ (3) هـ كال اوچاويلي چې داحدله غزا يوكال وروسته اوچاويلي دوه كاله وروسته، داحدغزاله هجرت نه دوه نيم كاله وروسته پېښه شوې ده .په روايت كې راغلي چې كله دى
پيداشورسول الله صلي الله عليه وسلم دحضرت على (كرم الله وجهه)كورته ورغى اوورته وې ويل:زمازوى ماته راښكاره كړئ اوڅه نوم موورته غوره كړى دى ؟حضرت على رضي الله عنه وايي ماورته وويل :حرب.ده وويل نه بلكې نوم به يې حسن وي .كله چې حسين پيداشو هغه موهم حرب ونوماوه بياحضرت رسول الله صلي الله عليه وسلم راغى اووې ويل :زمازوى ماته راښكاره كړئ اوڅه نوم موورته غوره كړى دى؟ماورته وويل:حرب.ده وويل :نه دده نوم به حسين وي کله چې دحضرت علي رضي الله عنه دريم زوى پيداشورسول الله صلي الله عليه وسلم کورته ورغى اوورته وې ويل زمازوى
ماته راښکاره کړئ اوڅه نوم ورته غوره کړى دى ؟ ماوويل : حرب ده ويل نه دده نوم به محسن وي.بيايې وويل چې دوى ته مې دهارون دزامنوپه څيرنومونه غوره كړل چې هغوى شبر،شبيراومشبرنوميدل.



ابن خلكان ليكلي چې كله حضرت على رضي الله عنه شهيدشوحضرت حسن دده په ځاى خليفه وټاكل شو خوده څه موده وروسته له حضرت معاويه رضي الله عنه سره جوړه وكړه اوحكومت يې هغه ته پرېښود، دده دخلافت موده شپږمياشتي اوپنځه ورځې وه .ده په خپله يوه خطبه كې وويلې چې ماله معاويه سره دامت دخيرله پاره اختلاف پاى ته ورساوه.اوداچې دمسلمانانو ويني وژغورلې شي، يووخت رسول الله صلي الله عليه وسلم ده ته ويلي و چې په تاباندې به دمسلمانانو ددووډلوجوړه اوسوله راځي اورسول الله صلي الله عليه وسلم داهم ويلي و چې خلافت به له مانه وروسته ديرش كاله دوام ولري له هغه وروسته به باچاهي اوملوكيت راشي له تاريخ نه ثابته ده چې دحضرت ابوبكرالصديق رضي الله عنه له وخته نيولې دحضرت حسن رضي الله عنه تروخته پورې پوره ديرش كاله اوديارلس ورځې كيږي وروسته دى په مدينه منوره كې وفات شواوپه بقيع كې دفن كړل شو (رضى الله عنه).






د حديـــث تــخـريـــج :



داحديث ابن سعدپه الطبقات ،البغوى په شرح السنة،البيهقى په دلائل النبوة،ابن عدى په الكامل،اوالمزنى په تهذيب الكمال كې راخيستى دى خودوى ټولودجميع بن عمير له لارې راخيستى. دارازالطبرانى په الكبير،الحاكم په المستدرك ،اوابونعيم په الدلائل كې ،هم راخيستى دى چې ددوى په سندكې هم جميع بن عميردى.اودده په اړه يواځې ابن حبان ويلي چې ثقه دى اودجرح اوتعديل زياتو امامانو دى مجروح بللى دى.لكه ابونعيم چې ويلي دي :كان فاسقاً.
الاجرى ويلي دي :اخشى ان يكون كذاباً اوحافظ په التقريب كې ويلي :ضعيف رافضى.دارارز په دې سندكې دوه مجهول كسان دي چې يو ابوعبدالله التميمى دى دده حال نده معلوم اوبل دابوهاله لمسى دى داهم په ابن لابى هاله سره يادشوى اومجهول دى دغه رازدمصنف شيخ سفيان بن وكيع هم پوره باوري نده اودده په اړه مخكې بحث شوى دى چې په اخروخت كې په وراقة لګياشواوګډوډي پكې راغله له نصيحت سره يې خبره ونه منله فسقط حديثه.نوپه دې حديث كې ډېرعلتونه جمعه شول ځكه خوددې حديث په اړه دجرح وتعديل علماء ليكي چې ضعيف جداً.
ددې حديث شرحه اوتفصيل پاى ته ورسيدوالحمدلله
بېرته سر ته
د کارونکي عکس وښاياست شخصي پېغام وليږئ
رښتینی
ستوري
ستوري


دغړيتوب نېټه: 02 جون   2006
ليکنې: 1807

ليکنهد ليکنې نېټه  : ٣   شنبه   اکتوبر   19, 2010 5:14 am    عنوان   : Reply with quote

.
۸ـ حَدَّثَنَا أَبُو مُوسَى مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ ، عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ ، قَالَ : سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ سَمُرَةَ ، يَقُولُ : كَانَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم ضَلِيعَ الْفَمِ ، أَشْكَلَ الْعَيْنِ ، مَنْهُوسَ الْعَقِبِ
قَالَ شُعْبَةُ : قُلْتُ لِسِمَاكٍ : مَا ضَلِيعُ الْفَمِ ؟ قَالَ : عَظِيمُ الْفَمِ
قُلْتُ : مَا أَشْكَلُ الْعَيْنِ ؟ قَالَ : طَوِيلُ شِقِّ الْعَيْنِ
قُلْتُ : مَا مَنْهُوسُ الْعَقِبِ ؟
قَالَ : قَلِيلُ لَحْمِ الْعَقِبِ
.
________________________________________

ژبـــاړه اوخــلاصــــه: جابربن سمره رضي الله عنه وايي:درسول الله صلي الله عليه وسلم خوله مباركه لويه وه دسترګوپه سپينوكې يې سوروالى و،اودپوندو غوښې يې كمې وې، شعبه وايي ماله سماك نه پوښتنه وكړه چې د((ضليع الفم))څه معنى ده ؟ده راته وويل:دلويې خولې وال بيامې ورته وويل (اشكل العين)څه معنى؟ده وويل چې دسترګو چولې يې اوږدې وي هغه اشكل العين بلل كيږي ماورته وويل چې د(منهوس العقب)څه معنى ده؟ده راته وويل چې دپوندوغوښې يې كمې وي.



د الفــاظـوتشــريــح :



ضَلِيعَ الْفَمِ ، أَشْكَلَ الْعَيْنِ :


دلته دالفاظو تشريح په خپله يوه راوي كړې ده اودضليع الفم په اړه تفصيل مخكې هم بيان شوپاته شو (اشكل العين)چې متاسفانه راوي ددې په تشريح كې تيروتلى دى ځكه ده ويلي:طويل شق العين اودلغت ټول كتابونه چې چاڼ كړل شي داشكل دامعنى نه پكې موندل كيږي قاضي عياض ابن حجرالهيثمى ،ملاعلى قارى اونوروټولوليكلي چې سماك بن حرب ددې توري په تشريح كې خطاشوى ،الشكله
دسترګو په سپينوكې سوروالي ته وايي.امام احمدپه خپل مسندكې دحضرت على رضي الله عنه يوروايت راخيستى هغه وايي:كان صلي الله عليه وسلم عظيم العينين،اهدب الاشفار مشرب العين بحمره. داوروستۍ جمله داشكل العين معنى ده اوكه دسترګو په توروكې سوروالى وي هغه ته (الشهله) وايي.په ځينې رواياتو كې اشكل العينين راغلى دى يعنې په تثنيه سره اوالعين هم جنس ده، دمنهوس العقب معنى هغه ده چې سماك كړې ده .دسترګوپه سپينو كې سوروالى ډېرخوندكوي اوويل كيږي چې داډول سترګې په عربوكې ډېرې محبوبې وي زمونږ پښتانه هم له داډول سترګوسره مينه لري اودپښتو په لنډيوكې داډول سترګې دزركې له سترګوسره تشبيه شوې دي لومړى مقطع يې داسې وي:سترګې دې سرې لكه دزركې .او....وروستۍ برخه د هرچاخپله خوښه ده چې څه وراچوي -ځكه ويل كيږي چې پښتولنډۍ دپښتومشترك مال ده اوتقريباًهرپښتون كه نروي ياښځه كولى شي يوڅو لنډۍ جوړې كړي -.



درسـول الله صلي الله عليه وسلم د ليد معـجـزه :



دامام بخارى اوبيهقى په روايتونوكې راځي چې رسول الله صلي الله عليه وسلم به دشپې په تياره كې هرڅه داسې ليدل لكه دورځې په رڼاكې .دارازدشيخينو په يوه روايت كې راځي : ستاسوركوع اوسجدې له ما پټې ندي زه مودشاله لوري هم وينم.(مايخفى على ركوعكم و سجودكم انى لاراكم من وراء ظهرى.)درسول الله صلي اله عليه وسلم دداډول ليدپه اړه محدثينومختلف توجيهات كړي :
چاويلي په وليوكې يې دستنې دسپم په څېرسترګې وې چې كه به له جامې لاندې وې هم شى پرې ليدل كيده اوچاويلي چې لكه داينې په څېريې مخكې انځورونه منعكس كېدل خوداخبرې سمې ندي ځكه په دې اړه كوم صحيح روايت نشته اودلته درائى اوتوجيه له پاره هم ځاى نشته نوښه خبره داده چې دادرسول الله صلي الله عليه وسلم معجزه ده .اوپه غيبو دعلم خبره هم نده ځكه دغيبو علم يواځې په الله جل جلاله پورې خاص ده اورسول الله صلي الله عليه وسلم ته يواځې هغه غيب معلوم دى چې الله جل جلاله ورته ښوولى وي لكه يو وخت درسول الله صلي الله عليه وسلم اوښه وركه شوه نوځينې منافقينو دده په نبوت كې خبرې پيل كړې چې داڅنګه نبي دى چې دخپلې اوښې له حاله ندى خبر؟ نو رسول الله صلي الله عليه وسلم وويل چې ماته يواځې دهغه څه معلومات كيږي چې خپل رب راښوولي دي اوماته خپل رب راوښودله.زمااوښه په فلاني ځاى كې ده په يوه ونه كې يې مهاربندشوى اوهلته ولاړه ده.اوچې مالومات وشو دى مبارك ريښتونى واوخبره هماغسې وه.دالسهيلى په روايت كې راځي چې رسول الله صلي الله عليه وسلم به په ثريا (پيروني) كې دولس ستوري لېدل. اوقاضي عياض په شفاكې ديوولسو ستورويادونه کړې ده .اوحافظ العراقى ويلي چې دادسترګوسوروالى هم درسول الله صلي الله عليه وسلم دنبوت يوه نښه وه ځكه يووخت دى شام ته له ميسره نومي يوه كس سره په سفر تللى وهلته يوه راهب دده په اړه له ميسره نه پوښتنې كړې وې چې دى څه ډول سړى دى نوهغه دنورونښو په ترڅ كې داهم ورته وويل چې په سترګوكې يې سوروالى ده راهب ورته وويل چې همداده .



دراويــانــوحــال :



په دې سندكې دځينې راويانو حالات مخكې تيرشوي دي لكه:محمدبن جعفر، شعبه بن الحجاج اودرى راويان نوي دي لكه:ابوموسىٰ محمدبن المثنٰى ،سماك بن حرب اوجابربن سمره رضي الله تعالي عنهم .



ابوموسى محمدبن المثنى :


ابوموسى العنزى دبصرې اوسيدونكى په الزمن سره يې شهرت لاره شپږوواړو امامانو له ده نه روايتونه نقل كړي دي .نوموړى ډېرنيك ، متورع انسان اوثقه عالم و ويل كيږي چې له بُندارنه څلورمياشتې وروسته وفات شوى دى اوبندارپه رجب كال (252) هجري كې وفات شوى دي رحمه الله .


سماك بن حرب:


ابوالمغيره سماك بن حرب الزهلى البكرى دكوفې اوسيدونكى لوى تابعي دى ابن حجر ليكي چې اتياصحابه يې ليدلي دي.امام مسلم،ابوداود،ترمذى ،نسائى ،ابن ماجه اوامام بخارى ( په خپل تاريخ كې ) له ده نه روايتونه رانقل كړي دي .ځينې محدثينودى كره اوثقه بللى دى اوځينې نورو ضعيف بللى دى اودبخاري په اړه وويل شول چې په خپل تاريخ كې يې له ده نه روايتونه رانقل كړي دي نه په صحيح البخاري ، دى په کال (123)هـ كې وفات شوى دى رحمه الله .



جابربن سمره:



جابربن سمره بن جنادة العامرى السوائى زوى اوپلار دواړه (جابراوسمره ) صحابيان دي دده مور خالده بنت ابى وقاص نوميده اودمشهور صحابي سعدبن ابى وقاص خوروه،ده له حضرت رسول الله صلي الله عليه وسلم نه ډېرروايتونه رانقل كړي دي بخاري ،مسلم اونورو ترې (146)حديث رانقل كړي دي، كوفې ته رانقل شوى اودلته يې كورجوړكړى و اوپه كال (74)هجري كې وفات شوى دى رضي الله عنه .



دحديث تخريج:



ددې حديث اسنادصحيح ده .اومصنف په خپل كتاب المناقب باب صفة النبى صلي الله عليه وسلم كې هم راخيستى دى داراز امام مسلم په خپل صحيح كتاب الفضائل باب صفة فم النبى صلي الله عليه وسلم وعينيه وعقبيه كې راخيستى دى دارازابوداودالطيالسي اواحمدهم راخيستى دى اوامام البغوی په شرح السنة کې راخيستي دي .
بېرته سر ته
د کارونکي عکس وښاياست شخصي پېغام وليږئ
رښتینی
ستوري
ستوري


دغړيتوب نېټه: 02 جون   2006
ليکنې: 1807

ليکنهد ليکنې نېټه  : ٤   شنبه   اکتوبر   20, 2010 4:47 am    عنوان   : Reply with quote

.


.
۹ـ حَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ ، قَالَ : حَدَّثَنَا عَبْثَرُ بْنُ الْقَاسِمِ ، عَنْ أَشْعَثَ يَعْنِي ابْنَ سَوَّارٍ ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ ، عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ ، قَالَ : رَأَيْتُ رَسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم ، فِي لَيْلَةٍ إِضْحِيَانٍ ، وَعَلَيْهِ حُلَّةٌ حَمْرَاءُ ، فَجَعَلْتُ أَنْظُرُ إِلَيْهِ وَإِلَى الْقَمَرِ ، فَلَهُوَ عِنْدِي أَحْسَنُ مِنَ الْقَمَرِ
.
________________________________________

ژبـــــاړه: جابربن سمره رضي الله عنه وايي دسپوږمۍ په يوه شپه كې مې حضرت رسول الله صلي الله عليه وسلم وليد چې سره جامه يې اغوستې وه نومابه كله ده اوكله سپوږمۍ ته كتل په خداى قسم كوم چې زما په اند خودى له سپوږمۍ نه ډېرښايسته و.




د الفــاظـوتشــريــح :



قَالَ : رَأَيْتُ رَسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم ، فِي لَيْلَةٍ إِضْحِيَانٍ : اضحيان دهمزې په كسره دضادپه سکون اوحاء په کسره سره اوپه اخركې يې نون منون ده .الف اونون يې زائددي .ددې كلمې اصلي معنى بروزاوظهورده اودلته دشپې صفت ده يعنې دسپوږمۍ واله روښانه شپه داهغې شپې ته ويل كيږي چې له ماخستن نه ترسهاره پورې په سپوږمۍ سره روښانه وي .اوپه ځينې رواياتوكې راغلي چې داتلسم (1Coolشپه.



وَعَلَيْهِ حُلَّةٌ حَمْرَاءُ :


حضرت جابر رضي الله عنه دواقعې بيان كوي اوداچې څه يې ليدلي اوپه كوم ډول يې رسول الله صلي الله عليه وسلم ليدلى دى اوريدونكي اولوستونكي ته دافكر وركوي چې هغه صحنه په ذهن كې متصوره كړې اوسوچ پكې وكړي اوياخو دخپل ياد دتقويې له پاره داخبره كوي چې ګواكې اوس يې هم لكه چې ويني.






فَجَعَلْتُ أَنْظُرُ إِلَيْهِ وَإِلَى الْقَمَرِ :



يعنې مادرسول الله صلي الله عليه وسلم مخ اوسپوږمۍ ته په كتلو پيل وكړ كله به مې دده مخ اوكله به مې سپوږمۍ ته كتل داكتنه يې دپرتلې اومقايسې له پاره وه چې معلومه كړي سپوږمۍ ښايسته ده اوكه درسول الله صلي الله عليه وسلم مبارك مخ، اخرحضرت جابررضي الله عنه دې پايلي اونتيجې ته ورسيدچې :



فَلَهُوَ عِنْدِي أَحْسَنُ مِنَ الْقَمَرِ :


څوځله سپوږمۍ اوبيادرسول الله صلي الله عليه وسلم مخ ته له كتلووروسته چې حضرت جابركومه نيتجه اوپايله ترلاسه كړې ده هغه پايله دومره كره اوپخه ده چې حضرت جابر رضي الله عنه دهغې دبيان له پاره قسم اوسوګندته اړشوى څوهغه كره اوپخه پايله داوريدونكي اولوستونكي په ذهن ومني.اوپه عادي جمله يې كه دامطلب بيان كړى واى نوكيدى شوى كوم ناخبره اوريدونكي اولوستونكي داګومان كړى وى چې دابه يوتخمين يادحضرت جابر رضي الله عنه خپله اندازه وي.نوځكه يې دجملې په سركې لام الابتداء اوقسم راوړ چې په دې جمله داسې تعبيرهم كيدى شي :فوالله لوجهه عليه السلام عندى..... اودعندى نه يې مطلب داده چې زه په دې اعتقاد فخراووياړكوم دادتخصيص له پاره نده اونه له نورودځان بيلولو په موخه ده ځكه هرمسلمان چې رسول الله صلي الله عليه وسلم دنبوت په نورمتصف وويني هغه به دجابررضي الله عنه په څيرعقيده اونظروړاندي كړي اوكفار نشي كولاى دنبوت نوردرك كړي ځكه دهغوى سترګې دخفاش په څيردي قرآنكريم وايي : (وتراهم ينظرون اليك وهم لايبصرون)



د راويـــانـــو حـــا ل:



ددې روايت په سندكې څلورراويان راغلي دي :هنادبن السرى،عبثربن القاسم، اشعث بن سوار،اوجابر بن سمره رضي الله عنهم دحضرت جابر حالات په مخكيني روايت كې تيرشول پاته درې رااخلو.






هنادبن السرى:


ابوالسرى هنادبن السرى رحمه الله دكوفې سترزاهداولوى امام تير شوى دى امام الذهبى له ده سره داالقاب لګولي دي :الحافظ،القدوه،الزاهد،شيخ الكوفه،المحدث.له ابوالاحوص سلام،شريك بن عبدالله ،اسماعيل بن عياش عبثراوهشيم نه يې روايتونه راخيستي دي ،امام مسلم ،ابوداود،الترمذى النسائى ،ابن ماجه ،ابوزرعه،عبدان دده شاګردان دي امام بخارى هم په ((خلق افعال العباد)) كې له ده نه روايتونه راخيستي دي .احمدبن سلمه النيشاپوري وايي:هنادبه ډېرزيات ژړل،يوه ورځ چې كله زمونږله درسه خلاص شو اودس يې وكړجومات ته ولاړ ترزواله پورې يې نفلونه كول،زه هم له ده سره په جومات كې وم بياكورته ولاړ دماسپښين لمانځه ته بېرته راغى دماسپښين لمونځ يې مونږته راكړبيايې ترمازديګره پورې لمونځ كاوه كله به يې قرآنكريم په لوړاوازويلواوډېرزيات به يې ژړل.بيايې دمازديګرلمونځ راكړ دماښام ترلمانځه يې دقرآنكريم تلاوت كاوه څومودماښام لمونځ هم وكړ.مايې يوه ګاونډي ته وويل چې داڅومره زيات عبادت كوي ؟هغه راته وويل: اويا كاله كيږي چې دى داسې عبادت كوي اودشپې عبادت خويې لا تانده ليدلى ؟!ده په خپل ټول ژوندكې واده نه و كړى اونه يې كومه مينځه اخيستې وه ،خلكو به دكوفې راهب باله، په كال (152)هـ كې پيدااوپه كال (243) كې وفات شوى دى(رحمه الله )



عبثربن القاسم:


ابوزبيدعبثربن القاسم الكوفى هم دكوفې اوسيدونكى لوى اوكره امام دى اوډېروامامانو دده په اړه ويلي چې كره،ثقه اوصدوق دى لكه :صالح بن احمدله خپل پلارنه روايت كوي چې هغه وويل:صدوق،ثقه،ابن معين اوالنسائى هم ويلي چې ثقه دى اوابوداودوايي:ثقه ثقه ،دى په كال (179)هـ اويا(178)هـ كې وفات شوى دى.
اشعث بن سوار: اشعث په النجاراواشعث الافرق سره هم ياديږي دى دكوفې اوسيدونكى اودالاهواز قاضي هم پاتې شوى دى،له حسن البصرى ،السبیعى،عكرمه، ابواسحاق اوالزهرى نه يې روايتونه كړي دي، شعبه، الثورى اونورو له ده نه روايتونه راخيستي دي، بخارى په تاريخ ،مسلم، ترمذى اونسائى هم دده روايتونه راخيستي دي اوډېرومحدثينوضعيف بللى دى، په كال (136)هـ كې وفات شوى دى (رحمه الله )



د حـــديــث تخـــريــــج :



دسندله مخې داحديث ځينې محدثينوصحيح بللى،اودې لاندې كسانوراخيستى دى نسائى په سنن الكبرى كتاب الزينة كې راخيستى .اوالدارمى په خپل سنن كې راخيستى دى ،الطبرانى په الكبير،اوحاكم په المستدرك كې راخيستى دى، حاكم صحيح بللى دى اوذهبى هم دده خبره تائيدكړې ده. خوپه خپله مصنف چې په جامع كې يې په كتاب الادب باب ماجاء فى الرخصة فى لبس الحمرة للرجال،كې راخيستى هلته يې ويلي دي :حسن،غريب لانعرفه الامن حديث الاشعث.اوځينې محدثين يې داشعث له كبله ضعيف بولي ځكه احمد،النسائى اونوروامامانو اشعث ضعيف بللى دى ( والله اعلم وعلمه اتم).
بېرته سر ته
د کارونکي عکس وښاياست شخصي پېغام وليږئ
رښتینی
ستوري
ستوري


دغړيتوب نېټه: 02 جون   2006
ليکنې: 1807

ليکنهد ليکنې نېټه  : ٤   شنبه   اکتوبر   27, 2010 2:29 pm    عنوان   : Reply with quote

.

.

۱۰ـ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ وَكِيعٍ ، حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الرُّؤَاسِيُّ ، عَنْ زُهَيْرٍ ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ ، قَالَ : سَأَلَ رَجُلٌ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ : أَكَانَ وَجْهُ رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم مِثْلَ السَّيْفِ ؟ قَالَ : لا ، بَلْ مِثْلَ الْقَمَرِ
.
________________________________________

ژبــــاړ ه :
ابواسحاق وايي:يوه سړي له براء بن العازبرضي الله عنه نه پوښتنه وكړه چې :ايادرسول الله صلي الله عليه وسلم مخ دتوري په څيرؤ؟براء بن عازب ورته وويل:نه !بلكې دسپوږمۍ په څېرؤ.

د تشبيه وجوهات:
دمسلم په روايت كې په دې ځاى كې زيادت راغلى دى :لابل مثل الشمس والقمروكان مستديراً.اودبخاري په يوه روايت كې راغلي:كان اذا سراستناروجهه كانه قطعة قمر وكنانعرف منه.يعنې رسول الله صلي الله عليه وسلم به چې كوم وخت خوشاله و مخ به يې رڼاكوله اومخ به يې داسې برېښيده لكه دسپوږمۍ يوه ټوټه، اومونږبه يې درڼاداځاى پېژانده چې هغه يې تندى مبارك و.اودالطبرانى په يوه روايت كې راغلي:التفت الينا رسول الله صلي الله عليه وسلم بوجهه مثل شقة القمر.دلته دسپوږمۍ دتكړې په څېريادشوى اوداځكه چې داديوه مخصوص حالت يامخصوص ځاى تشبيه ده لكه په لومړي روايت كې دتندي تشبيه مطلب وه ځكه هلته تصريح شوې وه :وكنانعرف منه.اويادالتفات حالت هم يومخصوص حالت ده .اوله سپوږمۍ سره تشبيه دځلا اورڼا په موخه ده نه دګولوالي په موخه لكه دابحث مخكې تيرشوى دى.دځينې رواياتو له نقل وروسته اوس راځو خپل روايت ته پوښتونكي ګومان كاوه چې درسول الله صلي الله عليه وسلم مخ به دتوري په څيرؤ نوحضرت براء بن عازب رضي الله عنه دپوښتونكي ګومان ردكړ ځكه له توري سره په تشبيه كې يوه نوعه بې ادبي وه ځكه توره زنګنه كيږي اوځلايې له منځه ځي بل له توري سره دتوري دتېره والي له كبله هم تشبيه مناسب نده اوبل دتوري اصلي معنى هلاكت ده اوداسې نور وجوهات شته چې حضرت براء له دې تشبيه نه عدول وكړاوسپوږمۍ يې خوښه كړه، مخكې مونږيوځاى ويلي و چې دخداى جل جلاله په دې ويړه نړۍ كې دنوراوځلا دوه غټې نښې دي چې هغه لمراوسپوږمۍ دي نورڅه شته نه كه نه دادرسول الله صلي الله عليه وسلم له مخ مبارك سره دتشبيه له پاره نه دى كافي ځكه دشپې لمرنه وي اودورځې سپوږمۍ نه وي اوله دې سره په دواړو باندې دكسوف اوخسوف ناروغي هم راځي اودانبياوو(عليهم السلام) نورداستونزي نلري هغه سپين اوراڼه مخونه دالهي نورمظهرونه دي چې داسپوږمۍ ،ستوري اولمرددوى له بركته ځلاكوي .

لـه تــوري ســـره د تشبيــــه د نـفي كولـــو وجــوهــــات:

لومړى:په توره كې تدويرنه وي اوږده وي اودرسول الله صلي الله عليه وسلم په مبارك مخ كې تدويرؤاوپه سپوږمۍ كې هم تدويرشته.
دويم:توره مصنوعي شى ده ماتيږي اوخرابيږي اوپه استعمال سره يې رڼااوځلا له منځه ځي اوسپوږمۍ داسې نده نوله سپوږمۍ سره تشبيه مناسب ده .
دريم:توره كه څه هم دجهاد له پاره كارول كيږي خواصلاً يې كارهلاكت ده اود ډيروانساني بدمرغيولامل ده نودرحمة للعالمين پيغمبرتشبيه له توري سره وړاو مناسب نده ځكه پيغمبرخلكوته دسم ژوندكولولارې ورښيى لكه قرآنكريم چې وايي: (يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ اسْتَجِيبُواْ لِلّهِ وَلِلرَّسُولِ إِذَا دَعَاكُم لِمَا يُحْيِيكُمْ)اودارازسپوږمۍ له ټولووجوهاتو نه دخيرشى ده اوكوم ضررنه لري اوبې سارى نعمت دى.نوددې باريكيو په اساس اوداچې دحضرت رسول الله صلي الله عليه وسلم په سترشان كې دبې ادبي وهم اوتوهم هم نه وي پيداشوى حضرت براء بن عازب رضي الله عنه دپوښتونكوتشبيه ردكړه اووې ويل:لابل مثل ا لقمر.



د راويـــانـــو حـــا ل :


په دې سندكې څوداسې راويان شته چې مخكې يې دژوندحالات ندي تيرشوي لكه : حميدبن عبدالرحمن الرواسى،زهير اودپاته دريوراويانو لكه :سفيان،ابواسحاق اوبراء بن عازب رضي الله عنه حالات مخكې تيرشوي دي فلنبداء بالجدد.
حميدبن عبدالرحمن الرواسى: الرواسى رواس ته نسبت ده چې دحميددكوم نيكه نوم دى اودقيس له غيلان سره تړاولري چې دعربو يوه پښه ده. نوموړى دكوفې وتلى محدث دى ابوعلى ياابوعوف يې كنيه وه له مشهورواووتليو علماويې روايتونه راخيستي دي اوداراز له ده نه هم وتليوپوهانو حديث روايت كړي دي لكه:احمد، ابوخيثمه اوقتيبه اونور،كره اوثقه عالم دى،احمد،ابن معين،ابن حبان اونوروستايلى دى ،په كال (190)هـ يا(189)هـ اويا(192)هـ كې وفات شوى ،ابن حجرد(189)هـ كال سم بللى دى.
زهيـــر: دډېروشارحينو دانظرده چې دازهير بن معاويه بن خديج دى اودده په كره توب اوثقاهت كې چاشك ندى كړى دحديثو، دجرح اوتعديل لويوامامانو دى كره بللى دى ،دى اصلاً دكوفې اوپه الجزيره كې اوسيدلى دى دعراق خلكوبه ويل:كه ثوري وفات شي زهيرخوشته هغه يې ښه خلف (ځاى ناستى) دی ،دى په كال(173)هـ يا(174)هـ كې




وفات شوى اوپه (100)هـ كې زيږېدلى .خوملاعلى قارى دعصام خبره راخيستې چې زهيرنامي دوه دي يوابوخيثمه زهيربن حرب اوبل زهيربن محمدالتميمى ابوالمندردى،
زهير بن حرب خوپه متفقه توګه ثقه ده اوملاصيب وايي چې زهيرالتميمى ضعيف دى خوداسې هم نده بلكې دازهيرهم ډېرومحدثينوښه يادكړى لكه ابن معين چې وايي:صالح لاباس به اوعيسى بن يونس،ابن حبان اوالبجلى هم ويلي چې ثقه دى هوكې! ځينوضعيف هم بللى خودملاعلى قارى خبره يوڅه نيمګړتياوي لري ځكه لومړى خومونږوويل چې ډېرشارحين په دې نظردي چې دازهيربن معاويه دى اوكه دانشي زهيربن محمدهم ډېروكره بللى دى.والله اعلم
اوبل داچې زهيرنامي دوه نه دي ډېردي ځكه يواځې ابن حجرپه تهذيب التهذيب كې (15)زهيرنامي راخيستي دي اویاخوشاید دملاصاحب غرض دترمذی په راویان وی چی په هغوکی زهیرنامی دووه دی والله اعلم .
د حــديـث تخــريـــج :
داحديث دسندله مخې صحيح دى امام بخاري په خپل صحيح ''كتاب المناقب باب صفة النبى صلي الله عليه وسلم ''كې راخيستى دى دارازمصنف په خپل جامع ''كتاب المناقب باب ماجاء فى صفة النبى صلي الله عليه وسلم ''كې را خيستى دى وقال:حسن .وقال المزنى فى تحفة الاشرف:حسن صحيح من طرق عن زهيربن معاويه وكذا اخرجه الدارمى فى المقدمة والامام احمدفى المسندوابوداودالطيالسى فى مسنده كلهم من طريق زهيربن معاويه فلوكان من طريق زهيربن محمدالتميمى على مازعم الملاعلى قارى لماخرج البخارى فى صحيحه.
بېرته سر ته
د کارونکي عکس وښاياست شخصي پېغام وليږئ
مخکيني ليکنی وښاياست:   
نوې موضوع پېل کړئ   موضوع ته ځواب ورکړئ    tolafghan.com دفورم سر ته   -> اسلام، اسلامي شرعه او د اسلام تاریخ    ټول وختونه GMT دي
پاڼي ته لاړ شئ شاته  1, 2, 3, 4 ... 10, 11, 12  مخکي
پاڼه   3  ټولې پاڼې  12

ورټوپ کړه:  

تاسو په دې څانګه  کې ليکنې نشئ کولی
تاسو د دې څانګې ليکنو ته ځواب نشئ ليکلی
تاسو په دې څانګه کې خپلو ليکنو ته بدلون نشئ ورکولی
تاسو له دې څانګې څخه خپلې ليکنې ړنګولی نه شئ
تاسو د دې څانګې په ټولپوښتنه کې برخه نشئ اخستلی


Powered by phpBB © 2001 phpBB Group

Chronicles phpBB2 theme by Jakob Persson (http://www.eddingschronicles.com). Stone textures by Patty Herford.